Đổi mới sản xuất, tháo gỡ điểm nghẽn đầu ra

Theo Báo Phú Thọ, người trồng cam ở xã Cao Phong đang chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào chăm sóc, thu hoạch và chế biến nhằm giảm chi phí, hạn chế thất thoát sau thu hoạch và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điển hình là gia đình ông Hoàng Văn Thành ở thôn 2, xã Cao Phong, hiện có hơn 10 ha trồng các giống cam Đường Canh, cam ruột vàng V2 và cam ruột đỏ V3. Với diện tích lớn, việc tưới nước thủ công đòi hỏi nhiều nhân công. Vì vậy, từ hơn chục năm trước, gia đình ông đã đầu tư hệ thống tưới phun mưa tự động.

Gia đình ông xây dựng bể chứa nước trên đồi cao, đồng thời tận dụng các nguyên liệu hữu cơ như trứng, đậu tương, cá... ủ từ 3-4 tháng rồi pha với nước để tưới cho cây. Nhờ đó, vườn cam được cung cấp đủ độ ẩm, sinh trưởng tốt, giảm đáng kể nhu cầu lao động. Nhờ đó, việc chăm sóc vườn cam thuận tiện hơn, nhất là khi diện tích sản xuất lớn và nhu cầu tưới nước tăng. Ông Thành cho biết: "Muốn nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp cần có quy mô diện tích phù hợp và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào các khâu chăm sóc, chế biến. Hệ thống tưới tự động giúp gia đình tiết kiệm hàng chục lao động thời vụ, giảm lượng nước sử dụng so với phương pháp tưới tràn thủ công, qua đó giảm chi phí và nâng cao lợi nhuận".

Trước đây, cam Cao Phong chủ yếu được bán dưới dạng quả tươi nên dễ bị dập nát, hư hỏng trong quá trình thu hoạch, vận chuyển; những quả không đạt tiêu chuẩn thương mại cũng gặp khó khăn khi tiêu thụ. Việc phụ thuộc vào thị trường cam tươi khiến khả năng khai thác giá trị nguồn nguyên liệu chưa đa dạng, đặt ra yêu cầu đổi mới khâu bảo quản và chế biến. Trước thực tế đó, Hợp tác xã 3T Farm Cao Phong đã đầu tư công nghệ chế biến sâu, phát triển các sản phẩm như mứt cam, cam sấy, trà detox, tinh dầu vỏ cam... Hướng đi này giúp tận dụng nguồn nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào tiêu thụ quả tươi và tạo thêm giá trị cho sản phẩm.

Ứng dụng công nghệ, gia tăng giá trị cam

Hiện Hợp tác xã 3T Farm Cao Phong quản lý gần 21 ha vùng nguyên liệu, với sản lượng khoảng 200-250 tấn/năm. Cam tươi đưa vào chế biến đáp ứng tiêu chuẩn VietGAP và có truy xuất nguồn gốc điện tử. Ngoài vùng nguyên liệu của hợp tác xã, 35 hộ liên kết được tập huấn kỹ thuật sản xuất, bảo quản sau thu hoạch và kiểm soát chất lượng. Doanh thu của hợp tác xã tăng 20,6%, lợi nhuận sau thuế tăng 166%; sản lượng cam tươi đưa vào chế biến tăng 10,5%, thu nhập bình quân của thành viên tăng gần 30%. Đáng chú ý, tỷ lệ thất thoát giảm từ 13% xuống còn 10%.

Hợp tác xã ứng dụng công nghệ sấy lạnh, cô đặc chân không, chiết xuất tinh dầu và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Quy trình khép kín từ thu hoạch, sơ chế, sấy, cô đặc đến đóng gói giúp kiểm soát chất lượng, nâng cao khả năng bảo quản và tận dụng cam loại 2 vốn khó tiêu thụ dưới dạng quả tươi. Đến nay, hợp tác xã có sản phẩm mứt cam đạt OCOP 3 sao và trà detox cam đạt OCOP 4 sao. Năm 2025, hợp tác xã được cấp chứng nhận ISO 22000 về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và chứng nhận Halal, tạo thêm cơ sở hướng tới thị trường xuất khẩu.

Bên cạnh đầu tư dây chuyền chế biến, hợp tác xã tiếp tục nghiên cứu công nghệ kéo dài thời gian bảo quản cam tươi. Giám đốc Hợp tác xã 3T Farm Cao Phong Vũ Thị Lệ Thủy cho biết: “Hợp tác xã đã ứng dụng chitosan trong chăm sóc và bảo quản cam, hướng tới giảm thất thoát sau thu hoạch, nâng cao chất lượng nguyên liệu phục vụ chế biến. Tổng kinh phí đầu tư hệ thống phun hoặc nhúng chitosan, thiết bị làm khô màng bảo vệ và tích hợp với dây chuyền sơ chế hiện có là 245 triệu đồng. Công nghệ này có thể kéo dài thời gian bảo quản cam 2-3 tháng, giảm tỷ lệ thất thoát từ mức 10-13% xuống còn khoảng 5-7%”.

Cao Phong hiện có khoảng 1.800 ha trồng cam. Sản phẩm cam địa phương đã xây dựng được thương hiệu, được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý và có sản phẩm được công nhận OCOP. Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng cao, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, chế biến và bảo quản sẽ giúp cam Cao Phong nâng cao chất lượng, giảm thất thoát, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh, góp phần cải thiện thu nhập cho người trồng và thúc đẩy sản xuất bền vững.