Một làn sóng công nghệ mới đang lan rộng tại Trung Quốc xoay quanh OpenClaw – một hệ thống trí tuệ nhân tạo dạng tác tử (AI agent) mã nguồn mở có khả năng tự động thực hiện nhiều tác vụ trên máy tính. 

Công cụ này đang thu hút sự chú ý từ doanh nghiệp công nghệ, nhà đầu tư và người dùng phổ thông, đồng thời tạo ra biến động mạnh trên thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, sự bùng nổ nhanh chóng của OpenClaw cũng làm dấy lên nhiều lo ngại về an ninh mạng, quyền riêng tư dữ liệu và tính bền vững của mô hình kinh doanh.

Từ công cụ AI thử nghiệm đến “cơn sốt công nghệ” lan rộng trong xã hội Trung Quốc

Cindy Weng là một nhân viên quản lý sản phẩm làm việc tại một trong những tập đoàn tài chính lớn nhất Trung Quốc. Khi chuẩn bị kết thúc công việc trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, cô và đồng nghiệp bất ngờ nhận được thông báo từ ban lãnh đạo: toàn bộ nhân viên phải ở lại tham gia một cuộc thi sử dụng OpenClaw.

Công ty của cô vừa triển khai công cụ AI này và muốn nhân viên chứng minh họ có thể tận dụng nó trong công việc. Cuộc thi ban đầu được lên lịch ngay trong tuần nghỉ lễ kéo dài một tuần.

“Kể từ khi OpenClaw xuất hiện, mọi thứ trở nên cạnh tranh điên cuồng”, Weng nói. “Chúng tôi gần như bị nghiền nát bởi khối lượng công việc”.

Sau khi nhân viên phản đối, cuộc thi đã bị hoãn lại, nhưng áp lực không hề giảm. Theo Weng, quản lý thậm chí còn cảnh báo nhân viên có thể bị thay thế hoặc sa thải nếu không sử dụng AI.

Câu chuyện của cô phản ánh xu hướng rộng hơn đang diễn ra tại Trung Quốc. Chỉ trong vài tháng kể từ khi ra mắt, OpenClaw đã thu hút sự chú ý của hàng triệu người dùng, từ sinh viên, kỹ sư cho tới người cao tuổi đang thử nghiệm các ứng dụng mới của AI. 

Mức độ phổ biến của công cụ này đã thúc đẩy sự ra đời của hàng loạt sản phẩm tương thích, có thể đưa Trung Quốc trở thành một trong những trung tâm phát triển AI tác tử (agentic AI) lớn nhất thế giới.

Trong cộng đồng công nghệ Trung Quốc, việc triển khai OpenClaw thậm chí còn được gọi bằng một thuật ngữ riêng “nuôi tôm hùm”, theo biểu tượng của công cụ này. 

Trong vài tuần gần đây, nhiều sự kiện liên quan đến OpenClaw đã thu hút hàng trăm lập trình viên, nhà đầu tư và doanh nhân tham dự. Loạt ông lớn công nghệ như Huawei và Tencent cũng liên tục tung ra công cụ mới tương thích với nền tảng này.

Công nghệ đứng sau OpenClaw: Trợ lý AI có thể thay con người xử lý nhiều công việc

OpenClaw là một trợ lý AI có thể được cài đặt trên máy tính hoặc điện thoại thông minh, được lập trình viên người Áo Peter Steinberger phát hành vào tháng 11 năm ngoái.

Dự án nhanh chóng phát triển vượt khỏi quy mô của người sáng lập để trở thành một dự án mã nguồn mở với hàng nghìn cộng tác viên trên toàn thế giới.

Sau đó Steinberger gia nhập OpenAI để hỗ trợ phát triển thế hệ AI tác tử tiếp theo, trong khi OpenClaw vẫn hoạt động độc lập dưới mô hình quỹ.

Không giống nhiều hệ thống AI thương mại, mã nguồn của OpenClaw được công khai, cho phép người dùng tùy chỉnh và mở rộng chức năng.

Công cụ này có thể hoạt động trực tiếp trên máy tính hoặc điện thoại của người dùng và kết nối với các nền tảng nhắn tin phổ biến như WhatsApp, Telegram, WeChat, Discord, Slack và Signal. Người dùng chỉ cần nhập lệnh bằng ngôn ngữ tự nhiên, AI sẽ tự động thực hiện nhiều bước xử lý liên tiếp.

