Thách thức từ phương thức truyền thống

Tại lễ khai trương sàn giao dịch “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” trên ứng dụng Grab, thành phố hiện sở hữu 477 sản phẩm OCOP đã được công nhận, bao gồm 4 sản phẩm đạt 5 sao, 80 sản phẩm đạt 4 sao và 393 sản phẩm đạt 3 sao. Dự kiến đến cuối năm nay, con số này sẽ được bổ sung thêm khoảng 150 sản phẩm mới chất lượng cao. Tuy nhiên, tiềm năng lớn lao của hệ thống sản phẩm phong phú này vẫn chưa được khai thác triệt để do những rào cản mang tính truyền thống trong khâu phân phối và tiếp cận thị trường.

Lãnh đạo thành phố nhìn nhận phần lớn các mặt hàng OCOP và đặc sản hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào hình thức tiêu thụ trực tiếp. Người sản xuất chủ yếu bán hàng tại cơ sở, qua các kỳ hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại hoặc thông qua hệ thống hơn 20 điểm trưng bày và giới thiệu sản phẩm trên toàn địa bàn. Ngay cả khi thành phố vừa khai trương thêm các điểm bán mới tại Sân bay quốc tế Đà Nẵng hay tại các khu nghỉ dưỡng, phạm vi tiếp cận thực tế vẫn bị bó hẹp trong một không gian địa lý nhất định, khiến lượng khách du lịch và người tiêu dùng ngoài tỉnh khó lòng tiếp cận thường xuyên.

Khoảng cách này càng trở nên rõ nét hơn đối với những dòng sản phẩm đặc thù có giá trị kinh tế cao nhưng mức độ nhận diện chưa cao trong cộng đồng người trẻ. Bà Ung Như Thảo An, Trưởng phòng Marketing Công ty TNHH Triết Minh (Trimico) chia sẻ rằng doanh nghiệp hiện sở hữu nhiều dòng sản phẩm đạt chuẩn OCOP chế biến từ sâm Ngọc Linh như thạch, trà, bánh hay sâm ngâm mật ong. Dù mang lại hàm lượng giá trị dinh dưỡng lớn và phục vụ đắc lực cho nhu cầu quà tặng du lịch, vị đại diện này thừa nhận các sản phẩm giá trị cao này vẫn gặp nhiều hạn chế trong việc tiếp cận rộng rãi tệp khách hàng trẻ tuổi do thói quen tiêu dùng hiện đại chưa được khai thác đúng mức qua các kênh phân phối truyền thống.

Bên cạnh các doanh nghiệp lớn, gánh nặng tiêu thụ cũng đè nặng lên vai hàng trăm hộ kinh doanh nhỏ lẻ và các làng nghề truyền thống lâu đời trên địa bàn. Bà Trần Thị Ánh Hồng, đại diện cơ sở nước mắm truyền thống Hai Chị Em thuộc làng nghề Tam Thanh, chia sẻ rằng trước đây toàn bộ sản phẩm nước mắm và các mặt hàng khô rim của cơ sở chỉ quanh quẩn tìm đầu ra qua các hội chợ địa phương, chương trình quảng bá hoặc ký gửi tại một số đại lý gia vị nhỏ. Việc thiếu vắng một công cụ kết nối số hóa chuyên nghiệp khiến các giá trị văn hóa làng nghề truyền thống khó vươn xa, bỏ lỡ cơ hội tiếp cận dòng chảy thương mại hiện đại. Những chia sẻ thực tế này phản ánh rõ nét những trăn trở của cộng đồng sản xuất khi đứng trước yêu cầu đổi mới phương thức kinh doanh để tìm kiếm đầu ra bền vững trong giai đoạn mới.

Giải pháp từ không gian số hóa

Để giải bài toán đưa đặc sản vươn xa, sự phối hợp chiến lược giữa Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng và Grab Việt Nam đã kiến tạo nên một hệ sinh thái kinh tế số toàn diện cho khu vực cơ sở. Ngay trong giai đoạn đầu tiên, chương trình tập trung hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu số cho hơn 80 chủ thể sản xuất kinh doanh các sản phẩm OCOP đạt chuẩn 4 đến 5 sao cùng 14 cửa hàng, điểm trưng bày trọng điểm. Việc đưa toàn bộ thông tin nguồn gốc, câu chuyện sản phẩm lên kho hàng thông minh trên ứng dụng di động giúp người tiêu dùng dễ dàng tra cứu, tìm hiểu và đặt mua bất cứ lúc nào, phá vỡ hoàn toàn những giới hạn về không gian và thời gian.

Không dừng lại ở việc hỗ trợ doanh nghiệp lớn, chiến lược chuyển đổi số còn đi vào từng ngóc ngách của thương mại truyền thống thông qua mô hình Chợ Cồn số hóa. Đội ngũ triển khai đã trực tiếp xuống các khu chợ, tuyến phố thương mại để đồng hành cùng tiểu thương từng bước làm quen với công nghệ. Các hộ kinh doanh được hướng dẫn tận tình cách thiết lập gian hàng trực tuyến trên GrabFood và GrabMart, thành thạo quy trình quản lý đơn hàng kỹ thuật số, xây dựng các chương trình khuyến mại thu hút khách hàng và ứng dụng linh hoạt các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt trong mỗi giao dịch mua bán hằng ngày.

Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh rằng chuyển đổi số chỉ thực sự có giá trị khi mang lại lợi ích thiết thực cho từng người dân, từng hộ kinh doanh nhỏ. Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố, chia sẻ rằng mục tiêu đặt ra không chỉ đơn thuần là tạo thêm một gian hàng ảo trên nền tảng số, mà quan trọng hơn là mở thêm một thị trường mới giúp các tiểu thương tăng trưởng doanh thu vượt bậc, đồng thời quảng bá hình ảnh văn hóa và ẩm thực Đà Nẵng đến với du khách trong và ngoài nước. Đồng quan điểm này, ông Mã Tuấn Trọng, Giám đốc Điều hành Grab Việt Nam, bày tỏ kỳ vọng hệ thống giải pháp công nghệ sẽ là cầu nối vững chắc giúp các chủ thể OCOP và tiểu thương nhanh chóng bắt nhịp công nghệ, mở rộng kênh bán hàng và kết nối với đông đảo khách hàng hơn.

Sự đồng hành từ phía chính quyền và doanh nghiệp công nghệ đang tạo ra động lực mạnh mẽ để thay đổi tư duy kinh doanh của người dân địa phương. Bà Ung Như Thảo An đại diện Trimico khẳng định việc đưa sản phẩm lên ứng dụng Grab là một bước tiến chiến lược để các dòng sản phẩm sâm Ngọc Linh đến gần hơn với người Việt hiện đại, đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ trên các nền tảng thương mại điện tử. Về phía cơ sở sản xuất nước mắm Hai Chị Em, bà Trần Thị Ánh Hồng bày tỏ niềm vui và kỳ vọng lớn khi lần đầu tiên sản phẩm được đưa lên nền tảng số, giúp cơ sở tiếp cận tệp khách hàng rộng lớn hơn để quảng bá nghề truyền thống hiệu quả. Với sự chung tay của toàn xã hội, kinh tế số Đà Nẵng đang vững bước tăng trưởng, khẳng định sức sống mãnh liệt của thương hiệu OCOP địa phương.