Giá dầu tăng gần 5% ngay sau khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố đợt giải phóng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp lớn nhất từ trước đến nay. Còn sang ngày 12/3, giá dầu thô Brent đã tăng 9,22% và đóng cửa ở mức 100,46 USD/thùng. Đây là lần đầu tiên dầu Brent đóng cửa trên mức 100 USD kể từ tháng 8 năm 2022. Giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ thì tăng 9,72% và chốt ở mức 95,73 USD.

Thông thường, việc bổ sung nguồn cung sẽ giúp giá dầu giảm. Tuy nhiên, trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran, các nhà giao dịch cho rằng lượng dầu được giải phóng vẫn không đủ để bù đắp cho sự gián đoạn nghiêm trọng của nguồn cung, bao gồm nguy cơ dòng dầu qua eo biển Hormuz gần như bị tê liệt, hoạt động sản xuất tại Vịnh Ba Tư bị gián đoạn và tình trạng thiếu hụt kho lưu trữ dầu thô.

Quyết định xả dầu từ kho dự trữ khẩn cấp của IEA thực chất lại tạo lực đẩy cho giá dầu. Khi các quốc gia sử dụng nguồn dầu dự trữ ngay từ bây giờ, lượng dầu có thể dùng để bù đắp thiếu hụt trong tương lai sẽ giảm đi. Điều này khiến thị trường lo ngại về khả năng ứng phó nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, qua đó góp phần đẩy giá dầu tăng.

Josh Young, Giám đốc đầu tư tại công ty đầu tư dầu khí Bison Interests

Young cho biết trong khoảng 10 ngày qua, xung đột đã khiến khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày không thể ra thị trường. Trong bối cảnh đó, lượng dầu từ kho dự trữ “sẽ không đủ, nhưng vẫn tốt hơn là không làm gì cả”.

Theo Fawad Razaqzada, nhà phân tích thị trường tại StoneX, phản ứng của thị trường cho thấy giới đầu tư dường như đã tính trước việc xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ. Ông nhận xét: “Giá dầu gần như không phản ứng nhiều”.

Razaqzada nói với MarketWatch rằng nhà đầu tư không tin động thái này sẽ đạt hiệu quả mong muốn, đồng thời cho rằng dòng dầu qua eo biển Hormuz có thể vẫn bị gián đoạn trong thời gian dài, nhất là khi Iran cho thấy họ có thể chuyển từ các cuộc tấn công “đáp trả” sang các đợt tấn công liên tục.

Trước đó, hôm thứ Ba (10/3), IEA đề xuất các nước thành viên giải phóng tới 400 triệu thùng dầu, động thái ban đầu khiến giá dầu giảm. Đến thứ Tư (11/3), Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol thông báo các nước thành viên đã “nhất trí triển khai đợt xả kho dự trữ dầu khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử của cơ quan này”, đưa 400 triệu thùng dầu ra thị trường toàn cầu. Đây là lần thứ sáu trong lịch sử IEA phối hợp xả kho dự trữ dầu. Ban thư ký của tổ chức sẽ sớm công bố thêm chi tiết về cách thức triển khai kế hoạch.

Nhật Bản, một thành viên của IEA, đã tuyên bố sẽ tự mình giải phóng dầu từ kho dự trữ chiến lược từ ngày 16/3. Theo tờ Japan Times, nước này sẽ bắt đầu bằng việc giải phóng lượng dự trữ tư nhân tương đương 15 ngày và dự trữ quốc gia tương đương một tháng.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết trong cuộc phỏng vấn với một đài truyền hình ở bang Ohio rằng Mỹ có thể sử dụng Kho Dự trữ Dầu Chiến lược (SPR). “Chúng tôi sẽ giảm một phần dự trữ và điều đó sẽ kéo giá xuống”, ông nói với WKRC. Trong bài phát biểu tại Kentucky, ông Trump cũng cho rằng đợt xả kho kỷ lục do IEA điều phối “sẽ giúp giảm đáng kể giá dầu”. 

Tối muộn ngày thứ Tư, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright thông báo Mỹ sẽ giải phóng 172 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, bắt đầu từ tuần tới, như một phần của nỗ lực chung do IEA dẫn dắt.

Lượng dầu xả ra vẫn chưa đủ

Phân tích sâu hơn về mức độ thiếu hụt nguồn cung, Michael Lynch, Chủ tịch công ty Strategic Energy & Economic Research, ước tính tổng lượng dầu bị mất do xung đột Iran khoảng 175 triệu thùng kể từ khi bắt đầu ngày 28/2. Hiện vẫn có một lượng nhỏ dầu đi qua eo biển Hormuz, trong khi khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày được vận chuyển qua cảng xuất khẩu Yanbu của Saudi Arabia và Biển Đỏ, theo ông Lynch.

Trong cuộc họp với nhà đầu tư, Amin Hassan Nasser, Tổng giám đốc Saudi Aramco, cho biết tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới – với sản lượng khoảng 7 triệu thùng/ngày – đang chuẩn bị chuyển hướng 5 triệu thùng dầu sang cảng Yanbu ở Biển Đỏ. Khi hoạt động bốc dỡ tại Yanbu tăng tốc, lượng dầu thiếu hụt trên thị trường toàn cầu sẽ vào khoảng 12–13 triệu thùng/ngày, theo Lynch. Một phần trong số này sẽ quay trở lại thị trường khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Trước mắt, lượng dầu này chủ yếu được đưa vào kho lưu trữ.

Tuy nhiên, khả năng lưu trữ đang dần cạn kiệt. Lynch ước tính hiện ít nhất 5 triệu thùng dầu mỗi ngày đã phải ngừng sản xuất vì thiếu kho chứa. Mức cắt giảm sản lượng này đang gia tăng và có thể lên tới 8–10 triệu thùng/ngày trong thời gian tới. Theo Lynch, việc xả kho dự trữ của IEA nhằm bù đắp phần thiếu hụt nguồn cung và ngăn chặn tâm lý hoảng loạn hoặc tích trữ dầu trên thị trường. Tuy nhiên, ông cho rằng lượng dầu được giải phóng chỉ đủ cho hơn ba tuần xung đột.

Ông nhận định: “Nhận thức của thị trường là lượng dầu này tạm thời đủ, nhưng không hơn nhiều”. Cùng với các báo cáo về mìn nổ được triển khai tại eo biển Hormuz, điều này khiến nhiều nhà đầu tư nghiêng về khả năng giá dầu tiếp tục tăng.

Một câu hỏi quan trọng khác là xung đột sẽ kéo dài bao lâu, theo Pavel Molchanov, chiến lược gia đầu tư tại Raymond James. Nếu xung đột kéo dài sang sau tháng 3, các nước thành viên IEA có thể sẽ phải giải phóng nhiều hơn 400 triệu thùng dầu.

Trong bài phát biểu tại Kentucky, Tổng thống Donald Trump cũng đề cập đến thời gian của cuộc xung đột với Iran: “Chúng ta không muốn rút đi quá sớm, đúng không? Chúng ta phải hoàn thành nhiệm vụ”, ông nói. Trước đó vào thứ Hai, ông từng tuyên bố cuộc xung đột sẽ kết thúc “rất sớm”.

Tham khảo Market Watch