| Mỹ là thị trường tiêu thụ lớn nhất cá rô phi Việt Nam Kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt đỉnh 5 năm Từ ao nuôi tới thế giới: Cá rô phi thành ngành xuất khẩu chủ lực |
 |
| Hiện cá rô phi được nuôi tại hơn 150 quốc gia, với sản lượng toàn cầu 7,2 triệu tấn, tương đương 14,2 tỷ USD. |
Thách thức trong ngành cá rô phi Brazil
Việc lô cá rô phi đầu tiên của Việt Nam sắp cập cảng Brazil không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn phản ánh những thách thức hiện tại của ngành thủy sản Brazil. Đại sứ Việt Nam tại Brazil, ông Bùi Văn Nghị, nhấn mạnh rằng đây là kết quả của quá trình kết nối doanh nghiệp, mở rộng thị trường và khẳng định chất lượng sản phẩm nông-thủy sản Việt Nam tại thị trường Brazil và khu vực Mỹ Latinh.
Container cá rô phi đầu tiên nặng 24 tấn đã rời cảng Thành phố Hồ Chí Minh ngày 6/11 thông qua Tập đoàn JBS – tập đoàn thực phẩm lớn nhất Brazil – và dự kiến cập cảng Santos vào ngày 17/12. Đây là một trong 32 container, tổng cộng 700 tấn cá rô phi đầu tiên do JBS đặt hàng, sẽ được phân phối tại các siêu thị, hệ thống Horeca và phòng giới thiệu sản phẩm của tập đoàn tại Brazil.
Tuy nhiên, ngành thủy sản Brazil đang đối mặt với đề xuất từ Ủy ban Đa dạng Sinh học Quốc gia (Conabio), thuộc Bộ Môi trường và Biến đổi Khí hậu (MMA), về việc xếp cá rô phi vào danh sách loài ngoại lai xâm lấn. Nếu quy định này được thông qua, nó đồng nghĩa với việc cấm hoàn toàn hoạt động nuôi cá rô phi – loài chiếm tới 68% tổng sản lượng cá nuôi của Brazil, tương đương 662.000 tấn năm 2024. Hiệp hội Nuôi cá bang São Paulo (Peixe SP) cảnh báo rằng lệnh cấm sẽ tê liệt chuỗi sản xuất thủy sản, đe dọa hàng nghìn việc làm và vi phạm các nguyên tắc pháp lý hiện hành.
Các doanh nghiệp Brazil đã đầu tư mạnh vào công nghệ di truyền, dinh dưỡng và quản lý môi trường để đảm bảo phát triển bền vững. Phần lớn cá rô phi được nuôi trong hệ thống kiểm soát chặt chẽ, như lồng bè trên hồ thủy điện hoặc ao nuôi được cấp phép theo quy định của IBAMA. Tại bang Paraná, dẫn đầu cả nước về sản lượng với 36%, hơn 2.200 việc làm trực tiếp có nguy cơ bị ảnh hưởng nếu lệnh cấm được áp dụng. Xuất khẩu cá rô phi của bang này đã tăng 94% về giá trị và 68% về sản lượng trong năm 2023–2024.
Theo Hiệp hội Nông nghiệp Paraná (FAEP), việc cấm cá rô phi có thể khiến hàng nghìn hộ nuôi nhỏ mất kế sinh nhai, đe dọa an ninh lương thực và sự ổn định kinh tế nông thôn. Cá rô phi được xem là loài cá chủ lực toàn cầu nhờ đặc tính sinh học và thương mại vượt trội. TS. Bùi Ngọc Thanh, Giám đốc Kỹ thuật Thủy sản – Việt Nam, Hội đồng Xuất khẩu đậu nành Hoa Kỳ (USSEC), cho biết: "Rô phi là thực phẩm toàn cầu nhờ giá trị dinh dưỡng cao, đạm khoảng 26 g/100 g thịt, lysine 8,4–9,0 g, methionine 2,7–3,0 g, không thấp hơn nhiều loài cá giá trị dinh dưỡng cao khác."
