Làng Văn hóa Du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn (xã Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn) hiện lên như một bức tranh yên bình của miền sơn cước. Cách trung tâm thành phố Lạng Sơn khoảng 80km về phía tây nam theo quốc lộ 1B, ngôi làng nhỏ nằm ở độ cao hơn 600m này được thiên nhiên ưu ái ban tặng cảnh quan tươi đẹp, khí hậu trong lành và bản sắc văn hóa đậm đà của người Tày.
 |
| Khi mùa thu ghé về, sắc vàng óng ả của những cánh đồng chín rộ phản chiếu dưới ánh nắng nhẹ, khiến Quỳnh Sơn như khoác lên mình chiếc áo rực rỡ giữa thiên nhiên hùng vĩ |
Những dãy núi đá vôi trùng điệp, dòng suối Mỏ Mắm trong xanh uốn lượn quanh làng, cánh đồng lúa phẳng mịn trải dài… tất cả hòa quyện tạo nên một không gian trữ tình, thơ mộng đến say lòng. Khi mùa thu ghé về, sắc vàng óng ả của những cánh đồng chín rộ phản chiếu dưới ánh nắng nhẹ, khiến Quỳnh Sơn như khoác lên mình chiếc áo rực rỡ giữa thiên nhiên hùng vĩ – một vẻ đẹp bình dị mà kiêu hãnh, đối lập hoàn toàn với sự ồn ào của phố thị. Không chỉ sở hữu cảnh sắc mê hoặc, Quỳnh Sơn còn được Tổ chức Du lịch Thế giới Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh là “Làng Du lịch tốt nhất thế giới năm 2025”. Danh hiệu này không chỉ là niềm tự hào của người dân Lạng Sơn, mà còn là dấu mốc quan trọng trong hành trình khẳng định vị thế du lịch bền vững của Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Nét kiến trúc và văn hóa
Bước chân vào Làng Văn hóa Du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, du khách sẽ cảm nhận ngay không gian khoáng đạt và hài hòa giữa con người với thiên nhiên. Nép mình bên những dãy núi đá vôi hùng vĩ, làng hiện lên với gần 450 ngôi nhà sàn gỗ cổ, mái ngói âm dương trầm mặc, phủ một màu thời gian. Nhiều ngôi nhà đã tồn tại gần trăm năm, lưu giữ dấu ấn của bao thế hệ người Tày gắn bó với mảnh đất này.
Từ trên cao nhìn xuống, Quỳnh Sơn hiện ra như một bức tranh sắp đặt hoàn hảo: những ngôi nhà sàn nằm san sát, tựa lưng vào núi, hướng mặt về phía Nam. Theo quan niệm dân gian, đó là hướng mang lại sự an lành, thịnh vượng và mát mẻ quanh năm – một triết lý phong thủy dân gian được chuyển hóa khéo léo trong kiến trúc truyền thống. Cách sắp đặt ấy không chỉ thể hiện tư duy sống hài hòa với tự nhiên, mà còn phản ánh mong ước về cuộc sống bền vững, sung túc và thuận hòa.
Mỗi độ mùa lúa chín vàng, Quỳnh Sơn như khoác lên mình tấm áo rực rỡ. Cả làng nép bên sườn núi, soi bóng xuống cánh đồng mênh mông uốn lượn theo dòng suối Mỏ Mắm, tạo nên bức họa đồng quê vừa hùng vĩ vừa yên bình – một “mô hình kiến trúc tự nhiên” khó nơi nào sánh kịp. Không chỉ đẹp ở cảnh quan, Quỳnh Sơn còn là nơi bảo tồn trọn vẹn bản sắc văn hóa Tày. 100% cư dân trong làng là người Tày, phần lớn mang họ Dương – biểu tượng cho sự cố kết cộng đồng vững bền qua nhiều thế hệ. Tiếng đàn tính, điệu hát Then vang vọng mỗi buổi chiều, hòa cùng tiếng cười nói của du khách, khiến không gian như sống dậy giữa nhịp điệu của núi rừng.
Những lễ hội truyền thống – từ Lồng Tồng (lễ hội xuống đồng lớn nhất trong năm) đến lễ cầu mùa, lễ cúng tổ tiên – vẫn được duy trì nguyên vẹn, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của người Tày. Mỗi dịp lễ hội, cả làng rộn rã trong tiếng khèn, tiếng trống, điệu múa sạp rực rỡ sắc màu – nơi du khách không chỉ “ngắm” mà còn trở thành một phần của bản làng.
 |
| Các hoạt động văn hoá tại bản |
Đến Quỳnh Sơn, du khách có thể trải nghiệm cuộc sống thường nhật cùng người dân bản địa: gói bánh chưng đen, nấu rượu men lá, làm bánh dày lá ngải – những món ăn đậm đà hương vị núi rừng. Hay đơn giản hơn, cùng hòa nhịp trong các trò chơi dân gian như ném còn, đánh đu, chơi cờ tiên... để cảm nhận trọn vẹn không khí lễ hội rộn ràng, gần gũi và đầy cảm xúc.
