Kiến tạo chuỗi giá trị và thị trường

 Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tháng 7 năm 2026 ước đạt 6,67 tỷ USD, tăng 1,3% so với tháng trước và tăng 11,9% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt gần 42,8 tỷ USD, tăng 7,5%, cao hơn mức tăng 6,7% của 6 tháng đầu năm. Trong cơ cấu, nhóm nông sản đạt gần 22,2 tỷ USD, tăng 2,4%; thủy sản đạt 6,85 tỷ USD, tăng 12,7%; lâm sản đạt 10,96 tỷ USD, tăng 5,8%; sản phẩm chăn nuôi đạt 455 triệu USD, tăng 33,2%; nhóm đầu vào sản xuất đạt 2,32 tỷ USD, tăng tới 71,1%.

Xét về thị trường, châu Á tiếp tục giữ vững vị thế là khu vực xuất khẩu lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam, chiếm 45,2% tổng kim ngạch. Tiếp theo là châu Mỹ với 21,4% và châu Âu với 13,8%. Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản tiếp tục là ba thị trường lớn nhất, lần lượt chiếm 21,9%, 19% và 6,8% thị phần. Đáng chú ý, xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc tăng 24,4%, Nhật Bản tăng 3,9%, trong khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 1,6% so với cùng kỳ năm trước.

Bên cạnh những điểm sáng, bức tranh xuất khẩu cũng chứng kiến sự phân hóa rõ rệt ở các mặt hàng chủ lực. Rau quả là điểm sáng bứt phá với kim ngạch 7 tháng đạt 4,83 tỷ USD, tăng 24,9%; hạt tiêu đạt 1,09 tỷ USD, tăng 10,6%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 10,2 tỷ USD, tăng 5,5%; hạt điều đạt 2,91 tỷ USD, tăng 3,7%. Trong khi đó, một số mặt hàng truyền thống như cà phê, cao su, chè, sắn và gạo lại chịu áp lực lớn về giá. Đơn cử như cà phê đạt 5,45 tỷ USD, giảm 11,2% do giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh 19,9% xuống khoảng 4.537 USD/tấn, dù khối lượng xuất khẩu tăng 10,8%. Tương tự, gạo đạt 2,64 tỷ USD, giảm 6,7% do giá bình quân giảm 7,1%, còn khoảng 476,6 USD/tấn dù sản lượng đi ngang.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu nông, lâm, thủy sản có dấu hiệu tăng trưởng chậm lại. Tháng 7/2026, kim ngạch nhập khẩu ước đạt 4,53 tỷ USD, giảm 1,6% so với tháng trước nhưng tăng 8% so với cùng kỳ. Lũy kế 7 tháng, tổng giá trị nhập khẩu đạt 31,13 tỷ USD, tăng 10,8%, thấp hơn mức tăng 11,3% của 6 tháng đầu năm. Nhờ đó, toàn ngành đã duy trì được mức xuất siêu khoảng 11,67 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm.

Tại Hội nghị với các hiệp hội ngành hàng về thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 6 tháng cuối năm 2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh: "Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng và kim ngạch xuất khẩu năm 2026, toàn ngành cần quán triệt các quan điểm lớn. Theo đó, ngành nông nghiệp phải lấy nhu cầu thị trường làm căn cứ để tổ chức lại sản xuất, phát triển chuỗi giá trị từ giống, vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, logistics đến phân phối; đồng thời chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và phát triển xanh".

Giải pháp trọng tâm và chiến lược bứt phá

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 27/6/2026, mục tiêu tăng trưởng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản năm 2026 được điều chỉnh từ 3,7% lên 4%. Để hoàn thành mục tiêu này, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cần đạt mức tăng trưởng khoảng 4,3% trong 6 tháng cuối năm, đồng thời phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu cả năm lên 74 tỷ USD. Sau 7 tháng đạt gần 42,8 tỷ USD, toàn ngành cần tiếp tục nỗ lực xuất khẩu thêm khoảng 31,2 tỷ USD trong 5 tháng còn lại.

Để hiện thực hóa khát vọng đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định tập trung triển khai 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh xây dựng các dự án luật, tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Song song với đó là triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng thị trường xuất khẩu, đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, vận hành hiệu quả hệ thống truy xuất nguồn gốc, tháo gỡ khó khăn cho các ngành hàng chủ lực, đáp ứng các quy định mới của thị trường nhập khẩu và thực hiện quyết liệt các giải pháp gỡ cảnh báo "thẻ vàng" IUU.

Bên cạnh đó, Bộ sẽ đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, chủ động ứng phó thiên tai, hạn hán và xâm nhập mặn; đồng thời thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản trị. Ngoài ra, Bộ sẽ tiếp tục đồng hành cùng địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, khoáng sản, môi trường, thủy lợi và phòng, chống thiên tai, qua đó giải phóng nguồn lực cho tăng trưởng. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng yêu cầu: "Chuyển mạnh từ tăng trưởng theo sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; phát triển sản phẩm chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và nâng cao khả năng tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối quốc tế".

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cũng chỉ rõ: "Cần phát huy vai trò của tất cả các chủ thể trong chuỗi giá trị, với doanh nghiệp là trung tâm tổ chức thị trường và liên kết sản xuất; nông dân, ngư dân và hợp tác xã là nền tảng sản xuất; hiệp hội ngành hàng là cầu nối giữa sản xuất với thị trường; còn Nhà nước tập trung hoàn thiện thể chế, cung cấp thông tin và tháo gỡ các điểm nghẽn".

Đồng thời, theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: "Các giải pháp trước mắt cũng phải hướng tới xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn cho từng ngành hàng thông qua phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao năng lực chế biến và logistics, chuẩn hóa mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia theo hướng minh bạch, chính xác và hiệu quả hơn".