Tiềm năng và điểm nghẽn hạ tầng du lịch tàu biển

Tại Hội thảo quốc tế về phát triển du lịch tàu biển tại Khánh Hòa tổ chức ở Champa Island Nha Trang, đồng chí Nguyễn Long Biên, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh nhấn mạnh, phát triển du lịch tàu biển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược xây dựng Khánh Hòa trở thành trung tâm du lịch quốc gia và quốc tế, đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Trên cơ sở Chiến lược phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045 và Nghị quyết số 14 ngày 14-5-2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Khánh Hòa xác định cần khai thác hiệu quả hơn lợi thế biển, đảo, cảnh quan thiên nhiên, giá trị văn hóa - lịch sử và hệ thống dịch vụ du lịch. Tỉnh sở hữu những lợi thế nổi bật về vịnh, biển đảo, khí hậu, dịch vụ nghỉ dưỡng cao cấp, vui chơi giải trí và trải nghiệm văn hóa. Cùng với Cảng quốc tế Cam Ranh và Bến du thuyền Ana Marina Nha Trang, Khánh Hòa có cơ sở để phát triển các sản phẩm, dịch vụ phục vụ khách tàu biển, đồng thời tăng cường kết nối với các tuyến du lịch hàng hải trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, theo đồng chí Nguyễn Long Biên, lợi thế về tài nguyên và vị trí địa lý mới chỉ là điều kiện ban đầu. Để được các hãng tàu lựa chọn thường xuyên, điểm đến cần đáp ứng đồng bộ nhiều tiêu chí, từ hạ tầng tiếp nhận tàu, quy trình đón trả khách nhanh chóng, an toàn đến dịch vụ vận chuyển, tham quan và các sản phẩm đặc sắc. Bên cạnh đó, môi trường du lịch cần văn minh, thân thiện, cùng khả năng tổ chức các chương trình phù hợp với nhu cầu của khách tàu biển.

Tiếp nối nhận định này, đồng chí Hà Văn Siêu - Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam cho rằng, du lịch tàu biển là lĩnh vực hội tụ giữa kinh tế biển, vận tải quốc tế, dịch vụ du lịch, văn hóa và thương mại. Theo đó, mỗi con tàu cập cảng không chỉ đưa du khách đến các điểm tham quan mà còn mang theo cơ hội kết nối thị trường, chuỗi cung ứng, đầu tư và quảng bá hình ảnh quốc gia. Vì vậy, vấn đề đặt ra với Việt Nam không chỉ là làm thế nào để đón thêm nhiều chuyến tàu, mà còn là cách thức tham gia sâu hơn, chủ động hơn và gia tăng lợi ích trong chuỗi giá trị du lịch tàu biển quốc tế.

Nhìn vào thực tế, đồng chí Hà Văn Siêu dẫn chứng, năm 2025, Việt Nam đón khoảng 274.000 lượt khách quốc tế nhập cảnh bằng đường biển; trong chín tháng năm 2026, con số này đạt hơn 243.000 lượt, tăng gần 28% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tại Khánh Hòa, năm 2019, tỉnh đón 52 chuyến tàu với khoảng 107.000 lượt khách lên bờ; năm 2025 đón 28 chuyến với gần 35.000 lượt khách. Trong tám tháng năm 2026, địa phương đã đón 38 chuyến với hơn 60.000 lượt khách, vượt kết quả cả năm 2025. Dù vậy, quy mô thị trường vẫn còn khiêm tốn, hoạt động khai thác chủ yếu dừng ở việc đón khách tham quan trong ngày, với thời gian lên bờ khoảng sáu đến tám giờ. Trong khi đó, hạ tầng và dịch vụ chưa đồng bộ, sản phẩm chuyên biệt chưa phong phú, khả năng khai thác giá trị gia tăng còn hạn chế.

Làm rõ hơn dư địa phát triển, đồng chí Hà Văn Siêu chia sẻ, sau sắp xếp đơn vị hành chính, Khánh Hòa có gần 500km bờ biển, hơn 200 đảo cùng các vịnh Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Vĩnh Hy. Địa phương còn sở hữu lợi thế hội tụ hiếm có giữa vịnh biển, cảng nước sâu, sân bay quốc tế, đô thị du lịch và không gian văn hóa đặc sắc của cộng đồng Kinh, Chăm, Raglai. Đáng chú ý, Cảng Hàng không quốc tế Cam Ranh được quy hoạch công suất khoảng 19 triệu hành khách mỗi năm đến năm 2030, tạo nền tảng phát triển mô hình kết hợp hàng không - tàu biển và các sản phẩm du lịch trước, sau chuyến tàu. Đây cũng là cơ sở để Khánh Hòa từng bước hướng tới trở thành cảng khởi hành và kết thúc hành trình.

