Theo Báo Quảng Trị, trải qua gần một thế kỷ bám rễ trên vùng đất đỏ phía Tây, cây cà phê từ lâu đã không chỉ là sinh kế mà còn kết tinh thành bản sắc văn hóa của Khe Sanh. Sở hữu quỹ đất canh tác lên đến 4.000ha (chủ yếu là giống Arabica), nơi đây tự hào là một trong những thủ phủ cà phê Arabica trọng điểm của Việt Nam. Đặc biệt, vị thế của vùng nguyên liệu này càng được củng cố khi Chỉ dẫn địa lý "Khe Sanh" chính thức được bảo hộ, đồng thời ghi danh vào danh sách 8 địa phương thuộc Đề án quốc gia về phát triển cà phê đặc sản giai đoạn 2021-2030. Những cột mốc này chính là bệ phóng hoàn hảo để hạt cà phê địa phương định vị lại thương hiệu trên thị trường.

Dấu ấn vang dội trên bản đồ cà phê đặc sản

Thay vì loay hoay với bài toán xuất thô cà phê nhân như nhiều thập kỷ trước, cộng đồng doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX) tại Quảng Trị đã mạnh dạn rót vốn vào khâu chế biến sâu. Tư duy làm thương hiệu bài bản đã giúp các đại diện của Khe Sanh liên tục xướng tên tại các đấu trường chuyên môn uy tín.

Thành tích nổi bật phải kể đến Pun Coffee với kỷ lục nhiều lần lọt Top 1 cà phê đặc sản Việt Nam (giai đoạn 2021-2024), trong đó có giải nhất do Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột tổ chức. Bức tranh thương hiệu càng thêm rực rỡ vào năm 2024 khi Madam Hương Coffee (thuộc HTX Nông nghiệp xanh An Việt Farm) xuất sắc giành ngôi vô địch Liberica Đông Nam Á, cùng giải vàng xướng tên Bru-Vân Kiều Coffee. Đến năm 2025, những cái tên này tiếp tục khẳng định sức mạnh tại cuộc thi Liberica Việt Nam, đưa Khe Sanh trở thành "tọa độ vàng" mới của cà phê đặc sản khu vực.

Khát vọng đưa thương hiệu Việt xuất ngoại còn được hiện thực hóa bởi những doanh nhân như anh Trần Quang Hải - Giám đốc Công ty TNHH Đại Lộc (Hải Coffee). Kiên trì theo đuổi các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe, đích đến của Hải Coffee không chỉ dừng lại ở những container hàng xuất khẩu, mà là ghi dấu ấn chất lượng mang tên "Khe Sanh" trên bản đồ thưởng thức toàn cầu.

Chuyển đổi xanh và mô hình nông nghiệp sinh thái

Hạt nhân của những chứng nhận, giải thưởng quốc tế nói trên xuất phát từ một cuộc cách mạng canh tác tại các vườn trồng. Xu hướng nông nghiệp sinh thái, sản xuất hữu cơ đang được xem là chìa khóa then chốt để kiến tạo chuỗi giá trị bền vững.

Tại xã Hướng Phùng, HTX Nông nghiệp sinh thái Bốn Phương là một trong những đơn vị tiên phong. Ông Nguyễn Duy Phương, Giám đốc HTX cho biết, gia đình ông đã mạnh dạn chuyển đổi 2ha Arabica sang hướng hữu cơ, thay thế phân hóa học bằng phân vi sinh ủ từ vỏ cà phê và chế phẩm sinh học. Cho đến nay, HTX đã thiết lập mạng lưới liên kết bao tiêu với 50 hộ dân, phủ xanh hơn 70ha diện tích canh tác sạch. Đáng tự hào hơn, năm 2025, sản phẩm cà phê của HTX đã được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia.

Thực tế từ những nông hộ như gia đình anh Hồ Văn Yên chứng minh lợi ích to lớn của xu hướng này. Bằng việc liên kết với HTX Nông sản Khe Sanh, khu vườn 1ha của anh Yên được chuyển đổi sang trồng cà phê sạch xen canh với các loại cây bản địa. Hệ sinh thái này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn đẩy giá trị hạt cà phê tăng lên gấp nhiều lần so với lối canh tác cũ.

Lực đẩy từ sự liên kết chuỗi giá trị

Sức bật của cà phê Khe Sanh hiện tại có sự đóng góp rất lớn từ "chiếc kiềng ba chân": Nông dân - Hợp tác xã - Doanh nghiệp. Đây là nền tảng để các thương hiệu thiết lập được những vùng nguyên liệu nông - lâm kết hợp chuẩn mực.

Nhận định về bước đi dài hạn, Chủ tịch UBND xã Khe Sanh - bà Thái Thị Nga nhấn mạnh: Địa phương không đặt nặng mục tiêu tăng trưởng diện tích cơ học, mà dồn lực phát triển các vùng chuyên canh chất lượng cao. Tầm nhìn chiến lược là đan cài chặt chẽ giữa chế biến sâu, xuất khẩu với hệ sinh thái du lịch trải nghiệm văn hóa.

Để trợ lực cho doanh nghiệp và người dân, các đòn bẩy về chính sách như hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ, xúc tiến thương mại và chuyển đổi hữu cơ đang được đẩy mạnh. Dựa trên uy tín từ văn bằng bảo hộ Chỉ dẫn địa lý, cà phê Khe Sanh đang nắm trong tay mọi lợi thế để thống lĩnh thị trường nội địa khó tính, vươn xa quốc tế và trở thành một đại sứ văn hóa - du lịch của vùng đất phía Tây.