Đánh thức tiềm năng từ loài cây mọc hoang trên đất khó
Dưới bàn tay và khối óc của những người nông dân năng động, cây rau má bình dị của vùng đất xứ Thanh đã thoát khỏi bờ ao, ruộng cạn để trở thành những sản phẩm chế biến sâu giá trị cao, khẳng định vị thế nông sản bản địa trên thị trường.
Khát vọng từ những triền rau má cổ
Theo Báo Thanh Hóa, thôn Phúc Gia, xã Thọ Long những ngày cuối năm, không khí làm việc tại các xưởng sản xuất đang hối hả hơn bao giờ hết. Ít ai ngờ rằng, loài cây vốn gắn liền với những bữa cơm nghèo khó xưa kia nay lại được nâng tầm thành sản phẩm OCOP danh giá.
Ông Lê Viết Ngọc, Giám đốc HTX cây trồng và vật nuôi Đồng Ngâu, nhớ lại những ngày đầu bén duyên với loài cây này từ năm 2012. Bắt đầu từ vài mét vuông rau má mọc hoang ven bờ ao được giữ lại vì hương vị đậm đà, ông Ngọc đã nhân rộng thành trang trại 3,5ha.
"Không thể chỉ trông chờ bán rau tươi, muốn đi đường dài phải chế biến," ông Ngọc chia sẻ về bước ngoặt năm 2019 khi quyết định vay vốn đầu tư máy móc, chuyển từ bán rau chợ sang sản xuất bột rau má theo quy trình khép kín.
Điểm làm nên sự khác biệt của thương hiệu rau má Đồng Ngâu chính là việc bảo tồn giống rau má cổ – loại lá nhỏ, vị đậm đặc trưng. Nhờ ứng dụng công nghệ sấy lạnh hiện đại, sản phẩm không chỉ giữ nguyên màu sắc, hương thơm mà còn bảo toàn hàm lượng dưỡng chất. Hiện nay, sản phẩm bột rau má nguyên chất của HTX đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao, tạo tiền đề để các dòng trà rau má, bột rau má đậu xanh, hạt sen tiếp tục vươn xa.
Đột phá công nghệ và chuỗi giá trị bền vững
Nếu câu chuyện của ông Ngọc là sự tâm huyết của người nông dân thuần túy, thì tại Trang trại THQueenFarm (xã Lưu Vệ), cây rau má lại được nâng tầm bằng tư duy nông nghiệp công nghệ cao. Sau hơn 5 năm kiên trì, ông Trần Văn Tân đã hiện thực hóa chiến lược xây dựng chuỗi sản xuất hữu cơ và VietGAP quy mô lớn.
Hành trình từ 0,5ha thử nghiệm đến vùng nguyên liệu liên kết rộng 100ha là minh chứng cho sức sống mãnh liệt của nông sản bản địa. Năm 2021, THQueenFarm đã tạo bước ngoặt khi đầu tư dây chuyền sơ chế hiện đại từ liên doanh Nhật Bản - Việt Nam, với công suất xử lý hơn 1 tấn rau tươi mỗi ngày.
Các sản phẩm mang thương hiệu THQueenFarm như:
Bột rau má, trà túi lọc.
Thạch rau má, sữa non rau má.
Các sản phẩm đạt OCOP 4 sao với tem truy xuất mã QR minh bạch.
Không chỉ dừng lại ở thực phẩm, ông Tân tiết lộ định hướng trong năm 2026: "Doanh nghiệp dự kiến đầu tư dây chuyền chiết xuất tinh chất saponin từ rau má để phục vụ lĩnh vực dược liệu và mỹ phẩm. Khi đó, vùng nguyên liệu sẽ mở rộng lên khoảng 300ha, tạo nền tảng cho chuỗi giá trị bền vững."
Biểu tượng của sức sống và bản sắc địa phương
Cây rau má mảnh mai nhưng bền bỉ, cũng giống như tính cách người dân miền Trung: chịu thương, chịu khó và luôn vươn lên giữa khắc nghiệt của nắng gió, bão bùng.
Vượt ra khỏi giá trị của một món ăn dân dã, hành trình của những đơn vị như HTX Đồng Ngâu hay THQueenFarm đã viết nên câu chuyện về cách đánh thức tiềm năng từ những gì quen thuộc nhất. Đó là minh chứng cho việc nông sản bản địa, nếu được đầu tư đúng mức về công nghệ và thương hiệu, hoàn toàn có thể trở thành "chìa khóa" làm giàu bền vững cho nông dân và địa phương.
