Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với những biến động khó lường, đặc biệt là căng thẳng thương mại và các chính sách thuế đối ứng từ các nền kinh tế lớn như Mỹ, con số tăng trưởng vượt 8% của Việt Nam thực sự là một điểm sáng rực rỡ. Theo số liệu vừa được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố chiều ngày 5/1, tốc độ tăng trưởng này giúp Việt Nam đứng đầu khu vực ASEAN và lọt vào nhóm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao hàng đầu thế giới.

Động lực tăng trưởng từ sản xuất, dịch vụ và kỷ lục xuất nhập khẩu

Kết thúc năm 2025, bức tranh kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện lên với những gam màu tươi sáng, được dệt nên từ sự phục hồi mạnh mẽ của các trụ cột chính. Mức tăng trưởng 8,02% của năm nay chỉ thấp hơn đôi chút so với mức đỉnh 8,12% của năm 2022 trong suốt giai đoạn từ 2011 đến nay. Đặc biệt, quý IV/2025 đã chứng kiến sự bứt phá ngoạn mục với mức tăng GDP đạt 8,46% so với cùng kỳ năm trước. Bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê nhận định, đây là mức tăng quý cao nhất trong cả giai đoạn 5 năm (2021-2025), cho thấy nền kinh tế đã duy trì được xu hướng quý sau cao hơn quý trước một cách bền vững.

Với kết quả khả quan này, tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 6,3%/năm, vượt qua mức 6,2% của nhiệm kỳ trước đó. Quy mô nền kinh tế theo giá hiện hành ước đạt 514 tỷ USD, tăng thêm 38 tỷ USD so với năm 2024. Đáng chú ý, GDP bình quân đầu người năm 2025 đã chạm mốc 5.026 USD, tăng 326 USD so với năm trước (4.700 USD), chính thức đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình cao.

Xét về cơ cấu, khu vực dịch vụ tiếp tục khẳng định vai trò "xương sống" khi đóng góp nhiều nhất vào giá trị tăng thêm của nền kinh tế với tỷ trọng trên 51,08%, đạt mức tăng trưởng 8,62%. Song hành cùng dịch vụ, khu vực công nghiệp và xây dựng cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 8,95%, đóng góp 43,62%. Trong khi đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản vẫn giữ vai trò bệ đỡ ổn định với mức đóng góp 5,3% vào tăng trưởng chung.

Một điểm nhấn không thể bỏ qua trong năm 2025 là hoạt động thương mại quốc tế. Lần đầu tiên trong lịch sử, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam thiết lập kỷ lục mới, vượt mốc 930 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu đạt 475 tỷ USD (tăng 17%) với sự đóng góp của 36 mặt hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD. Những con số này minh chứng cho sức hút và vị thế ngày càng cao của hàng hóa Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Sức sống của nền kinh tế còn được phản ánh qua sự sôi động của cộng đồng doanh nghiệp. Năm 2025 ghi nhận gần 297.500 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng mạnh 27,4% so với cùng kỳ. Bình quân mỗi tháng, nền kinh tế đón nhận gần 24.800 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, cao hơn đáng kể so với con số 18.900 đơn vị rút lui. Niềm tin kinh doanh cũng đang quay trở lại khi tỷ lệ doanh nghiệp đánh giá tình hình thuận lợi hơn trong quý IV/2025 đã tăng 1,1%, trong khi số doanh nghiệp lo ngại khó khăn giảm 0,9%.

Hướng tới năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu đầy tham vọng với mức tăng trưởng hai chữ số, đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát (CPI bình quân năm 2025 được kiểm soát ở mức tăng 3,31%). Để hiện thực hóa mục tiêu này, bà Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh sự cần thiết của các giải pháp mạnh mẽ trong giải ngân vốn đầu tư công, xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng và tái cơ cấu nền kinh tế theo chiều sâu. Đặc biệt, việc xây dựng cơ chế thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) có chọn lọc vào các lĩnh vực công nghệ cao như chip bán dẫn, đổi mới sáng tạo và hydrogen xanh sẽ là chìa khóa tạo động lực tăng trưởng mới.

Tăng trưởng kinh tế cao nhưng áp lực điện năng giảm

Bên cạnh những con số tăng trưởng GDP ấn tượng, bức tranh kinh tế năm 2025 còn xuất hiện một "nghịch lý" thú vị thu hút sự quan tâm của giới chuyên gia và nhà quản lý: Hệ số đàn hồi điện/GDP đang nhỏ hơn 1.

