Diện mạo mới trên vùng đất đồi

Về xóm Tân Mỹ, xã Tân An (huyện Tân Kỳ cũ) những ngày này, không khó để nhận ra sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy sản xuất nông nghiệp. Thay thế cho phương thức canh tác manh mún trước kia là một quy trình bài bản, quy mô hơn. Xen giữa những ruộng mía đang kỳ thu hoạch, những triền đồi dứa Queen vừa xuống giống chạy dài tắp tắp từ chân lên đỉnh đồi. Những luống dứa được phủ ni-lông cẩn thận tạo nên một bức tranh sản xuất chuyên nghiệp trên vùng đất mới.

Người "mở đường" đưa giống dứa Queen về bén rễ nơi đây là gia đình ông Đậu Văn Hưng. Cách đây hơn 2 năm, ông Hưng đã mạnh dạn nhận thầu 7 ha đất của xã để khởi nghiệp với loại cây này. Điểm sáng trong mô hình của ông Hưng là khả năng tối ưu hóa giá trị sản phẩm. Nhờ nghề truyền thống chế biến lá dứa thành sợi, gia đình ông không chỉ thu lợi nhuận từ quả sau 18 tháng chăm sóc mà còn tận dụng triệt để phụ phẩm lá dứa để gia tăng thu nhập.

Thực tiễn sinh động từ mô hình của ông Hưng đã trở thành cơ sở quan trọng để xã Tân An triển khai chủ trương lớn: phát triển vùng nguyên liệu gắn với chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Cơ hội đang mở rộng hơn bao giờ hết khi người dân có thể cung ứng giống tại chỗ và xuất bán quả trực tiếp cho nhà máy.

Bài toán kinh tế và lộ trình mở rộng

Xác định tầm quan trọng của chiến lược này, Đại hội Đảng bộ xã Tân An nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã chọn chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp làm khâu đột phá, trong đó cây dứa giữ vai trò chủ lực. Ngay sau Đại hội, chính quyền xã đã xúc tiến làm việc với Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (Ninh Bình) để ký kết hợp tác tiêu thụ, đảm bảo đầu ra ổn định cho bà con.

Về tính hiệu quả kinh tế và lộ trình cụ thể, ông Đậu Trường Sơn - Trưởng phòng Kinh tế xã Tân An chia sẻ:

“Theo kế hoạch, năm 2026 xã phấn đấu trồng từ 100-200 ha dứa, đến năm 2030 mở rộng diện tích lên khoảng 1.000 ha. Hiện người dân đã đăng ký đủ 70 ha và xã đã tổng hợp, báo cáo tỉnh để được hưởng chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 34/2025 của HĐND tỉnh. Qua khảo sát cho thấy, chi phí đầu tư ban đầu cho 1 ha dứa khoảng 220 triệu đồng. Sau 18 tháng cho năng suất từ 50 - 60 tấn quả, doanh thu ước trên 500 triệu đồng, lãi khoảng 300 triệu đồng”.

Lan tỏa tư duy sản xuất hàng hóa

Không chỉ tại Tân An, làn sóng chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo Nghị quyết số 34 của HĐND tỉnh Nghệ An cũng đang lan tỏa sang xã Giai Xuân. Địa phương này đặt mục tiêu đầy tham vọng với vùng chuyên canh dứa Queen quy mô 300 ha, phân bố rộng khắp các xóm.

Để đảm bảo thành công, xã Giai Xuân đang thực hiện các bước đi thận trọng và bài bản: từ việc ban hành nghị quyết chuyên đề, đẩy mạnh tuyên truyền tạo sự đồng thuận, đến việc tiếp nhận đơn đăng ký (hiện đạt khoảng 110 ha). Chính quyền xã cũng phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên môn tổ chức tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn quy trình từ làm đất đến phòng trừ sâu bệnh, nhằm đưa hoạt động sản xuất vào nền nếp, xóa bỏ tính tự phát.

Đánh giá về động lực phát triển của địa phương, ông Bùi Đức Hồng - Chủ tịch UBND xã Giai Xuân nhận định: “Mới đây, UBND tỉnh đã ký kết Biên bản ghi nhớ với Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao về hợp tác đầu tư xây dựng nhà máy chế biến hoa quả công nghệ cao, gắn với phát triển vùng nguyên liệu trên địa bàn. Đây được xem là tiền đề quan trọng, mở ra cơ hội thuận lợi để địa phương đẩy mạnh phát triển cây dứa theo hướng bền vững”.

Nút thắt lớn nhất của nông sản là điệp khúc "được mùa mất giá" đang dần được tháo gỡ tại Nghệ An nhờ sự hiện diện của các doanh nghiệp chế biến sâu. Việc UBND tỉnh ký kết với Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao để xây dựng nhà máy chế biến hoa quả công nghệ cao là minh chứng rõ nét. Dự án này hứa hẹn hình thành chuỗi liên kết khép kín từ canh tác đến tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản địa phương.

Theo cam kết, doanh nghiệp sẽ tập trung nguồn lực để khởi công nhà máy vào tháng 9/2026 với dây chuyền hiện đại, đồng thời bao tiêu 100% sản phẩm và hỗ trợ kỹ thuật cho vùng nguyên liệu. Về phía địa phương, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An đang gấp rút khảo sát địa điểm 10 ha cho nhà máy và xây dựng lộ trình vùng nguyên liệu đến năm 2030 với mục tiêu 5.000 ha dứa, bên cạnh hàng nghìn ha ngô ngọt và rau quả khác.

Đặc biệt, "đòn bẩy" chính sách từ Nghị quyết số 34/2025 của HĐND tỉnh đang tạo động lực lớn cho người dân. Theo đó, các diện tích trồng mới cây dứa đúng quy hoạch sẽ được hỗ trợ 80% kinh phí mua giống, 5 triệu đồng/ha chi phí làm đất và 3,5 triệu đồng/ha kinh phí mua màng phủ ni-lông.

Sự cộng hưởng giữa chính sách hỗ trợ kịp thời, sự chủ động của chính quyền và cam kết từ doanh nghiệp đang giúp cây dứa Queen dần khẳng định vị thế chủ lực, mở ra triển vọng tươi sáng cho nông nghiệp đất đồi Nghệ An.