Nâng hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát thành Vườn quốc gia
Ngày 24/3/2026, UBND tỉnh Lào Cai chính thức ban hành Quyết định số 780/QĐ-UBND về việc chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Xát thành Vườn quốc gia Bát Xát. Đây là bước ngoặt quan trọng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững khu vực vùng cao biên giới. Với tổng diện tích hơn 18.510 ha, Vườn quốc gia Bát Xát trở thành vườn quốc gia thứ hai của tỉnh Lào Cai và là vườn quốc gia thứ 36 của Việt Nam, mở ra cơ hội bảo vệ "lá phổi xanh" và nâng cao đời sống nhân dân.
Kho tàng di sản giữa mây ngàn biên giới
Vườn quốc gia Bát Xát nằm trên địa phận ba xã Mường Hum, Dền Sáng và Y Tý, tiếp giáp tỉnh Lai Châu và đường biên giới với Trung Quốc. Nơi đây sở hữu hệ sinh thái rừng tự nhiên phong phú với cấu trúc phân khu chặt chẽ, trong đó phân khu bảo vệ nghiêm ngặt chiếm diện tích lớn nhất với hơn 14.686 ha. Đây chính là vùng lõi quan trọng để giữ gìn nguyên vẹn các hệ sinh thái rừng nguyên sinh và những nguồn gen sinh vật quý hiếm cho mai sau.
Về thực vật, vùng đất này là nơi trú ngụ của 976 loài bậc cao có mạch, với 137 loài đang đứng trước nguy cơ bị đe dọa được ghi trong Sách Đỏ. Những loài thảo dược quý như lan kim tuyến tơ, hoàng liên gai, hoàng liên chân gà hay hoàng liên Trung Hoa không chỉ mang giá trị khoa học mà còn là niềm tự hào của hệ thực vật Việt Nam. Đặc biệt, có tới 38 loài thực vật đặc hữu chỉ tìm thấy tại dải đất hình chữ S đang hiện diện tại đây.
Hệ động vật tại Bát Xát cũng ấn tượng không kém với 173 loài đã được thống kê. Trong đó, các loài thú, chim và bò sát nguy cấp chiếm số lượng đáng kể. Đáng chú ý là sự xuất hiện của các loài lưỡng cư đặc hữu như cóc sừng Fansipan, cóc sừng đỏ hay cóc núi. Những loài này khẳng định giá trị bảo tồn cao của khu vực điểm đầu dãy Hoàng Liên Sơn, nơi có những đỉnh núi cao vút từ Y Tý kéo dài đến đỉnh Fansipan hùng vĩ.
Khơi dậy tiềm năng kinh tế xanh bền vững
Bên cạnh nhiệm vụ bảo tồn, Vườn quốc gia Bát Xát còn giữ chức năng giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái. Với những đỉnh núi cao nhất nhì Việt Nam như Pu Ta Leng, Ky Quan San, Nhìu Cồ San, nơi đây là thiên đường cho những tâm hồn yêu thiên nhiên. Tuyến khám phá thác đỏ, quần thể thiết sam cổ thụ trên đỉnh Cú Nhù San hay di tích Đường đá cổ Pavie và cột mốc biên giới số 85 chính là những lợi thế độc bản để phát triển du lịch cảnh quan.
Để vận hành hiệu quả, Vườn quốc gia sẽ triển khai 6 chương trình trọng điểm, từ bảo vệ rừng, phục hồi hệ sinh thái đến đầu tư hạ tầng và hỗ trợ vùng đệm. UBND tỉnh Lào Cai đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì triển khai, hoàn thiện bộ máy quản lý. Mục tiêu cốt lõi là tạo điều kiện để khu vực được đầu tư sâu hơn vào bảo tồn, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện sinh kế cho người dân tại 32 thôn bản vùng đệm.
Việc nâng hạng này không chỉ giúp bảo vệ tính nguyên vẹn của tài nguyên rừng mà còn đảm bảo ổn định nguồn nước đầu nguồn, phục vụ thủy lợi và môi trường. Trong tương lai, sự kết hợp giữa bảo tồn đa dạng sinh học và khai thác dịch vụ môi trường rừng sẽ biến Bát Xát thành hình mẫu về phát triển kinh tế xanh. Đây là chiến lược dài hạn nhằm gắn kết hài hòa giữa bảo vệ môi trường, thúc đẩy kinh tế địa phương và giữ vững an ninh quốc phòng nơi biên cương Tổ quốc.