Theo quy luật thông thường trước đây, để GDP tăng 1% thì nhu cầu điện thường tăng từ 1,7 đến 2%. Tức là nếu GDP tăng khoảng 6% thì tăng trưởng điện phải đạt trên 10%. Tuy nhiên, năm 2025, dù kinh tế tăng trưởng tới 8,02%, hệ số đàn hồi này lại giảm xuống dưới 1, một hiện tượng được xem là "không theo quy luật" trong tư duy cũ.

Lý giải về vấn đề này, bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê) đã đưa ra những phân tích cụ thể. Thứ nhất, động lực tăng trưởng từ đầu tư công trong năm 2025 rất lớn. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, các công trình hạ tầng được triển khai mạnh mẽ. Tuy nhiên, đặc thù của các dự án hạ tầng là nhu cầu tiêu thụ điện không lớn như nhóm ngành sản xuất công nghiệp (nhóm vốn chiếm trên 50% tổng sản lượng điện tiêu thụ).

Thứ hai, yếu tố thời tiết và thiên tai cũng tác động đáng kể. Năm 2025 chứng kiến diễn biến bão lũ, mưa lớn liên tục tại nhiều địa phương, đồng thời ít xảy ra các đợt nắng nóng diện rộng. Điều này khiến mức tiêu thụ điện của nhóm dân cư – chiếm tới 33,7% tổng sản lượng điện – chỉ tăng vỏn vẹn 1,1%, không tăng cao đột biến như các năm 2023 hay 2024. Chính mức tăng thấp của nhóm dân cư đã kéo tổng mức tăng sản lượng điện tiêu thụ của cả nước xuống chỉ còn 4,9%.

Thứ ba, một yếu tố quan trọng khác là sự bùng nổ của nguồn điện tự sản tự tiêu. Theo số liệu từ EVN và Bộ Công Thương, ước tính năm 2025, tổng sản lượng điện mặt trời mái nhà và điện do người dân, doanh nghiệp tự lắp đặt đạt khoảng 10 tỷ kWh, chiếm gần 4% tổng sản lượng điện thương phẩm. Bà Nga nhấn mạnh, nếu tính thêm lượng điện tự sản tự tiêu này, mức tăng trưởng điện cho công nghiệp và xây dựng thực tế đạt khoảng 12%, hoàn toàn tương xứng với mức tăng trưởng 8,95% của khu vực này, chứ không hề thấp như các con số thống kê bề nổi.

Nhìn nhận vấn đề dưới góc độ chuyên gia, PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng, việc hệ số đàn hồi điện giảm dần qua các năm là một tín hiệu tích cực, cho thấy nền kinh tế đang chuyển dịch theo hướng sử dụng năng lượng hiệu quả hơn. Số liệu thống kê chỉ ra rằng, từ mức 1,7-2 trong giai đoạn 2000-2010, hệ số này đã giảm xuống 1,2-1,4 giai đoạn 2011-2019 và hiện chỉ còn quanh mức 1 trong giai đoạn 2021-2024.

Đáng chú ý, hiệu quả sử dụng điện trong lĩnh vực công nghiệp – khu vực tiêu thụ năng lượng lớn nhất – đã cải thiện rõ rệt với hệ số đàn hồi giảm xuống mức 0,83. Lĩnh vực sinh hoạt và quản lý tiêu dùng dân cư cũng giảm từ 1,54 xuống 1,27.

Ông Ngô Trí Long khẳng định: "Quy luật điện luôn tăng nhanh hơn GDP thực chất chỉ đúng trong giai đoạn đầu của công nghiệp hóa mạnh. Còn hiện nay, khi nền kinh tế đã trưởng thành hơn, công nghệ sản xuất hiện đại hơn, việc điện không nhất thiết phải tăng nhanh bằng GDP là dấu hiệu cho thấy chúng ta đang chuyển sang mô hình tăng trưởng chất lượng hơn, tiết kiệm điện hơn chứ không phải là sự bất thường".

Như vậy, năm 2025 không chỉ đánh dấu sự phục hồi mạnh mẽ về mặt con số tăng trưởng mà còn cho thấy những bước tiến vững chắc trong chất lượng nền kinh tế, hứa hẹn tạo đà cho những mục tiêu xa hơn trong năm 2026.