Kiên trì chọn giống, vun đắp giá trị vườn bưởi

Theo Báo Hànộimới, gắn bó với nghề trồng cây ăn quả từ năm 20 tuổi, đến nay, ông Nguyễn Tiến Luyện đã có 25 năm kinh nghiệm làm vườn. Khu vườn rộng khoảng 2ha tại khu chuyển đổi ở thôn Lam Điền, xã Quảng Bị là thành quả của quá trình tích lũy kinh nghiệm, mở rộng sản xuất và kiên trì lựa chọn những giống cây phù hợp với điều kiện canh tác tại địa phương.

Ông Luyện kể, tình yêu với cây ăn quả được vun đắp từ chính khu vườn của gia đình qua nhiều thế hệ. Ông nội ông từng trồng bưởi chua, ổi hồ lô và nhiều loại cây ăn quả khác. Khi ấy, những loại quả thu hoạch trong vườn không chỉ phục vụ nhu cầu của gia đình mà còn mang lại nguồn thu nhập. Mỗi lần mang quả ra chợ bán, gia đình lại có thêm tiền mua gạo, trang trải cuộc sống. Những ký ức ấy đã trở thành động lực để ông tiếp tục gắn bó với nghề trồng cây ăn quả.

Thời gian đầu, ông Luyện chủ yếu canh tác trên diện tích đất của gia đình, đồng thời làm việc tại Xí nghiệp Thủy lợi ở địa phương. Nhận thấy tiềm năng phát triển kinh tế từ cây ăn quả, ông từng bước mở rộng diện tích bằng cách kết hợp đất gia đình sau dồn điền đổi thửa với diện tích thuê thầu, từ đó hình thành trang trại có quy mô khoảng 2ha.

Ngay từ những ngày đầu xây dựng vườn, bên cạnh giống bưởi Diễn, ông Luyện đã đưa bưởi Phúc Trạch có nguồn gốc từ Hà Tĩnh về trồng. Đây là lựa chọn cho thấy sự chủ động tìm tòi, thử nghiệm giống cây mới thay vì chỉ dựa vào những loại cây quen thuộc tại địa phương.

Theo ông Luyện, trong một lần thưởng thức bưởi Phúc Trạch, ông nhận thấy hương vị của loại quả này phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng nên quyết định đưa về trồng thử. Qua quá trình chăm sóc, ông nhận thấy cây thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại Lam Điền và sinh trưởng ổn định. Đáng chú ý, nếu bưởi Phúc Trạch trồng tại Hà Tĩnh có vị rôn rốt chua thì khi được trồng ở Lam Điền, quả lại có vị ngọt hơn.

Từ những kết quả ban đầu, ông tiếp tục nhân rộng diện tích, từng bước hình thành vườn bưởi với hai giống chủ lực là bưởi Diễn và bưởi Phúc Trạch. Hiện nay, gia đình ông có hơn 400 cây bưởi thuộc hai giống này. Bên cạnh trồng bưởi, ông Luyện còn trồng nhãn Đại Thành tạo bóng mát trên diện tích trang trại, đồng thời kết hợp nuôi cá trong ao để đa dạng hóa hoạt động sản xuất.

Theo ông, lựa chọn giống tốt mới chỉ là điều kiện ban đầu. Để cây sinh trưởng ổn định và cho quả đạt chất lượng, người trồng phải thường xuyên theo dõi tình trạng vườn, thực hiện các biện pháp chăm sóc, tỉa cành, bón phân và chủ động phòng trừ sâu bệnh. Sau nhiều năm gắn bó với cây bưởi, ông Nguyễn Tiến Luyện cũng từng bước tạo dựng đầu ra cho sản phẩm thông qua các cửa hàng thực phẩm sạch và những kênh tiêu thụ khác.

