Kênh tiêu thụ sản phẩm miền núi, hải đảo vẫn hẹp: Đâu là rào cản?

Đặc sản tỏi Lý Sơn (Quảng Ngãi).

Nhằm gia tăng thêm nhiều kênh tiêu thụ cho sản phẩm thương mại miền núi vùng sâu, vùng xa và hải đảo và giải pháp hỗ trợ kết nối, tận dụng hiệu quả các lợi thế của các kênh thương mại mới này, sáng 29/11, Tạp chí Công Thương đã tổ chức Toạ đàm Gia tăng kênh tiêu thụ sản phẩm miền núi,vùng sâu, vùng xa và hải đảo.

Sản phẩm miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo trên kệ siêu thị còn thấp

Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết: Việc thực thi chính sách hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo trong các hệ thống phân phối hiện đại mang lại nhiều thuận lợi nhờ các chính sách đồng bộ và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, địa phương và doanh nghiệp.

Một trong những thuận lợi lớn nhất là sự quan tâm của Chính phủ và Bộ Công Thương thông qua đề án trọng điểm như Chương trình phát triển thương mại miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo; Đề án “Đổi mới phương thức kinh doanh tiêu thụ nông sản giai đoạn 2021-2025” và Đề án phát triển thị trường trong nước gắn với Cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam". Các chính sách này không chỉ tạo động lực cho địa phương nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn giúp doanh nghiệp từ quy mô nhỏ đến hợp tác xã có thể tiếp cận với thị trường hiện đại hiệu quả.

Tuy nhiên, ông Tuấn thừa nhận, tỷ lệ các sản phẩm miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo xuất hiện trên kệ hàng của các siêu thị và hệ thống bán lẻ hiện nay còn thấp.

Một trong những rào cản chính đối với tiêu thụ sản phẩm từ các khu vực này là vấn đề chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm. Nhiều nông sản chưa đáp ứng được yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc hay tiêu chuẩn quốc tế, nên khó cạnh tranh trên các kênh phân phối hiện đại.

Ngoài ra, chi phí logistics cao và hạn chế hạ tầng giao thông cũng là những khó khăn.

“Do khoảng cách địa lý lớn và hạ tầng chưa đồng bộ, việc vận chuyển các sản phẩm tươi sống dễ hỏng như nông sản gặp rất nhiều khó khăn” - ông Phạm Quyết Tiến, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh sàn thương mại điện tử nông sản Bưu điện Việt Nam (nongsan.buudien.vn), chia sẻ. Theo ông Tiến, lộ trình logistics không đảm bảo về thời gian và nhiệt độ trong quá trình vận chuyển là nguyên nhân dẫn đến tình trạng hư hỏng hàng hóa khi đến tay khách hàng.

Bên cạnh đó, năng lực tiếp cận thị trường còn yếu. Nhiều hộ sản xuất và hợp tác xã vẫn thiếu kỹ năng kinh doanh, tiếp thị và chưa thành thạo ứng dụng công nghệ số. Dù thương mại điện tử đã hỗ trợ đưa sản phẩm lên các nền tảng, hiệu quả vẫn chưa cao do người dân chưa biết cách khai thác tiềm năng của các kênh này.

Cần có những giải pháp đồng bộ

Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) Bùi Nguyễn Anh Tuấn. Ảnh: Lan Hương

Để giải quyết những thách thức trên, Bộ Công thương và các đơn vị liên quan đã đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ.

Theo bà Nguyễn Thị Dân, Trợ lý giám đốc, Chuỗi cửa hàng Thực phẩm sạch Bác Tôm, điểm hấp dẫn nhất mà khách hàng hướng tới những sản phẩm đặc sản vùng miền, nhất là những đặc sản của miền núi và hải đảo là chất lượng ăn của sản phẩm chứ không phải là mẫu mã. Hiện tại, nhu cầu của hệ thống Bác Tôm từ 60- 80% doanh thu là từ những sản phẩm đó và thực tế đang không đáp ứng hết. Do vậy, thời gian tới, nhu cầu này luôn là cấp thiết và rất lớn.

Với vai trò là đơn vị cầu nối kinh doanh, Bác Tôm là một mắt xích cơ bản và có rất nhiều mắt xích nhỏ khác, hoặc kênh bán hàng online của người nổi tiếng gần như chưa tiếp cận được. Do đó, để mở rộng những mắt xích này, đầu tiên phải khuếch trương sản phẩm đặc sản vùng miền, đặc sản miền núi và hải đảo. Chính quyền địa phương cần hỗ trợ quảng bá những chương trình xúc tiến thương mại hay tổ chức các phiên livestream giới thiệu về sản phẩm đặc sản để kết nối giữa đơn vị sản xuất với đơn vị phân phối. Đây là những hình thức khá hấp dẫn và đi đúng hướng sẽ gia tăng được kênh tiêu thụ sản phẩm cho bà con.

Ông Phạm Quyết Tiến, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh sàn thương mại điện tử Nông sản Bưu điện (nongsan.buudien.vn), Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (VNPost) cho hay: Trên hệ thống thương mại điện tử nongsan.buudien.vn đang tập trung vào việc bán hàng thông qua nền tảng là sàn thương mại điện tử, cộng với việc truyền thông bán hàng livestream trên nền tảng số mang lại nhiều hiệu quả trong việc kinh doanh và tiếp cận đến với khách hàng một cách nhanh nhất cũng như ra đơn hay hiệu quả kinh doanh là tốt nhất.

Ngoài ra, nền tảng nongsan.buudien.vn cũng đang thí điểm phát triển những mô hình cửa hàng offline. Hiện tại ở Hà Nội đang xây dựng 3 điểm là bưu cục Giảng Võ, bưu cục Tây Sơn và bưu cục Hà Đông để quảng bá, tiếp cận đến với khách hàng trực tiếp dễ dàng hơn. Đây cũng là giải pháp bán hàng O2O (Online to Offline và ngược lại) để khách hàng dễ tiếp cận hơn với sản phẩm thực tế.

Ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh: Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiến hành hướng dẫn các địa phương triển khai tổ chức hoạt động gắn giữa văn hóa, du lịch với thương mại. Ngoài ra, Bộ Công Thương sẽ tổ chức triển khai nhóm giải pháp lồng ghép các Chương trình và Đề án cùng với việc truyền thông trong triển khai giải pháp này. Thông qua các Đề án, Chương trình Bộ Công Thương xây dựng những mô hình thí điểm phù hợp với điều kiện kinh tế từng vùng, miền, nhất là mô hình thí điểm về hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa cho đồng bào miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo.

Đặc biệt, Bộ Công Thương sẽ tổ chức đào tạo được nguồn nhân lực về quản lý nhà nước, về kinh doanh cho bà con miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo, doanh nghiệp hoạt động tại khu vực để hỗ trợ nâng cao nhận thức và hỗ trợ trong việc tiêu thụ hàng hóa một cách thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá cho sản phẩm đồng bào miền núi, vùng sâu, vùng xa và hải đảo tới cộng đồng người tiêu dùng trong nước và quảng bá qua kênh thương vụ Việt Nam tại nước ngoài và xúc tiến thương mại của Việt Nam tại nước ngoài.

Hội chợ Đặc sản vùng miền Việt Nam 2023 sẽ diễn ra từ 22 - 26/11

Gần 300 gian hàng trưng bày tại Hội chợ Đặc sản Vùng miền Việt Nam 2023

Bún thang lươn Phố Hiến - món đặc sản đậm hương vị đồng quê Hưng Yên