Cuối tháng 7, khi những tia nắng hè phủ vàng khắp các triền đồi của xã La Hiên (Thái Nguyên), cũng là thời điểm những vườn na bước vào vụ thu hoạch nhộn nhịp nhất trong năm. Dưới tán lá xanh mướt, những quả na căng tròn, mắt nở đều được người dân cẩn thận thu hái, phân loại và đóng gói để nhanh chóng đưa tới các thị trường trong và ngoài tỉnh.

Đằng sau những mùa na bội thu là cả một hành trình thay đổi tư duy sản xuất. Nếu trước đây người dân chủ yếu trồng na theo kinh nghiệm, thì nay loại cây này đã trở thành hướng phát triển kinh tế chủ lực, được đầu tư bài bản từ quy trình chăm sóc đến xây dựng thương hiệu và mở rộng đầu ra.

Theo UBND xã La Hiên, toàn xã hiện có khoảng 390 ha cây ăn quả, trong đó diện tích trồng na đạt 320 ha, chiếm hơn 82% tổng diện tích cây ăn quả. Na được trồng tập trung tại các xóm Lai Thành, La Đồng, Hiên Minh, Phố và Cây Bòng với 691 hộ tham gia sản xuất.

Năm 2026, khoảng 300 ha na bước vào giai đoạn thu hoạch, năng suất bình quân ước đạt 120 tạ/ha, cho sản lượng khoảng 3.600 tấn. Với giá bán trung bình khoảng 50.000 đồng/kg, doanh thu toàn vùng na dự kiến đạt khoảng 180 tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vai trò là cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao cho địa phương.

Gia đình chị Triệu Thị Luyến, ở xóm Hiên Minh, là một trong những hộ gắn bó với cây na hơn hai thập kỷ. Trên diện tích hơn 5.000 m², cây na hiện là nguồn thu nhập chính của gia đình.

Theo chị Luyến, cây na đặc biệt phù hợp với điều kiện đất đồi của La Hiên, ít chịu biến động thị trường hơn nhiều loại cây ăn quả khác và mang lại hiệu quả kinh tế ổn định. Bình quân mỗi năm, gia đình thu nhập từ 150-180 triệu đồng.

Những năm gần đây, gia đình mạnh dạn áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, thực hiện cắt tỉa cành, thụ phấn và quản lý sâu bệnh theo đúng kỹ thuật. Nhờ đó, chất lượng quả được nâng lên rõ rệt, sản phẩm luôn được thương lái thu mua ngay tại vườn với giá dao động từ 30.000-65.000 đồng/kg tùy thời điểm.

Không chỉ chú trọng nâng cao năng suất, người trồng na La Hiên còn từng bước chuyển sang tư duy sản xuất theo chuỗi giá trị. Nhiều hộ đã áp dụng kỹ thuật sản xuất na rải vụ nhằm kéo dài thời gian thu hoạch, hạn chế tình trạng cung vượt cầu trong thời gian ngắn, đồng thời nâng cao giá bán và hiệu quả kinh tế.

Song song với đó, việc mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn chất lượng cũng được đẩy mạnh. Đến nay, toàn xã có gần 130 ha na đạt chứng nhận VietGAP, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Để tăng cường liên kết sản xuất, trên địa bàn đã hình thành 2 hợp tác xã cùng 11 tổ hợp tác chuyên sản xuất, kinh doanh na. Các mô hình liên kết giúp người dân tiếp cận quy trình canh tác hiện đại, đồng thời hỗ trợ quảng bá, kết nối tiêu thụ và xây dựng thương hiệu bền vững.

Theo bà Nguyễn Thị Kiều Trang, Giám đốc Hợp tác xã Na La Hiên, đơn vị hiện quản lý hơn 10 ha na với 9 thành viên tham gia. Những năm gần đây, hợp tác xã tích cực đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, mở rộng kênh bán hàng trực tuyến và từng bước đưa na La Hiên tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi cả nước. Doanh thu hằng năm của hợp tác xã hiện đạt khoảng 3-4 tỷ đồng.

Hiện nay, na La Hiên được tiêu thụ chủ yếu tại Thái Nguyên, Hà Nội cùng nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Trong thời gian tới, hợp tác xã sẽ tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ, nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo ông Trần Đức Tú, Phó Chủ tịch UBND xã La Hiên, sau khi thực hiện hợp nhất đơn vị hành chính cấp xã vào tháng 7/2025, địa phương mới có quy mô lớn hơn, bao gồm địa bàn La Hiên và Cúc Đường trước đây. Trên cơ sở lợi thế về điều kiện tự nhiên cùng truyền thống canh tác lâu đời, xã tiếp tục xác định cây na là sản phẩm nông nghiệp chủ lực trong chiến lược phát triển kinh tế.

Để nâng tầm thương hiệu, hằng năm địa phương phối hợp với các ngành chuyên môn, doanh nghiệp và các tổ chức đoàn thể tổ chức Chương trình xúc tiến kết nối tiêu thụ na La Hiên. Đây không chỉ là hoạt động quảng bá sản phẩm mà còn là cầu nối giữa người sản xuất với doanh nghiệp, nhà phân phối và người tiêu dùng, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương tiếp tục hỗ trợ người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng diện tích sản xuất đạt chuẩn VietGAP, tăng cường xúc tiến thương mại và đẩy mạnh tiêu thụ trên các nền tảng số, từng bước xây dựng chuỗi giá trị bền vững cho sản phẩm na.

Trong xu hướng phát triển nền nông nghiệp hiện đại, cây na La Hiên không còn đơn thuần là loại cây mang lại thu nhập cho người dân mà đã trở thành biểu tượng của quá trình đổi mới tư duy sản xuất. Từ những triền đồi gắn với phương thức canh tác truyền thống, người nông dân hôm nay đang chủ động ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu và từng bước chinh phục những thị trường có yêu cầu cao hơn.

Mỗi mùa na chín không chỉ mang theo niềm vui được mùa, được giá mà còn khẳng định hướng đi đúng của địa phương trong phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, chất lượng và bền vững. Với sự đồng hành của chính quyền, hợp tác xã và người dân, thương hiệu na La Hiên đang có thêm nhiều cơ hội vươn xa, trở thành một trong những nông sản tiêu biểu của Thái Nguyên và góp phần nâng cao giá trị kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới.