Đánh thức tiềm năng kinh tế bạc trước thách thức già hóa dân số

Sống khỏe • 17/11/2026 16:28

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Việc thay đổi tư duy, xem người cao tuổi là nguồn lực phát triển thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng an sinh sẽ thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế bạc, mở ra cơ hội tăng trưởng bền vững.

Thay đổi tư duy về vai trò của người cao tuổi

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Việt Nam hiện có khoảng 16,5 triệu người cao tuổi, chiếm 16% tổng dân số. Dự kiến đến năm 2036, nước ta chính thức bước vào giai đoạn dân số già và đến năm 2050, tỷ lệ này có thể lên tới 25%. Tốc độ già hóa nhanh đặt ra sức ép lớn đối với hệ thống y tế, an sinh xã hội và thị trường lao động. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận dưới góc độ tích cực, đây lại là cơ hội lớn để hình thành và phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc.

1_1794901809.jpg
Toàn cảnh Hội nghị đối thoại chính sách phát triển hệ sinh thái kinh tế bạc. Ảnh: VGP/Thu Giang

Kinh tế bạc bao gồm các hoạt động kinh tế, sản phẩm và dịch vụ hình thành từ nhu cầu, khả năng tiêu dùng và nguồn lực đóng góp của người cao tuổi. Các lĩnh vực chủ chốt có thể kể đến như chăm sóc sức khỏe, nhà ở, tài chính, bảo hiểm, du lịch và công nghệ hỗ trợ. Thực tế cho thấy, trong số 16,5 triệu người cao tuổi hiện nay, có tới hơn 9 triệu người vẫn đang trực tiếp tham gia lao động, sản xuất và kinh doanh.

Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận mới trong hoạch định chính sách. Người cao tuổi không chỉ là khách hàng hay đối tượng cần chăm sóc, mà còn là nhà đầu tư, người lao động, người truyền nghề và chủ thể tạo ra giá trị kinh tế. Việc kết hợp giữa vốn tri thức, kinh nghiệm sống và khả năng tài chính của nhóm dân số này sẽ bổ sung nguồn lực to lớn cho doanh nghiệp, tạo ra nền kinh tế kép liên thế hệ hài hòa và hiệu quả.

Tháo gỡ điểm nghẽn để nhân rộng mô hình kinh tế bạc

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế bạc, Chính phủ đã quyết định lựa chọn năm địa phương gồm Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và An Giang để thí điểm xây dựng hệ sinh thái kinh tế bạc. Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, các mô hình này sẽ được triển khai phù hợp với đặc thù từng vùng miền trong thời gian hai năm. Sau đó, Chính phủ sẽ tiến hành đánh giá kết quả, hoàn thiện chính sách để nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.

Đi kèm với việc thí điểm, công tác hoàn thiện thể chế cũng được đẩy mạnh. Bộ Y tế đang khẩn trương xây dựng dự thảo sửa đổi toàn diện Luật Người cao tuổi, phấn đấu ban hành vào quý hai năm 2028 nhằm thể chế hóa các chính sách từ Đề án phát triển kinh tế bạc. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, đặc biệt là quỹ đất sạch và chính sách tín dụng ưu đãi dành cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng dưỡng lão.

Bên cạnh đó, việc đào tạo nguồn nhân lực chăm sóc chuyên sâu và phát triển mô hình y tế đa tầng cũng được chú trọng. Chuỗi chăm sóc sẽ được kết nối chặt chẽ giữa bệnh viện, y tế cơ sở, cơ sở dưỡng lão, gia đình và cộng đồng. Khi những rào cản về thể chế, hạ tầng và nhân lực được tháo gỡ, kinh tế bạc sẽ thực sự trở thành động lực mới, vừa bảo đảm an sinh xã hội, vừa đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước.

Mạnh Quỳnh
Tin đáng đọc