“Quả vàng” bạch đậu khấu: Đắt hơn sầu riêng, xuất khẩu tăng mạnh đầu năm
Ít phổ biến trong đời sống hằng ngày nhưng bạch đậu khấu lại đang trở thành “ngôi sao” của ngành gia vị Việt Nam khi giá xuất khẩu gần 8.000 USD/tấn và tăng trưởng hơn 50% ngay từ đầu năm 2026.
Theo số liệu từ Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), xuất khẩu nhóm gia vị thuộc họ bạch đậu khấu – nhục đậu khấu trong những tháng đầu năm đạt khoảng 1.156 tấn, kim ngạch 9,2 triệu USD. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng tăng 52,1% và giá trị tăng 35,6%.
Tính bình quân, giá xuất khẩu mặt hàng này đạt tới 7.958 USD/tấn – mức giá cao vượt nhiều loại nông sản chủ lực, thậm chí cao hơn cả sầu riêng trong nhiều thời điểm. Trong đó, Nedspice Vietnam tiếp tục là doanh nghiệp dẫn đầu về xuất khẩu.
Bạch đậu khấu thuộc họ Gừng (Zingiberaceae), là loại cây đặc hữu của vùng núi cao, khí hậu mát mẻ quanh năm như Lào Cai hay Cao Bằng. Đây là loại gia vị quý hiếm khi cả hoa và quả đều có giá trị dược liệu, trong đó quả chỉ được thu hoạch khi cây đạt tối thiểu 3 năm tuổi.
Dù không phổ biến trong bữa ăn thường ngày của người Việt, bạch đậu khấu lại được thị trường quốc tế săn đón nhờ hàm lượng tinh dầu cao, hương thơm đặc trưng và công dụng đa dạng. Sản phẩm này được sử dụng rộng rãi trong ẩm thực cao cấp, y học cổ truyền và hiện đại, cũng như trong ngành công nghiệp nước hoa, mỹ phẩm.
Hiện có hơn 30 quốc gia nhập khẩu bạch đậu khấu của Việt Nam, trong đó các thị trường khó tính như Netherlands, United States và United Kingdom là những khách hàng lớn.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, diện tích trồng bạch đậu khấu tại Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn, chủ yếu mang tính tự phát và chưa hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn đạt chuẩn quốc tế. Đây vừa là hạn chế, nhưng cũng là dư địa phát triển lớn cho ngành hàng này.
Những địa phương như Hà Giang, Sơn La hay Cao Bằng được đánh giá có điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp để mở rộng diện tích trồng bạch đậu khấu chất lượng cao.
Để nâng cao giá trị xuất khẩu, các chuyên gia khuyến nghị cần đẩy mạnh canh tác theo hướng hữu cơ, áp dụng các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, đồng thời hướng đến các chứng nhận quốc tế khắt khe hơn.
Song song đó, việc xây dựng chuỗi liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo đầu ra ổn định, gia tăng giá trị và tránh lặp lại bài toán “được mùa mất giá”.
Ở cùng nhóm, nhục đậu khấu có nguồn gốc từ quần đảo Maluku (Indonesia) và được trồng tại nhiều quốc gia nhiệt đới như Campuchia, Ấn Độ, Malaysia. Tại Việt Nam, cây này phổ biến hơn ở các tỉnh miền Nam, với thời gian thu hoạch dài hơn – từ 7–8 năm sau khi trồng, nhưng có thể khai thác liên tục trong 60–70 năm.
Với giá trị kinh tế cao và nhu cầu thị trường ổn định, nhóm gia vị “quả vàng” này đang mở ra cơ hội lớn cho nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt tại các vùng miền núi. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả, cần một chiến lược phát triển bài bản từ giống, canh tác đến chế biến và xuất khẩu nhằm đưa gia vị Việt lên vị thế cao hơn trên thị trường toàn cầu.
