Thay đổi tư duy phân bổ nguồn vốn của nhóm khách hàng sở hữu tài sản lớn

Thị Trường • 17/11/2026 09:27

Trước bối cảnh quy mô tài sản ngày càng mở rộng cùng những biến động khó lường của kinh tế vĩ mô, giới siêu giàu tại Việt Nam đang tạo ra bước ngoặt lớn trong tư duy đầu tư. Thay vì tích lũy tài sản riêng lẻ theo kinh nghiệm truyền thống, dòng vốn lớn hiện dịch chuyển mạnh mẽ sang mô hình quản trị danh mục chuyên nghiệp, ưu tiên bảo đảm thanh khoản và duy trì dòng tiền ổn định.

Áp lực thanh khoản và nghịch lý từ những khối tài sản trăm triệu USD

Theo báo cáo The Wealth Report 2025 được Knight Frank công bố vào tháng 4/2025, Việt Nam ghi nhận 5.459 cá nhân sở hữu khối tài sản từ 10 triệu USD trở lên trong năm 2024. Con số này tương đương 0,2% tổng số người thuộc nhóm tài sản trên 10 triệu USD toàn cầu, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ 6 tại khu vực Đông Nam Á và được dự báo tiếp tục gia tăng mạnh mẽ trong giai đoạn 2020 - 2030. Tuy nhiên, sự bùng nổ về quy mô tài sản cũng đặt các gia đình giàu có trước bài toán cấp thiết về cách thức tổ chức, phân bổ nguồn vốn và bảo toàn giá trị qua nhiều thế hệ.

1_1794880659.jpeg
Thay đổi tư duy phân bổ nguồn vốn của nhóm khách hàng sở hữu tài sản lớn.

Thực tế cho thấy, cơ cấu phân bổ tài sản tại Việt Nam đang tồn tại sự chênh lệch rất lớn so với thông lệ quốc tế. Dữ liệu từ báo cáo của UBS năm 2023 chỉ ra rằng, các văn phòng quản lý tài sản gia đình (Family Office) trên thế giới phân bổ trung bình khoảng 30% danh mục vào cổ phiếu niêm yết, 21% vào vốn cổ phần tư nhân, 19% vào trái phiếu, 8% vào tiền mặt, trong khi bất động sản chỉ chiếm khoảng 11% và vàng chiếm 2%. Ngược lại, theo số liệu được ông Duc Tran, Quản lý Đầu tư và Quan hệ Nhà đầu tư tại Vietnam Investments Group (VIG) chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027, có tới khoảng 87% tài sản của các gia đình Việt Nam hiện tập trung vào bất động sản.

Lý giải về sự mất cân đối này, ông Duc Tran nhận định thị trường đầu tư trong nước vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, khiến khả năng tiếp cận các sản phẩm và danh mục quốc tế của nhà đầu tư nội địa còn hạn chế. Bên cạnh những biến động về niềm tin trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, hệ sinh thái sản phẩm tài chính trong nước vẫn chưa thực sự đa dạng khi quy mô tài sản đầu tư qua các quỹ mới tương đương khoảng 7% GDP và chưa đến 0,5% dân số tham gia. Cộng hưởng với tâm lý đề cao tính hữu hình sau các giai đoạn lạm phát cao, bất động sản và vàng nghiễm nhiên trở thành kênh trú ẩn quen thuộc của nhiều thế hệ gia đình Việt.

