Động lực từ công nghệ chế biến sâu

Theo Báo Bắc Ninh, nhà máy chế biến, bảo quản nông sản của Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư sản xuất nông sản Bình Minh, khu phố Thường Vũ, phường Mão Điền, tỉnh Bắc Ninh hoạt động từ đầu năm 2025 với quy mô khoảng 2.000 m2, ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa nhằm kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị nông sản sau thu hoạch. Hiện mỗi ngày, nhà máy chế biến khoảng 1-3 tấn nông sản, sản xuất khoảng 40 sản phẩm sấy thăng hoa từ rau, củ, quả tươi như thanh long, vải thiều, nhãn, mít, xoài, dứa, hành, cà rốt, cải bó xôi, bắp cải, cần tây... và các sản phẩm ăn liền như rau ngót sấy thịt băm, canh cải cá rô, canh chua, súp ăn liền từ củ quả. Các sản phẩm được tiêu thụ rộng rãi tại các siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, cửa hàng tiện lợi.

Theo ông Ninh Văn Mẫn, Giám đốc nhà máy, đặc điểm của nhiều loại nông sản là tính mùa vụ cao, thời gian bảo quản ngắn, trong khi giá trị có thể giảm mạnh khi nguồn cung tập trung vào một thời điểm thu hoạch. Do đó, việc ứng dụng công nghệ chế biến, bảo quản phù hợp giúp giảm áp lực tiêu thụ nông sản tươi ngay trong chính vụ, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Với công nghệ sấy thăng hoa, nguyên liệu được cấp đông và tách nước trong điều kiện chân không. Quá trình này giúp hạn chế tác động của nhiệt độ cao, qua đó duy trì tương đối tốt cấu trúc, màu sắc, hương vị và đặc tính của nhiều loại nông sản, đồng thời giảm đáng kể khối lượng và kéo dài thời gian bảo quản.

Giá trị công nghệ mang lại không chỉ thể hiện ở việc giá bán sau sấy cao hơn nguyên liệu tươi, mà còn giúp kéo dài vòng đời thương mại, giảm tổn thất sau thu hoạch, thuận lợi cho lưu kho, vận chuyển và đưa nông sản vào phân khúc có giá trị cao hơn. Mức gia tăng giá trị có thể lên tới 30-40% sau khi trừ hết các chi phí. Bên cạnh đó, Công ty cổ phần Dinh dưỡng Hải Thịnh, phường Hiệp Hòa, có nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi công suất 300.000 tấn/năm với 2 dây chuyền cám gia súc, gia cầm và 1 dây chuyền cám thủy sản; 2 nhà máy ấp nở giống công suất khoảng 200.000 con/tháng; 30 trang trại và liên kết với hàng trăm hộ chăn nuôi, quy mô khoảng 100.000 con lợn và 20 triệu con gia cầm, thủy cầm/năm. Công ty đầu tư khu giết mổ tập trung và khu chế biến thực phẩm, đưa ra thị trường các sản phẩm an toàn như xúc xích, giò, nem đạt chuẩn OCOP 3 sao, được tiêu thụ rộng rãi tại Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Nguyên, Phú Thọ...

Giải pháp toàn diện phát triển bền vững

Mỗi năm, toàn thành phố sản xuất khoảng 163.000 ha cây lương thực có hạt với sản lượng xấp xỉ 950.000 tấn; 48.000 ha cây ăn quả với sản lượng khoảng 350.000 tấn; gần 8.200 ha cây công nghiệp với sản lượng gần 26.000 tấn; gần 10.000 ha cây có củ với sản lượng 128.000 tấn; gần 31.000 ha rau xanh các loại với sản lượng gần 630.000 tấn. Tổng đàn gia cầm đạt khoảng 25,5 triệu con; đàn lợn đạt 1,15 triệu con; đàn trâu bò đạt khoảng 150.000 con; đàn dê, ngựa đạt khoảng 46.000 con. Tổng sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt khoảng 390.000 tấn, sản lượng trứng đạt 666 triệu quả. Toàn thành phố hiện có khoảng 300 nhà máy, cơ sở chế biến nông sản, thực phẩm, trong đó có 4 nhà máy lớn gồm: Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu VIFOCO, Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư tổng hợp Dũng Sĩ, Công ty cổ phần Chế biến thực phẩm xuất nhập khẩu G.O.C, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Toàn Cầu.

Theo bà Phan Thị Thế, Trưởng Phòng Chất lượng, chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường), với mục tiêu đẩy mạnh phát triển các sản phẩm OCOP gắn với ứng dụng máy móc, thiết bị bảo quản, chế biến tiên tiến nhằm nâng cao giá trị gia tăng, những năm qua, Bắc Ninh tăng cường chính sách hỗ trợ, thu hút đầu tư xây dựng các nhà máy, cơ sở chế biến nông sản. Ngoài cung cấp các sản phẩm tươi, sống phục vụ thị trường, thành phố hiện có khoảng 300 nhà máy, cơ sở chế biến nông sản, thực phẩm, trong đó có 4 nhà máy chế biến nông sản lớn gồm: Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu VIFOCO, Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư tổng hợp Dũng Sĩ, Công ty cổ phần Chế biến thực phẩm xuất nhập khẩu G.O.C, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Toàn Cầu. Còn lại là các công ty, cơ sở chế biến quy mô vừa và nhỏ. Sản phẩm chế biến chủ yếu gồm ngô ngọt, rau ăn lá, củ cải, cà rốt, khoai tây, bí xanh, bí đỏ, cà chua, dứa, vải thiều, cam, xúc xích... phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu sang các nước như Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản...

Mặc dù đạt được một số kết quả, thành phố hiện vẫn thiếu doanh nghiệp quy mô lớn đầu tư chuyên sâu vào công nghệ bảo quản lạnh và dây chuyền chế biến hiện đại. Các doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ nên chủ yếu sử dụng máy móc cũ, lạc hậu, dẫn đến chất lượng sản phẩm không bảo đảm, khó cạnh tranh và tìm kiếm thị trường do thiếu chiến lược tiếp thị, xây dựng thương hiệu, nhãn mác hoặc kết nối.

Để nâng cao tỷ lệ nông sản qua chế biến, thời gian tới, thành phố tiếp tục có chính sách thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến, kinh doanh; khuyến khích doanh nghiệp có tiềm lực về tài chính, khoa học kỹ thuật và quản trị kinh doanh đầu tư phát triển sản xuất, chế biến sâu các sản phẩm thế mạnh. Đồng thời, thành phố hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nhãn mác, thúc đẩy kết nối tiêu thụ, mở rộng và duy trì các vùng sản xuất trồng trọt, chăn nuôi an toàn để cung cấp nguyên liệu, đồng thời nhân rộng các hình thức liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị.