Nâng chất lượng sống cho người cao tuổi: Bắt đầu từ đào tạo "Vaccine học"

Vì sức khỏe cộng đồng 11/11/2025 15:04 Theo dõi TH&SP trên

Tại Việt Nam, người cao tuổi với trung bình 3-4 bệnh nền là nhóm dễ tổn thương nhất. Đào tạo "Vaccine học" bài bản sẽ giúp bác sĩ chủ động tư vấn, tăng cường y tế dự phòng.

Số ca ung thư tại Việt Nam tăng gấp đôi trong một thập kỷ Báo động gánh nặng kép: 51% trẻ em sâu răng, 90% người lớn viêm nha chu Bộ Y tế vào quộc vụ hơn 200 người ngộ độc bánh mì tại TP HCM

Nghịch lý tuổi thọ và gánh nặng bệnh tật

Việt Nam đang là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Hiện cả nước có khoảng 12 triệu người từ 60 tuổi trở lên, và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) dự báo con số này sẽ đạt khoảng 21 triệu vào năm 2035.

Việt Nam đang là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới.

Một nghịch lý đang tồn tại là dù tuổi thọ trung bình của người Việt tăng (nam giới xếp thứ 5 và nữ giới xếp thứ hai tại Đông Nam Á), số năm sống khỏe mạnh lại không tương xứng.

Dữ liệu cho thấy, người Việt chỉ có khoảng 65 năm sống khỏe, đồng nghĩa với việc phải trải qua 8-10 năm cuối đời sống chung với bệnh tật. Trung bình một người lớn tuổi mắc 3-4 bệnh nền, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống.

Mô hình bệnh tật tại Việt Nam đã thay đổi rõ rệt. Theo Tiến sĩ Trương Hồng Sơn, Phó Tổng Thư ký Tổng hội Y học Việt Nam, nếu 50 năm trước, các bệnh truyền nhiễm là nguyên nhân tử vong chính, thì nay 80% ca tử vong đến từ các bệnh không lây nhiễm.

Cứ 10 người mất thì có 8 người do nhóm bệnh này, trong đó chủ yếu là tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

Sự gia tăng này một phần đến từ lối sống hiện đại thiếu điều độ, lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn, lười vận động và căng thẳng kéo dài. Dân số già hóa cùng tỷ lệ bệnh mạn tính gia tăng khiến xã hội ngày càng dễ tổn thương trước các bệnh truyền nhiễm, tạo ra "gánh nặng bệnh tật kép".

Khoảng trống trong tiêm chủng người lớn

Trong bối cảnh đó, y tế dự phòng, đặc biệt là tiêm chủng, được xem là "chìa khóa" để giải quyết vấn đề. Việt Nam đã rất thành công với chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ em, tuy nhiên, tiêm chủng cho người lớn, đặc biệt là nhóm người cao tuổi và có bệnh nền, vẫn còn là một khoảng trống lớn.

TS.BS Hoàng Tú Anh, Thành viên Ban Giám đốc Liên đoàn Người cao tuổi Quốc tế (IFA), nhận định: "Mặc dù tỷ lệ tiêm chủng ở Việt Nam thuộc nhóm cao trên thế giới, nhưng tiêm chủng ở người lớn và người cao tuổi chưa được ưu tiên đúng mức".

Các rào cản chính bao gồm nhận thức của cộng đồng về "tiêm chủng trọn đời" còn hạn chế, chi phí vaccine, việc chưa được chi trả rộng rãi qua bảo hiểm y tế, và chưa được tích hợp đầy đủ trong các chương trình y tế công cộng.

Đáng chúv ý, vai trò tư vấn của nhân viên y tế là yếu tố then chốt. GS. Hiệp sĩ Jonathan Van-Tam (Đại học Nottingham, Anh) chia sẻ kinh nghiệm quốc tế: "71% người dân sẵn sàng tiêm nếu được bác sĩ khuyến nghị".

Tuy nhiên, một khảo sát tại châu Âu cho thấy chỉ 21-29% sinh viên y khoa cảm thấy được đào tạo đủ để tư vấn về tiêm chủng. Điều này cho thấy sự cấp thiết phải nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế.

Chuẩn hóa 'Vaccine học' trong đào tạo y khoa

Trước thực trạng trên, việc chuẩn hóa đào tạo về vaccine cho nhân viên y tế được xem là một bước đi chiến lược. Ngày 10/11, tại TP. Hồ Chí Minh, Đại học Y Dược TP. HCM phối hợp cùng GSK Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học "Định hướng phát triển học phần vaccine trong đào tạo sau đại học".

Sự kiện quy tụ các chuyên gia hàng đầu trong và ngoài nước, nhằm định hình chiến lược đào tạo "vaccine học" trong bối cảnh mới.

PGS.TS.BS Ngô Quốc Đạt, Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP. HCM phát biểu.

PGS.TS.BS Ngô Quốc Đạt, Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP. HCM, cho biết hiện nay hệ thống đào tạo y khoa chưa có học phần độc lập về "vaccine học", khiến nhiều bác sĩ chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng tư vấn, quản lý tiêm chủng. Thực tế năm 2024, trong số 1.921 học viên sau đại học tốt nghiệp tại trường, chỉ có khoảng 40 bác sĩ được học học phần về vaccine.

Để lấp đầy khoảng trống này, Đại học Y Dược TP. HCM đã xây dựng Đề án phát triển học phần Vaccine học giai đoạn 2025 - 2030. Kế hoạch dự kiến sẽ đưa học phần này vào chương trình đào tạo chính thức từ năm 2026, với mục tiêu đào tạo hơn 2.000 bác sĩ mỗi năm, và hướng tới đào tạo ít nhất 3.000 bác sĩ, học viên sau đại học có năng lực thực hành, tư vấn tiêm chủng hiệu quả.

Không chỉ tại TP. Hồ Chí Minh, PGS.TS Hồ Thị Kim Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội, cũng cho biết nhà trường đang định hướng xây dựng học phần độc lập "Vaccine và tiêm chủng" cho cả bậc đại học và sau đại học.

Các chuyên gia đều thống nhất rằng, việc đầu tư vào đào tạo y khoa dự phòng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho tương lai. Mục tiêu dài hạn là hình thành một lực lượng bác sĩ "vaccine-literate" – đội ngũ nhân viên y tế hiểu, tư vấn và thực hành tiêm chủng dựa trên bằng chứng khoa học, góp phần then chốt giúp Việt Nam chuyển từ y học chữa bệnh sang y học dự phòng chủ động, bắt kịp xu hướng "tiêm chủng trọn đời" của thế giới.

Bộ Y tế chỉ đạo khẩn ứng phó bão Kalmaegi, y tế Trung Bộ trực chiến 24/24

Phát triển thuốc generic: Lời giải 'kép' cho y tế và kinh tế

Việt Nam thử nghiệm vaccine sốt xuất huyết một liều V181

Mạnh Quỳnh

Tags:

người cao tuổi vaccine học y tế dự phòng Dân số già hóa đào tạo y khoa tiêm chủng trọn đời bệnh không lây nhiễm bệnh tật kép Đại học Y Dược TP. HCM tuổi thơ Sống khoẻ

Cùng chuyên mục

Áp thấp nhiệt đới áp sát Biển Đông: Ít khả năng thành bão số 16

Việt Nam đối mặt gánh nặng sức khoẻ, y tế đó bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

Hướng dẫn mới của Bộ Y tế về ứng phó với ô nhiễm không khí

Miễn viện phí cho bệnh nhân ung thư nghèo: Làm sao để chính sách nhân văn đi vào thực tế?

Biển Đông sắp đón bão số 16, năm 2025 ghi nhận số lượng bão kỷ lục trong 60 năm

Ô nhiễm không khí đang âm thầm "tàn phá" sức khỏe bạn như thế nào?