Hiện cá rô phi được nuôi tại hơn 150 quốc gia, với sản lượng toàn cầu 7,2 triệu tấn, tương đương 14,2 tỷ USD. Châu Á chiếm hơn 50% sản lượng (4,49 triệu tấn), tăng trưởng trung bình 5%/năm; Trung Quốc nuôi nhiều nhất với 1,8 triệu tấn, tiếp theo là Indonesia 1,6 triệu tấn. Dự báo đến năm 2030, sản lượng toàn cầu có thể đạt 9 triệu tấn, giá trị khoảng 23 tỷ USD.
Cơ hội mở rộng thị trường và hợp tác Việt Nam
 |
| Hiện Việt Nam có diện tích nuôi cá rô phi khoảng 42.000 ha, sản lượng 300.000 tấn/năm, với hệ thống nuôi đa dạng phục vụ nhiều phân khúc thị trường từ nội địa đến xuất khẩu. |
Sự kiện xuất khẩu lô cá rô phi đầu tiên sang Brazil không chỉ là cột mốc thương mại mà còn mở ra cơ hội chiến lược cho ngành nông-thủy sản Việt Nam trong việc khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Đại sứ Bùi Văn Nghị khẳng định Đại sứ quán Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và các địa phương hai nước, hỗ trợ quảng bá, kết nối và tháo gỡ khó khăn, nhằm giúp sản phẩm Việt Nam thâm nhập sâu rộng hơn vào thị trường Brazil và các quốc gia Nam Mỹ khác.
Tập đoàn JBS – đơn vị nhập khẩu chính – sở hữu 280.000 nhân sự, vận hành tại 150 nhà máy trên nhiều quốc gia, dẫn đầu thế giới về thịt bò và gà, đồng thời đang đầu tư 2 nhà máy chế biến thịt bò tại Việt Nam trị giá 150 triệu USD. Ông Marcio Rodrigues, Giám đốc điều hành phụ trách tiếp cận thị trường của JBS, nhận định rằng sự kiện này phản ánh quan hệ đối tác ngày càng bền chặt giữa JBS và Việt Nam, được củng cố qua nhiều hoạt động đầu tư, tạo việc làm và mở rộng nhập khẩu sản phẩm Việt Nam, góp phần phát triển kinh tế song phương.
Ngoài ra, xuất khẩu cá rô phi là minh chứng cho cam kết mở cửa thị trường nông sản giữa Việt Nam và Brazil. Trong cuộc hội đàm cấp cao bên lề Hội nghị BRICS mở rộng tháng 7/2025, Thủ tướng Phạm Minh Chính và Tổng thống Brazil Lula da Silva đã thống nhất: Việt Nam mở cửa thị trường thịt bò Brazil, Brazil mở cửa thị trường cá rô phi, cá tra, basa Việt Nam. Việc này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại song phương mà còn góp phần cân bằng lợi ích và thúc đẩy phát triển bền vững cho cả hai nền kinh tế.
Hiện Việt Nam có diện tích nuôi cá rô phi khoảng 42.000 ha, sản lượng 300.000 tấn/năm, với hệ thống nuôi đa dạng phục vụ nhiều phân khúc thị trường từ nội địa đến xuất khẩu. Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long chiếm khoảng 50% sản lượng, là trọng điểm xuất khẩu sang các thị trường quốc tế. Giá trị kim ngạch xuất khẩu năm 2024 đạt trên 40 triệu USD, chủ yếu là cá tươi sống, đông lạnh và phile đông; 8 tháng năm 2025 đạt 63,2 triệu USD, tăng 174% so với cùng kỳ năm 2024.
Sự kiện xuất khẩu lần này giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao nhận thức về quản trị chuỗi cung ứng, kiểm soát chất lượng và các tiêu chuẩn quốc tế. Các sản phẩm cá rô phi không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tại Brazil mà còn mở ra cơ hội kết nối với các thị trường Nam Mỹ khác, góp phần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Đồng thời, đây là bước tiến quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh sản phẩm nông-thủy sản Việt Nam có thương hiệu, giá trị cao, bền vững và cạnh tranh trên thị trường quốc tế, tạo tiền đề phát triển ngành cá rô phi trở thành sản phẩm chiến lược, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam – Brazil.