Dù vậy, việc dồn phần lớn nguồn lực vào các tài sản hữu hình hoặc gắn chặt với hoạt động kinh doanh cốt lõi lại tiềm ẩn rủi ro lớn về thanh khoản. Chia sẻ tại phiên thảo luận thuộc Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027, bà Nguyễn Thị Minh Thu, Giám đốc Điều hành Công ty Tư vấn Tài chính và Đầu tư Index Partners đưa ra ví dụ thực tế về một chủ doanh nghiệp sở hữu tổng tài sản 100 triệu USD, trong đó 50 triệu USD nằm trong doanh nghiệp, 20 triệu USD là bất động sản và 30 triệu USD chưa xác định được phương án phân bổ.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Thu, việc nắm giữ những tòa nhà giá trị cao nhưng không khai thác hiệu quả hoặc lượng vốn lớn nằm kẹt trong công ty có thể khiến chủ sở hữu rơi vào thế bị động khi cần tiền mặt. Đặc biệt, nếu toàn bộ tài sản đặt trong công ty do gia đình sở hữu 100% vốn, việc rút lợi nhuận đi đầu tư lĩnh vực khác phải thông qua chia cổ tức với quy trình báo cáo tài chính, kiểm toán và nghĩa vụ thuế chặt chẽ. Ngược lại, nếu cổ đông thường xuyên rút tiền qua các khoản vay thiếu minh bạch, không tạo ra thu nhập lãi cho doanh nghiệp, cấu trúc tài chính đó sẽ trở thành điểm nghẽn khiến các nhà đầu tư nước ngoài e ngại khi doanh nghiệp cần huy động vốn hay phát hành cổ phần.

Sự dịch chuyển sang tài sản tạo dòng tiền để nắm bắt cơ hội mới

Nhận thức rõ những hạn chế của phương thức tích lũy truyền thống, khẩu vị của nhóm khách hàng sở hữu tài sản ròng cao tại Việt Nam đang thay đổi rõ rệt. Qua 4 đến 5 năm làm việc trực tiếp với các Family Office và chủ doanh nghiệp tại Việt Nam cũng như Đông Nam Á, bà Nguyễn Thị Minh Thu cho biết mối quan tâm hàng đầu của họ đã chuyển từ hiệu quả sinh lời của từng khoản đầu tư riêng lẻ sang mức độ an toàn và khả năng thanh khoản của toàn bộ danh mục. Thống kê của UBS năm 2025 cũng phản ánh xu hướng tương tự trên toàn cầu khi có tới 60% Family Office chủ động rà soát lại danh mục đầu tư trong vòng 12 tháng để thích ứng với thị trường.

Sự thay đổi này thể hiện rõ nhất sau chu kỳ tăng lãi suất đột ngột bắt đầu từ giai đoạn hậu đại dịch Covid-19. Thay vì chỉ tập trung vào cổ phiếu và bất động sản như trước, các gia đình lớn đã gia tăng mạnh tỷ trọng phân bổ vào nhóm tài sản có thu nhập cố định như trái phiếu hoặc các khoản nợ có thứ tự ưu tiên thanh toán cao nhằm bổ sung nguồn thu đều đặn cho danh mục.

“Các gia đình lớn rất nhạy bén trong việc nắm bắt cơ hội, bởi họ cần bảo đảm danh mục tài sản tạo ra dòng tiền ổn định hằng năm. Họ không thể chỉ sở hữu những tài sản có giá trị rất lớn như các doanh nghiệp quy mô lớn hay những tòa nhà đồ sộ mà bản thân các tài sản đó lại không tạo ra dòng tiền. Điều đó không hợp lý, bởi nếu không có dòng tiền, họ sẽ không có sẵn nguồn lực để lên kế hoạch cho những khoản đầu tư tiếp theo. Cơ hội mới luôn xuất hiện nhưng nếu không có tiền mặt, họ sẽ không thể nắm bắt và đầu tư vào những cơ hội đó”, bà Thu phân tích.

Để làm rõ nhận định này, chuyên gia của Index Partners dẫn chứng về làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều triển vọng tăng trưởng đột phá. Nếu một gia đình dồn toàn bộ nguồn lực vào bất động sản, khi thị trường địa ốc rơi vào chu kỳ suy yếu tương tự bài học thực tế tại Trung Quốc, khối tài sản khó chuyển đổi thành tiền mặt sẽ trở thành lực cản lớn, khiến họ đánh mất cơ hội giải ngân vào các lĩnh vực công nghệ mới.