Loại lá xuất khẩu triệu USD mang trong mình hoạt chất quý

Đưa y tế tư nhân và y tế thông minh thành động lực mới

Hướng dẫn chăm sóc đường hô hấp đúng cách khi không khí ô nhiễm nặng

Hà Nội khuyến cáo người dân hạn chế ra đường, đeo khẩu trang phòng bụi mịn

Hôm nay miền Bắc bắt đầu rét đậm

Đêm nhạc thiện nguyện “Thắp lại nắng sau mưa”: Chung tay hướng về miền Trung sau lũ

Tin khác

Khoa học chứng minh: Tỏi tía là "khắc tinh" tự nhiên của gan nhiễm mỡ và rối loạn chuyển hóa

Vượt xa vai trò gia vị thông thường, tỏi tía được giới chuyên môn đánh giá là "dược liệu vàng" nhờ hoạt chất Allicin mạnh hơn cả Penicillin. Các nghiên cứu mới nhất đã chứng minh cơ chế "hủy mỡ" đặc biệt của loại củ này.

Bộ Y tế đề xuất tăng mức đóng BHYT lên 6%, tiến tới miễn viện phí toàn dân

Bộ Y tế vừa đề xuất lộ trình tăng mức đóng BHYT lên 6% vào năm 2032. Đây là giải pháp then chốt nhằm giải quyết bài toán ngân sách và từng bước thực hiện miễn viện phí toàn dân.

Miền Bắc chuyển rét ẩm, miền Trung và Tây Nguyên mưa lớn diện rộng

Bắc Bộ chuyển rét ẩm, nhiệt độ giảm sâu từ đem nay. Cùng lúc, miền Trung và Tây Nguyên hứng chịu mưa lớn diện rộng kéo dài đến 5/12.

Không khí Hà Nội chạm ngưỡng "nguy hại", kích hoạt giải pháp ứng phó khẩn cấp

Sáng 30/11, không khí Hà Nội chạm ngưỡng "nguy hại" với chỉ số AQI vượt 200, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe. Bộ Nông nghiệp và Môi trường lập tức chỉ đạo khẩn cấp các biện pháp giảm thải và ứng phó ô nhiễm.

Ngày nóng, đêm lạnh sâu: Cảnh báo gia tăng bệnh hô hấp và giải pháp phòng ngừa

Sự chênh lệch nhiệt độ lớn trong ngày đang khiến các ca viêm mũi dị ứng và viêm phổi tăng đột biến, đặc biệt ở người già và trẻ nhỏ. Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần chủ động đề phòng "dịch chồng dịch" và các biến chứng nguy hiểm.

Viêm phổi tái phát ở trẻ tăng mạnh dịp cuối năm: Nguyên nhân và giải pháp

Số trẻ nhập viện do viêm phổi tái phát đang gia tăng đột biến. Chuyên gia y tế lý giải nguyên nhân và khuyến cáo các biện pháp cấp thiết để bảo vệ trẻ trước đợt dịch cuối năm.

Bộ Y tế: Người dân vùng lũ được khám BHYT không cần mang thẻ, không lo trái tuyến

Để không gián đoạn việc cứu chữa người dân vùng lũ, Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế tiếp nhận bệnh nhân BHYT kể cả khi trái tuyến, mất kết nối dữ liệu hoặc quá ngày hẹn tái khám.

Sốt xuất huyết diễn biến phức tạp: Việt Nam chuyển hướng sang dự phòng chủ động

Không còn theo mùa, dịch sốt xuất huyết đang diễn biến quanh năm với tỷ lệ người lớn mắc bệnh tăng vọt lên 53%. Yêu cầu cấp bách phải thay đổi từ ứng phó thụ động sang chiến lược dự phòng tích hợp và toàn diện.

Bão số 15 suy yếu gần bờ: Miền Trung vẫn đối mặt nguy cơ mưa lớn

Dù bão Koto dự báo tan dần khi áp sát vùng biển Gia Lai - Đắk Lắk, nhưng hoàn lưu sau bão sẽ gây mưa to cho dải ven biển từ Huế đến Khánh Hòa. Các địa phương đang hối hả xả nước hồ chứa để đón lũ, đảm bảo an toàn hạ du.

