Theo Thương vụ Việt Nam tại Ấn Độ, ông Gurnam Arora, Giám đốc điều hành, Kohinoor Foods Ltd, nhà sản xuất và xuất khẩu gạo Basmati hàng đầu Ấn Độ cho biết, sau thời gian phong tỏa kéo dài, hoạt động cung cấp và tiêu dùng gạo bị gián đoạn, chính sách xuất nhập khẩu chưa rõ ràng, lượng hàng tồn kho đã cạn kiệt thì nhu cầu về gạo Basmati đã tăng vọt kể từ ngày 8/6 khi Ấn Độ thực hiện nới lỏng phong tỏa giai đoạn 1 (unlock 1.0). Các thương nhân đã đẩy mạnh thu mua gạo để bổ sung lượng hàng tồn kho; các đơn hàng xuất khẩu tăng mạnh, từ nhiều nước trên thế giới, trong đó có cả Iran.

Thời gian qua, nhiều nhà nhập khẩu Iran phải đối mặt với việc khan hiếm USD, thập chí mất khả năng thanh toán nhiều lô hàng nhập khẩu, do các lệnh cấm vận của Mỹ. Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Sản phẩm Nông sản và Thực phẩm chế biến – APEDA (2/2020) đã đưa hai thương hiệu gạo Basmati tư nhân là Mohsen và Avazah (tại Iran nhưng thuộc sở hữu của các thương nhân Saudi Arabia Saudi) vào danh sách đen vì vỡ nợ. Tuy nhiên, tình trạng trên đang dần được cải thiện. Ngoài ra, chính phủ Iran đang áp dụng chính sách miễn giảm thuế để khuyến khích nhập khẩu gạo Basmati do đó xuất khẩu gạo sang Iran bắt đầu tăng trở lại.

Phó Cục trưởng Hải quan Iran Mehrda Jamal Orounaqi đã thông báo quyết định cấm nhập khẩu gạo kể từ ngày 22/8/2020

Đáng chú ý, mới đây Phó Cục trưởng Hải quan Iran Mehrda Jamal Orounaqi đã thông báo quyết định cấm nhập khẩu gạo kể từ ngày 22/8/2020 trên đài truyền thanh nhà nước Iran. Lệnh cấm này vốn được thực hiện theo mùa nhằm hỗ trợ sản xuất của nông dân trong nước - đáng ra phải được thực hiện từ cách đây 1 tháng, tính theo thời điểm lịch của Iran là ngày 22/7, tuy nhiên kế hoạch đã bị trì hoãn do những điều kiện khách quan.

Ông Mehrda Jamal Orounaqi cho biết, gần 800.000 tấn gạo đã được thông quan và nhập khẩu vào Iran từ năm ngoái cho đến ngày 19/3. Cơ quan chức năng thông báo sản lượng gạo nhập khẩu đã giảm khoảng 20% trong năm nay và khoảng 390.000 tấn gạo đã được thông quan tuy nhiên vẫn còn một số lượng gạo không nhỏ vẫn đang được đặt tại các kho dưới sự giám sát của cơ quan Hải quan.

Sản lượng gạo của Iran đạt mức 2,2 và 2,3 triệu tấn trong năm 1397 theo lịch Iran (tức là khoảng thời gian từ tháng 3/2018 đến tháng 3/2019). Việc tăng sản lượng sản xuất đã làm giảm đáng kể số lượng gạo được nhập khẩu vào Iran. Hàng năm, người dân Iran tiêu thụ khoảng 3 triệu tấn gạo. Điều này đồng nghĩa với việc Iran cần nhập khẩu khoảng 400.000 tấn gạo mỗi năm. Trên thực tế, số liệu gần đây từ cơ quan Hải quan cho thấy gần 700.000 tấn gạo đã được nhập khẩu vào Iran trong quý 1 năm ngoái, từ ngày 21/3 đến 21/6/2019.

Hơn 90% sản lượng gạo của Iran được sản xuất ở các tỉnh phía bắc Gilan và Mazandaran, khoảng dưới 10% lượng hàng hoá được sản xuất tại các tỉnh như Isfahan, Ilam, Kurdistan, Khouzestan,...

Dựa trên số liệu thống kê chính thức, hơn 620.000 ha đất nông nghiệp của Iran được dùng để trồng lúa, trong có đó 520.000 ha đất ở các tỉnh Mazandaran, Gilan và Golestan. Việc áp dụng biện pháp cấm nhập khẩu gạo vào Iran được cho là sẽ giúp nông dân nước này ổn định sản xuất và đảm bảo cuộc sống trong thời điểm khó khăn của dịch bệnh và đình trệ kinh tế hiện nay.

Linh Anh