Sau khi được thiết lập, OpenClaw có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ phức tạp như đặt vé máy bay hoặc gọi xe ra sân bay, sắp xếp lịch họp, quản lý email, đọc và phản hồi tin nhắn. Ngoài ra, ứng dụng này còn có thể xây dựng website; phân tích tài liệu như PDF, bảng tính hoặc mã lập trình; tạo bản tóm tắt hoặc đề xuất hành động tiếp theo.

Một số người dùng còn tùy chỉnh OpenClaw để đảm nhiệm các vai trò như nhân viên mua hàng cá nhân hoặc quản lý tồn kho. Công cụ này thậm chí có thể thương lượng giá với nhà bán lẻ ngay cả khi người dùng đang ngoại tuyến.

Bước ngoặt mới trong cuộc cạnh tranh AI giữa Trung Quốc và Mỹ

Sự phổ biến của OpenClaw khiến Bắc Kinh bắt đầu chú ý nhiều hơn tới tiềm năng của công nghệ AI tác tử trong cuộc cạnh tranh công nghệ kéo dài với Washington.

Tại Mỹ, các công ty như Nvidia và Meta cũng đang phát triển các hệ thống AI tác tử, nhưng chưa đạt được mức độ phổ biến rộng rãi trong cộng đồng người dùng.

Theo Gary Tan, quản lý danh mục tại Allspring Global Investments ở Singapore, OpenClaw có thể đánh dấu một bước ngoặt trong ngành công nghệ Trung Quốc.

Ông cho rằng nếu DeepSeek từng khiến nhà đầu tư tin rằng các công ty Trung Quốc có thể vượt qua hạn chế về năng lực tính toán, thì OpenClaw lại mở ra một hướng cạnh tranh khác.

Ngay cả khi các công ty Trung Quốc không sở hữu những mô hình ngôn ngữ lớn mạnh nhất thế giới, họ vẫn có thể cạnh tranh ở tầng ứng dụng bằng cách xây dựng các hệ thống điều phối tác tử AI hiệu quả hơn.

Quy mô người dùng khổng lồ cùng chi phí dịch vụ thấp cũng làm gia tăng kỳ vọng rằng Trung Quốc có thể thương mại hóa AI tác tử nhanh hơn nhiều quốc gia khác.

Cơn sốt lan sang thị trường chứng khoán, thổi bùng định giá các công ty AI

Sự bùng nổ của OpenClaw đã kích hoạt một đợt tăng giá mạnh trên thị trường công nghệ Trung Quốc.

Cổ phiếu Tencent tăng 7,3% trong một phiên tại Hồng Kông (Trung Quốc) - mức tăng mạnh nhất trong vòng 1 năm - sau khi công ty ra mắt WorkBuddy, một tác tử AI phục vụ các nhiệm vụ văn phòng tương thích hoàn toàn với OpenClaw.

Trong khi đó, Knowledge Atlas Technology JSC - còn được gọi là Zhipu - tăng 13% sau khi phát hành AutoClaw, phiên bản nội địa của phần mềm đang gây sốt.

Một trong những bên hưởng lợi lớn nhất là MiniMax. Công ty này đã phát triển MaxClaw, một tác tử AI dựa trên OpenClaw, vào cuối tháng Hai.

Chỉ 2 tháng sau khi niêm yết, cổ phiếu MiniMax đã tăng gần 640%, đưa giá trị thị trường của công ty vượt qua Baidu.

Theo ước tính của thị trường, cơn sốt OpenClaw đã giúp bổ sung hơn 100 tỷ USD vốn hóa cho ngành công nghệ Trung Quốc chỉ trong vòng 1 tuần.

Một số thành phố như Thâm Quyến và Thường Thục thậm chí đã ban hành chính sách khuyến khích sử dụng OpenClaw, trong khi các dự án liên quan có thể nhận trợ cấp lên tới 2 triệu NDT  (khoảng 290.000 USD).

Mặt khác, một số chuyên gia cho rằng định giá hiện tại có thể bị thổi phồng. Nhiều doanh nghiệp đang cung cấp dịch vụ miễn phí để thu hút người dùng, đồng nghĩa với việc họ phải tự gánh chi phí vận hành các mô hình AI và token xử lý.