Bộ Y tế bổ sung 76 thuốc mới vào danh mục BHYT

Bộ Y tế đề xuất tăng chi Quỹ BHYT thêm khoảng 13.776 tỷ đồng trong 5 năm tới nhằm bổ sung 76 thuốc mới, đồng thời loại bỏ 130 thuốc kém hiệu quả để cân đối ngân sách. Việc điều chỉnh này đảm bảo quyền lợi về thuốc cho người dân.

Áp thấp nhiệt đới có hướng đi lạ kỳ tiến vào Biển Đông, bão số 15 vẫn diễn biến khó lường

Sáng 28.11, áp thấp nhiệt đới mới với quỹ đạo "ngược dòng" lạ kỳ bất ngờ xuất hiện. Hướng di chuyển lạ kỳ này có nguy cơ tạo ra hiện tượng tương tác bão đôi, khiến thời tiết trên biển càng thêm phức tạp.

Đêm nhạc thiện nguyện “Thắp lại nắng sau mưa”

Trước những thiệt hại nặng nề do trận lũ lịch sử gây ra tại miền Trung, hàng ngàn hộ dân đang phải đối mặt với mất mát, thiếu thốn và vô vàn khó khăn sau thiên tai. Với mong muốn góp phần xoa dịu những đau thương ấy, các anh em nghệ sĩ Đặng Chiến, Vũ Nguyễn (Quỹ Thiện Nguyện Tâm Thương) và Công Thành (Mộc Hương Cát) – quyết định tổ chức đêm nhạc thiện nguyện “Thắp lại nắng sau mưa” vào ngày 07/12 tại số 8, Nguyễn Công Hoan, Giảng Võ, Ba Đình, Hà Nội.

TP.HCM: Liên tiếp 2 vụ nghi ngộ độc, 79 người nhập viện

Ngay sau bữa trưa 27/11, gần 80 công nhân và học sinh tại TP.HCM phải đi cấp cứu với các triệu chứng nôn ói, phản vệ, nghi do ngộ độc thực phẩm.

Bếp ấm yêu thương lần thứ V: Hành trình 895 món quà, 566 bữa ăn và những hơi ấm lan tỏa đến trẻ em vùng cao Sơn La

Trong tiết trời đầu đông rét buốt của vùng biên Sơn La, tại Trường PTDTBT Tiểu học Mường Cai (xã Chiềng Khoong), hành trình “Bếp Ấm Yêu Thương – Lần thứ V” đã mang đến một ngày đặc biệt dành cho gần 400 học sinh nơi đây. Không chỉ là những phần quà thiết thực, những bữa ăn nóng hổi hay bài học ngoại khóa bổ ích, đó còn là hơi ấm của sự sẻ chia, của tình người gửi đến các em nhỏ vùng cao – những mầm xanh còn nhiều thiếu thốn trên hành trình đến trường.

Bão số 15 di chuyển rất chậm, liên tục đổi hướng và giật cấp 14

Sáng 28/11, bão số 15 giật cấp 14 tại giữa Biển Đông, di chuyển rất chậm và gây sóng lớn ngoài khơi các tỉnh từ Gia Lai đến Khánh Hòa.

Siết chặt kỷ cương ngành pháp y tâm thần, không để tái diễn tiêu cực

Trước áp lực quá tải về khối lượng giám định và những rủi ro an ninh nghiêm trọng từ các ca bệnh bỏ trốn, Bộ Y tế vừa phát đi thông điệp cứng rắn: Yêu cầu toàn ngành pháp y tâm thần siết chặt kỷ cương, minh bạch tài sản và kiên định nguyên tắc độc lập, khách quan.

Cúm A (H5N6), H9N2 và Nipah được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm

Trước diễn biến phức tạp của các mầm bệnh trên thế giới, Bộ Y tế đã mở rộng danh mục kiểm soát dịch, đưa cúm A(H5N6), H9N2, Nipah vào nhóm A cùng 9 bệnh khác vào nhóm B để khoanh vùng và xử lý sớm.

