Vị thế mới của đặc sản vùng biên giới phía Bắc

Những năm gần đây, dứa mật Pu Lau dần trở thành cái tên quen thuộc, nhận được sự quan tâm của người tiêu dùng trên khắp cả nước. Giống dứa này có nguồn gốc từ Lào, được bà con bản Pu Lau xin về trồng từ khoảng những năm 1990. Nhận thấy cây giống phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đặc thù, người dân nơi đây đã từng bước nhân rộng diện tích, biến những nương đồi cằn cỗi thành vùng nguyên liệu dồi dào.

Đặc điểm nổi bật giúp dứa mật Pu Lau chinh phục thị trường nằm ở hình dáng bên ngoài và chất lượng thịt quả bên trong. Trái dứa thường có hình tròn, mắt nở nang, lá ít gai, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc cũng như thu hoạch. Khi chín, thịt quả có màu vàng tươi như sáp mật ong, mọng nước, vị ngọt đậm và đặc biệt không gây rát lưỡi khi thưởng thức. Với những ưu điểm vượt trội đó, loại quả này còn được nhiều người tiêu dùng mệnh danh là “vua của các loại dứa”.

Về kỹ thuật canh tác, người dân Pu Lau duy trì lối sản xuất thuận tự nhiên, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Anh Sùng A Hà, bản Pu Lau cho rằng hiệu quả của cây trồng này đến từ đặc tính sinh trưởng phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương. “Cây dứa trồng một lần, sau đó chủ yếu tập trung chăm sóc, bón phân và theo dõi quá trình phát triển của cây. Trung bình một hecta có thể đạt trên 30 tấn quả. Năm thứ hai thường cho những quả to, quả nhỡ có giá trị cao; sang năm thứ ba mới xuất hiện nhiều quả nhỏ hơn, thường gọi là quả bi. Nếu chăm sóc đúng kỹ thuật, một vườn dứa có thể khai thác từ 5 - 6 năm mới phải trồng lại”, anh Sùng A Hà chia sẻ.

Chính đặc tính này giúp người dân chủ động hơn trong việc phân loại sản phẩm ngay từ lúc thu hái trên nương, đáp ứng đa dạng nhu cầu của các phân khúc khách hàng khác nhau. Trong không khí lao động khẩn trương đó, chị Vàng Thị Cở đang tất bật thu hái dứa trên nương của gia đình. Những quả dứa có trọng lượng từ 2 - 3kg được chị lựa chọn kỹ, xếp gọn vào sọt rồi đưa xuống điểm tập kết. Khi sản phẩm vừa được đưa ra đường, thương lái đã có mặt để phân loại, đóng thùng, vận chuyển về khu vực trung tâm trước khi đưa đi tiêu thụ tại các tỉnh, thành.

Sự phát triển của vùng nguyên liệu dứa đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ nét cho các hộ gia đình. Chị Vàng Thị Cở chia sẻ niềm vui trong mùa thu hoạch: “Gia đình tôi trồng dứa đã nhiều năm nay, mỗi vụ thu hoạch đều rất phấn khởi vì dứa được thương lái đến tận nơi mua. Tôi không nhớ chính xác sản lượng từng năm, nhưng với 3 nương dứa, năm ngoái gia đình thu được hơn 200 triệu đồng. So với nhiều loại cây trồng trước đây, dứa cho thu nhập ổn định hơn, công chăm sóc cũng phù hợp với điều kiện của gia đình”.

Đưa nông sản vươn xa gắn với du lịch trải nghiệm

Sự chuyển mình của vùng dứa Pu Lau không chỉ dừng lại ở giá trị nông sản đơn thuần mà còn mở ra cơ hội lớn cho hoạt động thu mua và phân phối. Hiện nay, mùa dứa mật bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 8 hằng năm. Do không sử dụng hóa chất và phát triển theo hướng tự nhiên, dứa chín chia thành nhiều đợt thay vì chín đại trà. Chính sự khác biệt này đã tạo nên thương hiệu an toàn, giúp sản phẩm luôn có chỗ đứng vững chắc trên thị trường, dù giá bán tương đối cao so với các loại dứa thường.

Anh Lê Thành Đạt, thôn Mỹ Hưng, xã Thanh Nưa cho biết thị trường tiêu thụ dứa mật đang ngày càng mở rộng, không chỉ ở trong tỉnh mà còn lan ra nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Anh Lê Thành Đạt cho biết: “Tôi thu mua sản phẩm tại Pu Lau theo đơn đặt hàng của khách hàng ở nhiều tỉnh, thành. Quả ở đây có kích thước lớn, vị ngọt, chất lượng tương đối đồng đều nên được thị trường đón nhận. Sau khi thu mua tại vườn, chúng tôi lựa chọn, phân loại, đóng gói cẩn thận trong thùng giấy rồi vận chuyển về Điện Biên để tiếp tục đưa đi tiêu thụ, bảo đảm sản phẩm đến tay người tiêu dùng vẫn giữ được chất lượng”.

Đối với các đơn vị phân phối tại Hà Nội, mức giá dao động từ 25.000 đến 80.000 đồng/kg tùy loại, thậm chí hàng VIP có thể lên tới tiền trăm nghìn đồng mỗi quả. Chị Phương, chủ một cửa hàng hoa quả tại Đống Đa, Hà Nội, cho hay: “Hiện nay trên thị trường đang bán rất nhiều loại dứa khác nhau, từ hàng bình dân đến cao cấp đều có. Dứa đang vào mùa nên hương vị khá ngon và mùi hương của loại quả này cũng hấp dẫn. Trong số các loại hoa quả nhiệt đới của Việt Nam thì dứa là một trong những trái cây vừa ngon, bổ lại có giá cả phải chăng. Dứa mật Pu Lau không phải là loại quả bán đại trà trên thị trường vì nguồn cung có hạn, giá cả cũng đắt hơn so với dứa thường, khách hàng muốn thưởng thức thường sẽ phải đặt trước”.

Bên cạnh giá trị kinh tế, những vườn dứa xanh mướt giữa núi đồi Pu Lau đang dần trở thành điểm đến thu hút du khách. Chị Trần Thị Lan, phường Điện Biên Phủ, chia sẻ cảm nhận sau chuyến tham quan: “Vườn dứa ở đây có cảnh quan rất đẹp, tạo cảm giác rất đặc biệt. Dứa mật Pu Lau có vị ngọt, thơm và điều thú vị là khi thưởng thức tại vườn rất thuận tiện vì quả dễ gọt, không phải tỉa mắt nhiều như một số giống dứa khác. Đến đây vừa được tham quan, chụp ảnh, vừa thưởng thức sản phẩm ngay tại vườn là một trải nghiệm thú vị”.

Sự kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp và trải nghiệm du lịch chính là hướng đi chiến lược của xã Mường Nhà. Những nương dứa không chỉ là không gian sản xuất mà còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất, con người biên giới. Đây là tiền đề quan trọng để địa phương nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm du lịch nông nghiệp, xây dựng thương hiệu gắn với bản sắc văn hóa và cảnh quan tự nhiên. Những nương đồi vùng biên giờ đây không chỉ cho quả ngọt mà còn tạo thêm động lực thúc đẩy kinh tế phát triển theo hướng bền vững.