Định hướng chiến lược và các giải pháp trọng tâm

Để khắc phục những điểm nghẽn và tạo bước đột phá trong giai đoạn tới, đồng chí Nguyễn Long Biên đề nghị hội thảo tập trung trao đổi sâu về 5 nhóm định hướng và giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, tăng cường kết nối trực tiếp với các hãng tàu biển quốc tế, lấy nhu cầu thị trường làm cơ sở định hướng phát triển. Tỉnh mong muốn lắng nghe những đánh giá thẳng thắn, cụ thể từ các hãng tàu và chuyên gia về tiêu chí lựa chọn điểm đến, khả năng tiếp nhận tàu, chất lượng dịch vụ cảng, thời gian cập cảng, chi phí khai thác và nhu cầu hành khách. Đây sẽ là cơ sở để xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, cải thiện dịch vụ và xây dựng chương trình xúc tiến phù hợp. Thứ hai, hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực đón tiếp tàu và khách du lịch. Theo đó, tỉnh mong nhận được những ý kiến chuyên sâu về xây dựng, nâng cấp hạ tầng cảng biển phục vụ du lịch; khả năng phát triển bến chuyên dụng, nhà ga hành khách, bến du thuyền; đồng thời nâng cao khả năng kết nối giữa cảng với trung tâm đô thị và các khu, điểm du lịch. Quá trình này cần gắn với việc đánh giá quy hoạch, nhu cầu thị trường, hiệu quả đầu tư và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường biển. Thứ ba, tạo bước đột phá về sản phẩm du lịch trên bờ, qua đó nâng cao mức chi tiêu và giá trị đóng góp của khách tàu biển. Thứ tư, cải cách thủ tục, chuẩn hóa chất lượng dịch vụ, xây dựng môi trường du lịch an toàn, chuyên nghiệp. Thứ năm, thúc đẩy liên kết liên vùng, phát triển các hành trình du lịch tàu biển có sức cạnh tranh cao.

Cùng quan điểm về việc hoàn thiện hệ sinh thái du lịch tàu biển, đồng chí Hà Văn Siêu đề xuất năm hướng đột phá cho Khánh Hòa. Trong đó, về hạ tầng, cần phát triển hệ sinh thái dịch vụ liên hoàn thay vì đầu tư từng công trình riêng lẻ; về thể chế, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành và tạo thuận lợi về thủ tục; về sản phẩm, cần xây dựng hệ sinh thái trải nghiệm đặc sắc, phát huy chiều sâu văn hóa bản địa. Đối với thị trường, địa phương cần chủ động phối hợp với các hãng tàu quốc tế xây dựng hành trình, hướng tới tăng tỷ lệ hãng tàu quay lại. Về nguồn nhân lực và quản trị điểm đến, cần nâng cao chất lượng phục vụ, đánh giá hiệu quả dựa trên mức chi tiêu, thời gian lưu trú và chất lượng trải nghiệm của du khách. Trong giai đoạn 2026 - 2030, Khánh Hòa sẽ ưu tiên củng cố năng lực phục vụ khách tàu biển, đồng thời nghiên cứu các điều kiện phát triển hành trình khởi hành và kết thúc tại địa phương. Qua đó, sau năm 2030, tỉnh có thể mở rộng chức năng khai thác, hướng tới vị thế trung tâm du lịch tàu biển có sức cạnh tranh trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, đồng chí Nguyễn Long Biên đề nghị các đại biểu tập trung vào những vấn đề thực tiễn, phân tích rõ nguyên nhân, điều kiện thực hiện, trách nhiệm phối hợp và đề xuất giải pháp cụ thể. Kinh nghiệm quốc tế, các mô hình quản trị cảng hiệu quả, giải pháp xanh hóa du lịch tàu biển và ứng dụng công nghệ cần được xem là những nguồn tham khảo thiết thực cho quá trình hoạch định chính sách. Với tinh thần cầu thị, đồng hành và hợp tác cùng phát triển, tỉnh cam kết tạo điều kiện thuận lợi trong khuôn khổ pháp luật, tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị khai thác cảng và cộng đồng doanh nghiệp. Đồng thời, địa phương sẽ chủ động tiếp thu các ý kiến đóng góp để từng bước tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện môi trường kinh doanh du lịch tàu biển.

Thông qua các tham luận chuyên sâu như “Du lịch tàu biển: cực tăng trưởng mới của Khánh Hòa - Tầm nhìn chiến lược cho Khánh Hòa và vùng Nam Trung Bộ”, “Phát triển du lịch tàu biển cần hệ sinh thái đồng bộ”, “Xanh hóa các cảng du thuyền và sự phát triển của các tiêu chuẩn tại Đông Nam Á, với trọng tâm là tỉnh Khánh Hòa”, cùng phiên đối thoại về cửa ngõ du lịch tàu biển quốc tế và hành trình trải nghiệm điểm đến, lãnh đạo tỉnh kỳ vọng hội thảo sẽ mở ra những cơ hội hợp tác cụ thể. Những kiến nghị, sáng kiến và cam kết được đưa ra tại sự kiện sẽ là cơ sở quan trọng để địa phương cụ thể hóa thành các nhiệm vụ, giải pháp thiết thực trong thời gian tới.