Bộ Y tế: Kích hoạt phương án "4 tại chỗ", dự trữ huyết thanh uốn ván ứng phó bão lũ 2025

Để chủ động ứng phó với bão lũ lịch sử, Bộ Y tế đề nghị các Sở Y tế kiện toàn đội cơ động, dự trữ huyết thanh kháng uốn ván và giám sát chặt nguy cơ bùng phát dịch bệnh sau lũ.

Bí quyết ‘già chủ động’ để sống vui, sống khỏe

Sáng 27/11 tại Hà Nội, buổi tọa đàm “Bên kia dốc cuộc đời” và lễ ra mắt sách “Nghịch lý tuổi già” của nhà báo Trần Ngọc Châu đã diễn ra, mang đến góc nhìn mới mẻ về hành trình lão hóa, nhấn mạnh việc "cá nhân hóa" câu chuyện tuổi già và chủ động duy trì sức khỏe tinh thần, thể chất.

Bão số 15 diễn biến "lắt léo" và hai kịch bản tác động

Chỉ trong thời gian ngắn, bão số 15 (Koto) đã tăng liền 4 cấp, đạt cường độ cực đại cấp 12, giật cấp 15 trên biển Đông. Tuy nhiên, do tương tác với không khí lạnh và áp cao cận nhiệt đới suy yếu, quỹ đạo của bão đang trở nên phức tạp.

Loại tế bào "đặc biệt" mở ra cánh cửa hy vọng cho hàng loạt bệnh lý hiểm nghèo

Được ví như "bảo hiểm sinh học" trọn đời, công nghệ tế bào gốc với khả năng tái tạo kỳ diệu đang mở ra cơ hội điều trị dứt điểm hơn 80 bệnh lý về máu và miễn dịch. Tại Việt Nam, kỹ thuật tiên tiến này hiện đã được chuẩn hóa tại hệ thống y tế công lập.

Đề xuất đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào danh mục cấm đầu tư kinh doanh

Trong bối cảnh Dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi) đang được lấy ý kiến, nhiều đại biểu Quốc hội cùng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế đã kiến nghị cần luật hóa việc cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Bão số 15 tiến vào Biển Đông: Đường đi dị thường, liên tục đổi hướng và tăng cấp

Sáng 26/11, bão Koto chính thức đi vào Biển Đông, trở thành cơn bão số 15 trong năm 2025. Do chịu tác động cùng lúc của không khí lạnh và rãnh gió Tây, bão có quỹ đạo "ziczac" rất phức tạp, dự báo sẽ liên tục đổi hướng.

Diện mạo y tế Việt Nam sau một thập kỷ: Giữ chân người nhà, hút khách quốc tế

Trước kia hễ có điều kiện là ra nước ngoài, nay người dân đã tin tưởng ở lại. Thậm chí nhiều khách Tây cũng chọn Việt Nam vì bác sĩ giỏi, giá hợp lý. Câu chuyện 10 năm đổi thay của ngành y đã giữ chân người bệnh bằng chính chất lượng thực tế.

Sự thật về béo phì: không đơn thuần do "ăn nhiều, lười tập"

Tỷ lệ béo phì ở người trưởng thành tại Việt Nam hiện đã chạm ngưỡng 20%. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất trong cuộc chiến với căn bệnh mạn tính này không chỉ nằm ở các rối loạn chuyển hóa phức tạp, mà còn đến từ những định kiến xã hội gây ra.

Đề xuất đầu tư hơn 125.000 tỷ đồng nâng cao sức khỏe và chất lượng dân số

Sáng 25/11, Chính phủ trình Quốc hội Chương trình mục tiêu quốc gia về y tế giai đoạn 2026 – 2035. Với tổng vốn hơn 125.000 tỷ đồng, chương trình đặt mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân, 100% người dân có sổ sức khỏe điện tử và chủ động thích ứng với già hóa dân số.