Tuy nhiên, cũng như nhiều hộ trồng cây ăn quả khác, gia đình ông phải đối mặt với bài toán thị trường khi sản phẩm tập trung thu hoạch vào một thời điểm, trong khi nguồn cung ngày càng tăng. Theo ông Luyện, diện tích trồng bưởi được mở rộng ở nhiều nơi khiến sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, có thời điểm việc tiêu thụ diễn ra chậm hơn, giá bán cũng chịu ảnh hưởng. Đây là khó khăn không dễ giải quyết đối với những hộ sản xuất quy mô gia đình, nhất là khi sản phẩm chưa có hệ thống phân phối ổn định.

Đưa sản phẩm OCOP đến gần hơn với người tiêu dùng

Trong bối cảnh đó, việc tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trở thành dấu mốc quan trọng đối với trang trại của ông Luyện. Năm 2021, hai sản phẩm bưởi Phúc Trạch và bưởi Diễn của gia đình được thành phố Hà Nội công nhận đạt OCOP 3 sao. Đến năm 2024, các sản phẩm tiếp tục được đánh giá lại theo định kỳ và duy trì chứng nhận.

Với ông Luyện, tham gia OCOP không đơn thuần là có thêm danh hiệu cho sản phẩm. Quá trình đánh giá, công nhận còn giúp chủ thể chú trọng hơn đến chất lượng, thông tin sản phẩm, tem nhãn và cách thức giới thiệu hàng hóa tới người tiêu dùng. Đây cũng là cơ hội để sản phẩm tiếp cận các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại một cách bài bản hơn.

Ông Luyện chia sẻ, sau khi được công nhận OCOP, gia đình có thêm điều kiện tham gia các hội chợ, tuần hàng và chương trình giới thiệu sản phẩm do thành phố cùng các đơn vị tổ chức. Thông qua những hoạt động này, sản phẩm có cơ hội tiếp cận nhiều khách hàng hơn, đồng thời góp phần tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Theo ông, chứng nhận OCOP giúp khách hàng có thêm cơ sở nhận diện, lựa chọn sản phẩm, nhất là trong bối cảnh thị trường có nhiều loại trái cây với nguồn gốc và chất lượng khác nhau. Tuy nhiên, để giữ chân khách hàng lâu dài, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng quả, sự ổn định trong sản xuất và nỗ lực tìm kiếm thị trường của chính gia đình.

Vụ bưởi năm nay, ông Luyện dự kiến thu hoạch khoảng 20.000-30.000 quả. Bưởi Phúc Trạch đã bước vào thời điểm thu hoạch, trong khi bưởi Diễn dự kiến được thu hoạch vào cuối năm. Giá bán tùy thuộc vào kích cỡ, hình thức và chất lượng quả; những quả đẹp có giá khoảng 20.000 đồng/quả, còn các quả nhỏ hơn được phân loại và bán với mức giá thấp hơn.

Bên cạnh việc tiêu thụ quả tươi, ông Luyện còn mong muốn khai thác hướng đi mới bằng cách kết hợp vườn cây với hoạt động tham quan, trải nghiệm nông nghiệp. Trang trại của gia đình từng đón các đoàn khách đến tìm hiểu mô hình, trao đổi kinh nghiệm làm vườn. Tuy nhiên, để hình thành sản phẩm trải nghiệm có sức hút, ông cho rằng cần có sự kết nối với doanh nghiệp lữ hành, đơn vị tổ chức tour và các điểm đến lân cận. Để những vườn bưởi tiếp tục phát huy hiệu quả, bên cạnh nỗ lực của chủ thể, việc tăng cường kết nối thị trường, quảng bá sản phẩm và đa dạng hóa các hình thức tiêu thụ sẽ đóng vai trò quan trọng trong nâng cao giá trị nông sản địa phương, hướng tới phát triển ổn định hơn.

Theo Văn phòng Điều phối các chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, đến nay, Hà Nội đã công nhận hơn 3.500 sản phẩm OCOP. Cùng với hoạt động đánh giá, phân hạng, thành phố còn quan tâm hỗ trợ các chủ thể quảng bá, xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ và phát triển thị trường cho sản phẩm. Trong đó, gia đình ông Nguyễn Tiến Luyện cũng được tiếp cận các chương trình hỗ trợ của thành phố nhằm xây dựng và phát triển sản phẩm OCOP.