Đối thoại Hải quan – Doanh nghiệp: Gỡ vướng thủ tục, thúc đẩy xuất nhập khẩu minh bạch
Ngày 13/11/2026, Hải quan Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore phối hợp với Hải quan Thủ Dầu Một (Chi cục Hải quan khu vực II) tổ chức Hội nghị đối thoại Hải quan – Doanh nghiệp lần thứ 2 năm 2026, với sự tham dự của hơn 100 doanh nghiệp.
Hội nghị tập trung phổ biến chính sách pháp luật mới, hướng dẫn nghiệp vụ, nhận diện những sai sót thường gặp trong hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy số hóa chứng từ điện tử. Đây là hoạt động thiết thực thể hiện tinh thần đồng hành của cơ quan Hải quan, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp.
Lắng nghe, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn hoạt động doanh nghiệp
Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu ngày càng phát triển, yêu cầu tuân thủ pháp luật hải quan, quản lý nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị cũng như thực hiện các thủ tục liên quan đến hàng hóa gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất ngày càng được đặt ra chặt chẽ.
Việc cập nhật kịp thời các quy định mới, nắm rõ quy trình nghiệp vụ và chủ động phòng ngừa sai sót có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp. Đặc biệt, với những đơn vị thường xuyên thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu, chỉ một sai lệch trong quản lý hàng hóa, chứng từ hoặc báo cáo quyết toán cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất, chi phí vận hành và kế hoạch kinh doanh.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Hội nghị đối thoại Hải quan – Doanh nghiệp lần thứ 2 năm 2026 được tổ chức nhằm tăng cường trao đổi thông tin hai chiều, tạo điều kiện để doanh nghiệp trực tiếp phản ánh những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.
Tại hội nghị, đại diện Hải quan Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore đã phổ biến các chính sách, quy định pháp luật mới liên quan đến lĩnh vực hải quan; hướng dẫn doanh nghiệp những nội dung cần lưu ý trong quá trình thực hiện thủ tục, quản lý và sử dụng nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị nhập khẩu phục vụ sản xuất.
Thông qua hoạt động đối thoại trực tiếp, cơ quan Hải quan có thêm cơ sở nắm bắt những vấn đề phát sinh từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời hướng dẫn, giải đáp các vướng mắc, giúp doanh nghiệp hiểu đúng và thực hiện thống nhất quy định pháp luật.
Nhận diện sai sót, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật hải quan
Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là chuyên đề nhận diện các sai sót thường gặp trong quá trình kiểm tra doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất, do ông Nguyễn Trung Hoàng, Phó Đội trưởng Hải quan Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore trình bày.
Từ thực tiễn kiểm tra, đánh giá năng lực sản xuất, cơ sở sản xuất và báo cáo quyết toán của doanh nghiệp, cơ quan Hải quan đã chỉ ra hai nhóm sai sót phổ biến cần được đặc biệt quan tâm.
Thứ nhất, một số doanh nghiệp đưa nguyên liệu, vật tư đến cơ sở khác để gia công lại nhưng chưa thực hiện đầy đủ việc thông báo với cơ quan Hải quan theo quy định. Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến công tác quản lý, giám sát hàng hóa, cơ sở gia công và trách nhiệm của doanh nghiệp trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 10 Nghị định số 134/2016/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 18/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về cơ sở gia công, máy móc, thiết bị và thực hiện thông báo cơ sở gia công, gia công lại, hợp đồng gia công cùng các phụ lục hợp đồng theo quy định.
Đáng chú ý, theo Điều 13 Nghị định số 169/2026/NĐ-CP, hành vi vi phạm quy định về giám sát hải quan được đề cập tại hội nghị có thể bị xử phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng.
Thứ hai, một số doanh nghiệp chưa kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị và sản phẩm gia công, sản xuất xuất khẩu, dẫn đến tình trạng hàng hóa thực tế tồn kho không thống nhất với chứng từ kế toán, sổ kế toán và hồ sơ hải quan.
Nguyên nhân có thể xuất phát từ những bất cập trong xây dựng, áp dụng định mức sản xuất; nghiệp vụ xuất – nhập – tồn tại kho và kế toán; quá trình khai báo hải quan cũng như việc chưa thực hiện kiểm kê, đối chiếu định kỳ.
Cơ quan Hải quan cũng lưu ý, những vi phạm liên quan đến khai thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu có thể bị xử phạt theo Điều 10 Nghị định số 169/2026/NĐ-CP với mức phạt 20% tính trên số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế khai tăng theo trường hợp tương ứng.
Từ những vấn đề trên, doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy trình quản lý nội bộ, bảo đảm số liệu giữa kho, bộ phận kế toán và hệ thống khai báo hải quan được thống nhất. Việc kiểm kê, đối chiếu định kỳ, quản lý định mức sản xuất và kiểm soát chặt chẽ chứng từ không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tiết kiệm chi phí và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Đẩy mạnh số hóa chứng từ, thích ứng với lộ trình hải quan số
Bên cạnh công tác phổ biến chính sách và hướng dẫn nghiệp vụ, số hóa chứng từ điện tử là một trong những nội dung nổi bật tại hội nghị.
