Thực trạng và tiềm năng cây dừa

Theo Báo Gia Lai, hiện toàn tỉnh có khoảng 9.250 ha dừa, chủ yếu là dừa xiêm xanh lấy nước và dừa lấy cơm phục vụ chế biến. Trong đó, diện tích đang cho thu hoạch đạt khoảng 8.805 ha với sản lượng ước tính hơn 127 nghìn tấn mỗi năm. Ngành nông nghiệp tỉnh đang nỗ lực chuyển đổi các vườn dừa già cỗi sang giống dừa lấy nước có giá trị kinh tế cao hơn nhằm tăng hiệu quả trên cùng một đơn vị diện tích đất nông nghiệp.

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trong số diện tích dừa nói trên có khoảng 115,2 ha được chứng nhận hữu cơ, tập trung tại phường Hoài Nhơn, xã Hội Sơn và xã Hòa Hội. Thực tế cho thấy, canh tác hữu cơ không chỉ giúp cây dừa phát triển bền vững mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng hiệu quả kinh tế cho người trồng, qua đó mở ra hướng đi đầy triển vọng cho ngành nông nghiệp tỉnh.

Tại xã Hòa Hội, người dân đã duy trì chăm sóc dừa xiêm theo phương thức hữu cơ trong nhiều năm qua. Ông Võ Đình Trí - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã - cho biết địa phương hiện có 625 ha dừa xiêm, phần lớn được chăm sóc theo hướng hữu cơ; trong đó 15 ha đã được cấp chứng nhận đạt chuẩn hữu cơ. Nhờ canh tác hữu cơ, năng suất dừa ổn định từ 80 - 120 quả/cây/năm. Những năm trước, với giá bán từ 6.000 - 12.000 đồng/quả, người dân đạt lợi nhuận khoảng 120 triệu đồng - 150 triệu đồng/ha/năm. Riêng năm nay, do ảnh hưởng của mưa bão cuối năm 2025, năng suất giảm nên lợi nhuận dự kiến còn khoảng 80 triệu đồng - 100 triệu đồng/ha/năm.

Ông Nguyễn Văn Bình (thôn Hòa Đại, xã Hòa Hội) cho hay gia đình có 1 ha dừa. Nhờ tận dụng phân bò ủ hoai kết hợp sử dụng thuốc phòng trừ sâu bệnh sinh học, vườn dừa phát triển ổn định và được thương lái thu mua tận nơi với giá 7.000 - 10.000 đồng/quả, mang lại lợi nhuận hơn 100 triệu đồng/ha/năm. Những kết quả này cho thấy việc ứng dụng quy trình canh tác hữu cơ đã giúp các hộ nông dân chủ động hơn trong sản xuất, đồng thời giảm chi phí đầu vào và đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Giải pháp nâng giá trị chuỗi liên kết

Tỉnh xác định mục tiêu đến năm 2030 sẽ phát triển diện tích dừa lên 9.500 ha. Để đạt được mục tiêu này, ngành nông nghiệp chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nhằm nâng cao chất lượng nguyên liệu. Đồng thời, việc hình thành các vùng chuyên canh dừa hữu cơ gắn với chế biến hiện đại đang trở thành ưu tiên hàng đầu nhằm nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường; bên cạnh đó, tỉnh sẽ duy trì diện tích dừa lấy dầu tại các vùng truyền thống và phát triển các sản phẩm OCOP chế biến từ dừa để gia tăng giá trị.

Tại xã Hội Sơn, phong trào sản xuất hữu cơ cũng diễn ra sôi nổi. Khoảng 80% trong tổng số 450 ha dừa của địa phương được canh tác theo hướng hữu cơ; trong đó có 1.000 cây tại thôn An Điềm được chứng nhận hữu cơ vào năm 2025. Chủ tịch UBND xã Hà Trọng Dưỡng cho hay, những năm trước năng suất dừa đạt 170 - 200 quả/cây/năm, nhưng năm nay do ảnh hưởng của đợt mưa bão cuối năm ngoái nên chỉ còn khoảng 100 - 120 quả/cây. Tuy vậy, với giá bán từ 5.000 - 12.000 đồng/quả, người dân vẫn đạt mức lãi khoảng 80 triệu đồng - 90 triệu đồng/ha/năm.

Ông Nguyễn Văn Minh (thôn An Điềm, xã Hội Sơn) cho biết: “Gia đình tôi có 70 cây dừa xiêm. Từ khi tham gia mô hình ‘Thâm canh cây dừa xiêm hữu cơ’ do Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai, gia đình chuyển sang sử dụng phân bò kết hợp phân hữu cơ và các biện pháp chăm sóc sinh học nên cây phát triển tốt hơn, nước dừa ngọt đậm hơn. Năm 2025, chúng tôi đạt lợi nhuận khoảng 35 triệu đồng từ vườn dừa và đang tiếp tục mở rộng diện tích trồng”. Đây là minh chứng cho việc chuyển giao kỹ thuật hiệu quả giúp nông dân từng bước mở rộng quy mô sản xuất.

Sản xuất hữu cơ cũng đang tạo nguồn nguyên liệu chất lượng cho chế biến sâu. Tại phường Hoài Nhơn, HTX Nông nghiệp Ngọc An phối hợp với ngành chức năng hướng dẫn người dân canh tác dừa theo hướng hữu cơ để phục vụ chế biến dầu dừa và bánh tráng nước dừa. Ông Nguyễn Ngọc Nghiệp - Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX - cho biết diện tích dừa được chứng nhận hữu cơ hiện đạt 100 ha với khoảng 10.000 cây, năng suất bình quân 65 quả/cây/năm. HTX thu mua theo hợp đồng với giá từ 6.000 - 15.000 đồng/quả, giúp người dân duy trì lợi nhuận ổn định.

Ông Lê Hoài Lam - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - cho biết tỉnh sẽ tiếp tục phát triển ổn định vùng trồng dừa theo hướng khai thác hiệu quả kinh tế tổng hợp thông qua thâm canh, trồng xen và nuôi xen. Đồng thời, tỉnh chú trọng tuyển chọn, quản lý chất lượng giống, bảo tồn các giống dừa bản địa; đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, hình thành các vùng sản xuất dừa hữu cơ gắn với chế biến hiện đại, qua đó đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.