Oliver Cox, người quản lý quỹ Asia Pacific Equity Fund trị giá 3,3 tỷ USD của JPMorgan Asset Management, lưu ý nhiều doanh nghiệp có thể phải chấp nhận thua lỗ trong giai đoạn đầu.

Theo ông, thị trường sẽ sẵn sàng bỏ qua những khoản lỗ này nếu các công ty chứng minh được khả năng kiếm tiền trong tương lai. Một yếu tố khác giúp OpenClaw lan rộng nhanh chóng là rào cản triển khai thấp. Người dùng chỉ cần đăng ký tài khoản trực tuyến là có thể bắt đầu sử dụng.

Mặt tối của công nghệ: Những rủi ro an ninh mạng khiến chuyên gia lo ngại

Dù mang lại tiềm năng tăng năng suất lớn, khả năng truy cập sâu vào hệ thống của người dùng cũng khiến OpenClaw trở thành mục tiêu hấp dẫn cho tin tặc.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện hơn 40.000 lỗ hổng bảo mật trong phần mềm. Một lỗi bảo mật nghiêm trọng từng được gọi là “ClawJacked” cho phép kẻ tấn công chiếm quyền điều khiển tác tử AI của người dùng chỉ bằng cách dụ họ truy cập một trang web độc hại.

Nếu bị khai thác, tin tặc có thể đọc file trên máy tính, đánh cắp mật khẩu, rút tiền từ ví tiền điện tử hoặc làm rò rỉ lịch sử trò chuyện nhạy cảm.

Các chuyên gia bảo mật cũng đưa ra cảnh báo về những cuộc tấn công dạng “chèn câu lệnh” (prompt injection), trong đó kẻ tấn công gửi văn bản đánh lừa AI để thực hiện hành động trái phép.

Kasimir Schulz, Giám đốc nghiên cứu bảo mật tại HiddenLayer, chỉ ra rằng OpenClaw hội tụ gần như đầy đủ các yếu tố rủi ro: truy cập dữ liệu riêng tư, khả năng giao tiếp với hệ thống bên ngoài và tiếp xúc với nội dung không đáng tin cậy.

Trước những nguy cơ này, giới chức Trung Quốc đã cảnh báo các cơ quan và doanh nghiệp Nhà nước - bao gồm một số ngân hàng lớn - không cài đặt OpenClaw trên thiết bị làm việc.

Một số nhà phân tích cho rằng bước tiếp theo có thể là các tập đoàn lớn hạn chế sử dụng công cụ này trên thiết bị nội bộ của công ty.

Tương lai của OpenClaw: Bước ngoặt công nghệ hay chỉ là một cơn sốt ngắn hạn?

Dù vậy, sức hút của OpenClaw vẫn rất lớn. Các chuyên gia tin rằng nếu những vấn đề về bảo mật được giải quyết và các doanh nghiệp tìm ra mô hình kinh doanh bền vững, công nghệ này có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới cho ngành AI toàn cầu.

Nhưng nếu xảy ra sự cố bảo mật nghiêm trọng hoặc chi phí vận hành vượt quá lợi ích, cơn sốt OpenClaw có thể nhanh chóng hạ nhiệt.

Đối với nhiều người lao động như Cindy Weng, lựa chọn dường như rất đơn giản: Hoặc thích nghi với AI, hoặc bị bỏ lại phía sau.

“Đây là một công cụ quan trọng”, cô nói. “Nhưng thực tế là mọi người đều đang đổ xô sử dụng nó, vì nếu không dùng, dù bạn làm tốt công việc đến đâu, cấp trên cũng sẽ không chú ý”.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, OpenClaw đang trở thành một phép thử lớn cho tham vọng AI của Trung Quốc.

Tuy nhiên, việc công nghệ này có thực sự mở ra một kỷ nguyên mới cho AI tác tử hay chỉ là một cơn sốt ngắn hạn sẽ phụ thuộc vào 2 yếu tố then chốt: khả năng thương mại hóa của các công ty công nghệ và cách Chính phủ quản lý những rủi ro an ninh đi kèm.

Theo The Economic Times, Reuters, Nikkei Asia