Điểm làm nên sức hút của Quỳnh Sơn nằm ở mô hình du lịch cộng đồng lấy con người, văn hóa và thiên nhiên làm trung tâm. Tại đây, du khách không chỉ dừng lại ở việc nghỉ ngơi, mà còn được trải nghiệm – học hỏi – hòa mình vào nhịp sống bản địa: cùng người dân dệt vải, nấu rượu men lá, tham gia thu hoạch mùa vụ hay cùng nhau quây quần bên bếp lửa trong không gian nhà sàn truyền thống.
Hành trình chạm vào văn hóa, sống chậm giữa miền sơn cước
Mỗi trải nghiệm ở Quỳnh Sơn không chỉ mang lại niềm vui khám phá mà còn gợi mở một giá trị lớn hơn – đó là sự gắn kết giữa du khách và người dân địa phương, giữa hiện đại và truyền thống, giữa con người và thiên nhiên.
Để cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của Làng Văn hóa Du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, du khách nên bắt đầu hành trình bằng những trải nghiệm giản dị nhất: đi bộ hoặc đạp xe quanh làng. Con đường nhỏ len giữa những thửa ruộng bậc thang, những ngôi nhà sàn gỗ cổ kính soi bóng bên dòng suối Mỏ Mắm trong veo, tạo nên khung cảnh yên bình, khiến nhịp sống dường như chậm lại. Mỗi bước chân là một khung hình, mỗi hơi thở là mùi lúa non, mùi đất trời Bắc Sơn quyện hòa trong làn gió mát lành.
Khi hoàng hôn buông xuống, lửa trại bập bùng giữa sân làng, tiếng đàn tính, điệu hát Then vang vọng giữa thung lũng, gọi mời du khách cùng hòa nhịp trong không gian văn hóa Tày rộn ràng. Đó không chỉ là buổi biểu diễn, mà là một cuộc gặp gỡ của tâm hồn – giữa con người với thiên nhiên, giữa hiện tại và truyền thống.
Thời gian lý tưởng nhất để ghé thăm Quỳnh Sơn là từ tháng 7 đến tháng 10, khi thung lũng Bắc Sơn rực sắc vàng mùa lúa chín. Từ xa nhìn lại, bản làng nép mình bên dãy núi, nổi bật giữa cánh đồng vàng óng, tạo nên bức tranh đồng quê sống động và đầy sức sống.
Ngoài những trải nghiệm văn hóa đặc sắc, Quỳnh Sơn còn hấp dẫn du khách bằng nhiều điểm đến thiên nhiên và lịch sử. Từ đình Quỳnh Sơn cổ kính – nơi lưu giữ giá trị tín ngưỡng của người Tày, đến núi Nà Lay cao gần 700m – điểm săn mây và ngắm bình minh tuyệt đẹp sau hành trình vượt qua 1.200 bậc đá. Du khách cũng có thể ghé vườn quýt Hang Hú trĩu quả của gia đình ông Hoàng Công Vinh, cầu Rá Riềng – nơi ghi dấu cuộc Khởi nghĩa Bắc Sơn năm 1940, hay hang Keeng Tao – kỳ quan thiên nhiên hoang sơ với dòng suối trong vắt chảy xuyên lòng núi. Mỗi điểm đến là một câu chuyện, gắn kết quá khứ, hiện tại và tương lai của vùng đất này.
Hướng đi xanh – Bước tiến bền vững
Những năm gần đây, tỉnh Lạng Sơn đã định hướng phát triển Quỳnh Sơn thành điểm đến du lịch cộng đồng kiểu mẫu, hướng tới mô hình du lịch xanh và bền vững. Hạ tầng du lịch được đầu tư đồng bộ nhưng vẫn gắn chặt với bảo tồn cảnh quan và kiến trúc truyền thống. Chính quyền và người dân cùng chung tay gìn giữ môi trường, quy hoạch hệ thống thu gom rác thải, hạn chế nhựa dùng một lần, mở rộng không gian cây xanh và đảm bảo nguồn nước sạch – tất cả để giữ cho Quỳnh Sơn mãi là bản làng trong lành giữa đại ngàn.
Sự thành công của mô hình Quỳnh Sơn không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương, mà còn là biểu tượng của du lịch cộng đồng Việt Nam trong thời đại mới. Danh hiệu “Làng Du lịch tốt nhất thế giới năm 2025” do Tổ chức Du lịch Thế giới Liên Hợp Quốc (UN Tourism) trao tặng là minh chứng rõ ràng cho nỗ lực ấy – nỗ lực của một cộng đồng biết gìn giữ cội nguồn, phát triển sinh kế, và tôn trọng thiên nhiên.
Từ một ngôi làng nhỏ bên thung lũng Bắc Sơn, Quỳnh Sơn đã vươn mình trở thành đại diện tiêu biểu cho mô hình du lịch nông thôn bền vững của Việt Nam – nơi văn hóa là nền tảng, cộng đồng là trung tâm, và môi trường là linh hồn của phát triển. Danh hiệu quốc tế không chỉ ghi nhận thành quả của hôm nay, mà còn mở ra tương lai cho du lịch Việt Nam – một tương lai xanh, hài hòa và đầy tự hào dân tộc.