Đồng quan điểm về tầm quan trọng của thanh khoản trong quản trị danh mục, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) nhấn mạnh nhà đầu tư cần đánh giá toàn diện năng lực tài chính và khả năng thực hiện các nghĩa vụ trong tương lai thay vì chỉ nhìn vào quy mô tài sản đang nắm giữ. Theo ông Nguyễn Duy Linh, các gia đình phải ưu tiên duy trì nguồn tiền gửi ngân hàng đủ đáp ứng các khoản chi thiết yếu trong 6 đến 12 tháng tiếp theo và xác định rõ ngưỡng thua lỗ có thể chấp nhận trước khi phân bổ vốn vào các kênh rủi ro cao hơn. Trong một cấu trúc chuẩn mực, tiền gửi đảm nhiệm chức năng duy trì thanh khoản, tài sản thu nhập cố định tạo dòng tiền ổn định, cổ phiếu thúc đẩy tăng trưởng, còn bất động sản phải gắn liền với hiệu quả khai thác cho thuê thực tế.

Chuẩn hóa mô hình văn phòng gia đình và tầm nhìn chuyển giao thế hệ

Để hiện thực hóa mục tiêu kép vừa bảo toàn gia sản qua nhiều thế hệ vừa duy trì đà tăng trưởng, giới siêu giàu Việt Nam đang dần từ bỏ lối đầu tư dựa trên kinh nghiệm truyền miệng để tìm đến các tổ chức và chuyên gia quản lý danh mục chuyên nghiệp. Theo bà Nguyễn Thị Minh Thu, việc ưu tiên an toàn và thanh khoản không đồng nghĩa với việc thu hẹp hoạt động đầu tư, mà là đặt các cơ hội tăng trưởng vào một chiến lược tổng thể, xác định rõ nhu cầu sử dụng vốn và tiềm năng sinh lời theo từng chu kỳ 3 năm, 5 năm hoặc 7 năm.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa hoạt động quản trị gia sản tại Việt Nam và thế giới vẫn còn khá lớn. Báo cáo của UBS chỉ ra rằng khoảng 60% Family Office toàn cầu đã thiết lập hội đồng đầu tư chuyên trách và hơn 50% xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn, trong khi tỷ lệ Family Office tại Việt Nam có chiến lược dài hạn hiện chưa đến 30%. Phần lớn các mô hình trong nước mới dừng ở mức ưu tiên an toàn và chưa tách bạch rõ ràng với hoạt động kinh doanh của gia đình.

Khi có sự tham gia của một hội đồng đầu tư chuyên môn, các gia đình không chỉ tối ưu hóa được bài toán phân bổ vốn mà còn hóa giải hiệu quả những xung đột về định hướng đầu tư giữa các thế hệ. Chẳng hạn, khi người cha giữ tư duy truyền thống muốn tích lũy bất động sản còn người con thuộc thế hệ thứ hai lại muốn rót vốn vào trí tuệ nhân tạo (AI), hội đồng chuyên gia sẽ đóng vai trò trung gian đánh giá khách quan khẩu vị rủi ro, nhu cầu vốn và mục tiêu của từng thành viên để thiết lập danh mục dung hòa nhất.

Để thị trường quản lý tài sản cho hơn 5.500 cá nhân siêu giàu phát triển tương xứng với tiềm năng, rào cản lớn nhất cần tháo gỡ hiện nay là khung pháp lý. Bà Nguyễn Thị Minh Thu dẫn kinh nghiệm từ Singapore, nơi các Family Office được tạo điều kiện tổ chức dưới hình thức quỹ hoặc công ty vốn biến đổi (VCC), giúp dòng vốn dịch chuyển linh hoạt giữa các lớp tài sản và thị trường khác nhau kèm theo các chính sách ưu đãi thuế rõ ràng. Việc Việt Nam sớm nghiên cứu, hoàn thiện hành lang pháp lý về tổ chức hoạt động lẫn cơ chế thuế cho mô hình Family Office sẽ giúp các gia đình giảm thiểu thời gian và chi phí tuân thủ, minh bạch hóa dòng vốn đầu tư, đồng thời tạo bệ phóng vững chắc cho quá trình chuyển giao khối tài sản lớn giữa các thế hệ doanh nhân Việt.

Mạnh Quỳnh
Tin đáng đọc