Trong xu thế chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc chuẩn hóa dữ liệu, đồng bộ hệ thống thông tin và thực hiện các thủ tục trên môi trường điện tử đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Tại hội nghị, cơ quan Hải quan đã thông tin về Nghị định số 292/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương; đồng thời phổ biến Quyết định số 1434/QĐ-CHQ ngày 28/8/2026 của Cục Hải quan về quy định tạm thời định dạng thông điệp dữ liệu chứng từ điện tử liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 15/10/2026.
Theo hướng dẫn, doanh nghiệp cần lưu ý thực hiện thống nhất định dạng thông điệp dữ liệu chứng từ điện tử liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Việc trao đổi thông tin giữa hệ thống của cơ quan Hải quan và hệ thống thông tin của doanh nghiệp khi khai báo chứng từ điện tử phải tuân thủ chuẩn JSON DataFormat.
Đây là yêu cầu có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xây dựng hệ thống thông tin kết nối giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý, góp phần chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao tính chính xác, minh bạch và hiệu quả xử lý hồ sơ.
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực II cho biết, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngành Hải quan đang triển khai thí điểm thông quan tập trung, tiến tới xây dựng hải quan số. Vì vậy, số hóa chứng từ hải quan là một trong những khâu nghiệp vụ quan trọng, bảo đảm việc khai báo và thông quan hàng hóa được thực hiện trên môi trường số.
Để hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị cho lộ trình này, Chi cục Hải quan khu vực II đã mời đại diện Công ty TNHH Phát triển công nghệ Thái Sơn tham gia tập huấn, hướng dẫn doanh nghiệp về số hóa chứng từ trong thực hiện thủ tục hải quan.
Thông qua hoạt động tập huấn, doanh nghiệp có thêm thông tin về các yêu cầu kỹ thuật, phương thức chuẩn hóa dữ liệu và cách thức thực hiện chứng từ điện tử. Qua đó, từng bước chủ động nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và nâng cao khả năng thích ứng với phương thức quản lý hải quan hiện đại.
Có thể thấy, chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan không chỉ là việc thay thế chứng từ giấy bằng dữ liệu điện tử mà còn là quá trình đổi mới phương thức quản trị, nâng cao tính minh bạch và tăng cường khả năng kết nối trong toàn bộ chuỗi hoạt động xuất nhập khẩu.
Tạo thuận lợi thương mại, góp phần nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, gia công và xuất khẩu, môi trường thủ tục hải quan minh bạch, thuận lợi có tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Việc giảm thiểu những sai sót trong khai báo, quản lý hàng hóa, chứng từ và thực hiện nghĩa vụ thuế giúp doanh nghiệp hạn chế chi phí phát sinh, bảo đảm tiến độ giao hàng và nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu của đối tác.
Đặc biệt, trong bối cảnh hàng hóa Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, năng lực tuân thủ pháp luật và tính minh bạch trong hoạt động xuất nhập khẩu không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn trở thành một yếu tố góp phần xây dựng uy tín thương hiệu.
Một sản phẩm muốn tạo dựng vị thế bền vững trên thị trường cần được bảo đảm bởi chất lượng, nguồn gốc rõ ràng, quy trình sản xuất minh bạch và hệ thống quản trị chuyên nghiệp. Trong đó, việc quản lý tốt nguyên liệu, vật tư, hồ sơ sản xuất và chứng từ xuất nhập khẩu là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin với khách hàng, đối tác trong nước và quốc tế.
Vì vậy, những hoạt động hỗ trợ, hướng dẫn và đối thoại của cơ quan Hải quan có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi giải quyết thủ tục hành chính đơn thuần. Đây còn là giải pháp góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tăng sức cạnh tranh và phát triển thương hiệu sản phẩm.
Đồng hành cùng doanh nghiệp, hướng tới môi trường xuất nhập khẩu minh bạch và bền vững
Hội nghị đối thoại Hải quan – Doanh nghiệp lần thứ 2 năm 2026 cho thấy vai trò quan trọng của việc duy trì cơ chế trao đổi thường xuyên giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp.
Thông qua việc phổ biến chính sách mới, cảnh báo những sai sót thường gặp, hướng dẫn nghiệp vụ và tập huấn số hóa chứng từ, hội nghị đã cung cấp nhiều thông tin thiết thực để doanh nghiệp chủ động rà soát, hoàn thiện quy trình hoạt động và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.
Trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa ngành Hải quan và chuyển đổi số, sự chủ động của cơ quan quản lý cùng tinh thần hợp tác, trách nhiệm của doanh nghiệp sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường xuất nhập khẩu thuận lợi, minh bạch và hiệu quả.
Về phía doanh nghiệp, việc chủ động tiếp cận chính sách, đầu tư công nghệ, chuẩn hóa hệ thống quản lý và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ giúp tăng khả năng thích ứng trước những thay đổi của thị trường và yêu cầu quản lý mới.
Về phía cơ quan Hải quan, việc tiếp tục duy trì các hoạt động đối thoại, hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng phục vụ, tăng cường niềm tin và thúc đẩy quan hệ đối tác Hải quan – Doanh nghiệp theo hướng thực chất, hiệu quả.
Có thể khẳng định, khi cơ quan quản lý và doanh nghiệp cùng hướng tới mục tiêu minh bạch hóa hoạt động xuất nhập khẩu, cải thiện chất lượng quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh, những giá trị tích cực sẽ không chỉ dừng lại ở từng doanh nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy thương mại, sản xuất và nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.






