Theo Báo Lạng Sơn, Rằm tháng Bảy âm lịch hay còn gọi là Tết Trung nguyên, Lễ Vu Lan báo hiếu, xá tội vong nhân là dịp lễ quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của người Việt. Với đồng bào Tày, Nùng ở Xứ Lạng, đây là một trong ba cái tết lớn trong năm, là dịp để các thành viên trong gia đình trở về sum họp, tưởng nhớ tổ tiên và cùng nhau thưởng thức những món ăn truyền thống mang đậm hương vị quê hương. Những ngày này, tại các cơ sở nhận gói bánh rợm, bánh gai trên địa bàn tỉnh, không khí lao động trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Các nguyên liệu thiết yếu như lá gói, gạo nếp và nhân bánh đã được chuẩn bị đầy đủ để kịp thời đóng gói, phục vụ nhu cầu của khách hàng trước thềm Rằm tháng Bảy.

Chị Hứa Thị Thuận, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp và chế biến nông sản Thanh Sơn, xã Thiện Tân cho biết, HTX làm bánh gai hằng ngày để cung cấp cho khách hàng trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, sản phẩm bánh gai của HTX đã được công nhận sản phẩm OCOP uy tín. Vào dịp Rằm tháng Bảy, lượng khách đặt bánh tăng gấp 2-3 lần so với ngày thường để cúng tổ tiên hoặc biếu người thân nên đơn vị đã chủ động chuẩn bị các nguyên liệu ngay từ đầu tháng. Dịp Rằm tháng Bảy năm nay, đơn vị nhận gói khoảng 3.000 chiếc bánh gai để phục vụ khách hàng và bắt đầu trả đơn từ ngày 12-14 âm lịch với giá bán 6.000 đồng một chiếc.

Không chỉ riêng HTX Nông nghiệp và chế biến nông sản Thanh Sơn, thời điểm này nhiều cơ sở và hộ gia đình nhận gói bánh trên địa bàn tỉnh cũng đang tất bật chuẩn bị nguyên liệu, huy động nhân lực để thực hiện các công đoạn làm bánh. Theo khảo sát, hiện nay trên địa bàn tỉnh có trên 50 cơ sở, HTX và hộ gia đình nhận gói các loại bánh truyền thống phục vụ Rằm tháng Bảy như bánh rợm, bánh gai và bánh chuối. Các cơ sở này tập trung chủ yếu trên địa bàn thành phố Lạng Sơn cũ, với mức giá dao động từ 6.00-15.000 đồng một chiếc tùy theo loại. Bên cạnh hương vị truyền thống quen thuộc, nhiều nơi còn sáng tạo thêm nhiều vị bánh với đa dạng màu sắc bắt mắt để thu hút thị hiếu của người tiêu dùng.

Chị Trương Thị Oanh ở Phố Muối, phường Tam Thanh chia sẻ ngay từ đầu tháng 7 âm lịch, gia đình chị đã chủ động chuẩn bị nguyên liệu để làm bánh gai, bánh rợm và bánh chuối phục vụ nhu cầu của khách hàng. Để đáp ứng lượng đơn hàng tăng cao trong dịp lễ, chị nhận đặt bánh trước khoảng nửa tháng và tập trung sản xuất cao điểm từ ngày 12-15/7 âm lịch. Những ngày bận rộn nhất, gia đình phải huy động thêm ba nhân lực hỗ trợ để kịp tiến độ. Ngoài các vị bánh truyền thống, chị còn làm thêm nhiều vị bánh rợm mới với màu sắc phong phú được chắt lọc từ các nguyên liệu tự nhiên như lá cẩm, tô mộc, gấc và đậu biếc. Dịp Rằm tháng Bảy năm nay, cơ sở của chị nhận khoảng 1.500 chiếc bánh các loại với mức giá dao động từ 12.000-15.000 đồng một chiếc.

Theo chia sẻ từ các hộ làm bánh lâu năm, để tạo ra những chiếc bánh vừa ngon vừa đẹp mắt, khâu chuẩn bị nguyên liệu đóng vai trò quyết định và được chú trọng đặc biệt. Gạo nếp phải được lựa chọn thật kỹ lưỡng và ngâm đủ thời gian để đảm bảo độ dẻo. Lá gói bánh bắt buộc phải tươi ngon, sạch sẽ, trong khi nhân bánh được pha chế chuẩn theo khẩu vị truyền thống. Đối với bánh rợm, phần vỏ có đặc điểm mềm, dẻo và thơm mùi nếp mới, còn nhân thường làm từ đỗ xanh, lạc hoặc thịt. Đối với bánh gai mang màu đen đặc trưng và độ dẻo thơm hấp dẫn, người làm bánh thường phơi lá chuối cho thật khô, kết hợp cùng phần nhân làm từ đỗ xanh, dừa, đường hoặc lạc tùy theo nhu cầu riêng của từng khách hàng.

Bà Hoàng Thị Chi ở phường Tam Thanh cho biết năm nay, ngay từ đầu tháng 7 âm lịch, gia đình bà đã đặt trước 20 chiếc bánh rợm và bánh gai để chuẩn bị chu đáo cho mâm cỗ cúng Rằm tháng Bảy. Những năm trước, gia đình thường tự tay gói bánh nhưng hiện nay các thành viên đều bận rộn với công việc nên việc đặt bánh giúp tiết kiệm đáng kể thời gian. Việc lựa chọn đặt bánh ở những cơ sở có uy tín và truyền thống lâu năm giúp gia đình hoàn toàn yên tâm về chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, mâm lễ dâng lên tổ tiên vẫn giữ trọn vẹn hương vị truyền thống mà không phải mất cả ngày trời chuẩn bị vất vả. Năm nay, bà Chi còn lựa chọn thêm một số loại bánh có màu sắc tự nhiên để mâm lễ không chỉ trang nghiêm mà còn thêm phần đẹp mắt và phong phú.

Ngày nay, dẫu thị trường xuất hiện rất nhiều loại bánh hiện đại với mẫu mã bắt mắt, bánh rợm và bánh gai vẫn giữ vững một vị trí đặc biệt trong lòng người dân mỗi dịp Rằm tháng Bảy. Đó không đơn thuần chỉ là một món ăn dâng cúng tổ tiên mà còn gắn liền với ký ức gia đình, phong tục tập quán lâu đời và nét văn hóa ẩm thực đặc sắc của đồng bào Tày, Nùng nơi Xứ Lạng. Sự phát triển mạnh mẽ của các dịch vụ gói bánh truyền thống không chỉ giải quyết thiết thực nhu cầu của người dân trong nhịp sống hiện đại mà còn mở ra hướng đi bền vững để những giá trị ẩm thực truyền thống tiếp tục được gìn giữ, trân trọng và lan tỏa rộng rãi trong đời sống hôm nay.