Hơn một thế kỷ giữ nghề, tạo nên chất lượng tàu hũ ky Mỹ Hòa
Khi nắng sớm vừa phủ lên những giàn phơi ven sông Đông Thành, làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa (Vĩnh Long) lại rộn ràng tiếng xay đậu, nhóm bếp, tiếp nối nhịp sản xuất truyền thống và gìn giữ hương vị mộc mạc đã gắn bó với vùng đất này suốt hơn một thế kỷ qua.
Bí quyết trăm năm và nhịp sống bên bếp lửa
Khi nắng sớm vừa phủ lên những giàn phơi ven sông Đông Thành, làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa lại rộn ràng tiếng xay đậu, nhóm bếp. Trong những căn nhà nằm sát mé sông, các chảo nước đậu nghi ngút khói, người thợ chăm chú theo dõi từng lớp váng mỏng dần kết lại trên mặt nước. Chỉ với một thanh tre nhỏ, lớp váng được nhẹ nhàng nhấc lên, kéo thành từng tấm mỏng rồi đưa lên giàn phơi. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi nhiều năm kinh nghiệm, sự khéo léo và sức bền để người thợ có thể đứng hàng giờ bên bếp nóng, duy trì nhịp sản xuất truyền thống qua nhiều thế hệ.
Suốt hơn 100 năm qua, những bếp lửa ấy vẫn chưa bao giờ tắt trên vùng đất này. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long, nghề làm tàu hũ ky bắt nguồn từ nghề gia truyền của người Hoa vào đầu thế kỷ XX. Năm 1912, ông Châu Xường cùng vợ và hai người con là Châu Khoạnh (1894-1974) và Châu Sầm (1900-1973) đã bắt đầu làm những mẻ tàu hũ ky đầu tiên. Từ vài chảo đậu ban đầu, nghề dần được mở rộng, hình thành nên làng nghề nổi tiếng tại vùng đất Mỹ Hòa, nay thuộc phường Cái Vồn. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, làng nghề đã được ghi nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2022, khẳng định những giá trị văn hóa và truyền thống được gìn giữ bền bỉ qua thời gian.
Là thế hệ thứ ba gắn bó với nghề, ông Đinh Công Hoàng, 76 tuổi, Chủ nhiệm Tổ hợp tác Tàu hũ ky Mỹ Hòa, gần như dành trọn cuộc đời bên những chảo đậu nghi ngút khói. Hơn 70 năm qua, ông tiếp nối nghề của cha ông và truyền lại cho con cháu đời sau. Chia sẻ về bí quyết làm nghề, ông Đinh Công Hoàng cho biết, chất lượng tàu hũ ky không chỉ phụ thuộc vào công thức mà còn được quyết định bởi kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Người thợ phải biết quan sát màu váng, giữ nhiệt độ ổn định và tính toán lượng nguyên liệu phù hợp để mỗi 100kg đậu nành cho khoảng 36kg thành phẩm đạt chất lượng.
Không chỉ có các bậc cao niên, lớp trẻ hôm nay cũng đang tiếp tục giữ nhịp cho làng nghề bằng sự tâm huyết và tinh thần trách nhiệm với nghề truyền thống. Tiếp nối nghề của gia đình, anh Hà Trung Hiếu chia sẻ, công việc tuy không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi người làm phải quen với sức nóng của bếp lửa và nhiều đêm thức trắng để theo sát từng mẻ đậu. Đổi lại, nghề mang đến nguồn thu nhập ổn định, giúp anh trang trải cuộc sống, đồng thời góp phần gìn giữ nghề truyền thống của quê hương. Sự tiếp nối giữa các thế hệ không chỉ duy trì sức sống cho làng nghề mà còn tạo nền tảng để sản phẩm tàu hũ ky Mỹ Hòa tiếp tục khẳng định chất lượng trên thị trường hiện đại.
Đổi mới vươn xa và định hướng phát triển bền vững
Trải qua hơn 100 năm tồn tại và phát triển, làng nghề tàu hũ ky Mỹ Hòa không ngừng thích ứng với những thay đổi của thị trường. Từ phương thức đun nấu bằng rơm truyền thống, nhiều cơ sở đã chủ động chuyển sang sử dụng than hoặc đầu tư lò hơi hiện đại. Bên cạnh đó, máy móc cũng được đưa vào một số công đoạn như xay, lọc đậu nhằm giảm bớt sức lao động cho người thợ và nâng cao năng suất sản xuất. Dẫu vậy, công đoạn quyết định chất lượng sản phẩm vẫn phụ thuộc chủ yếu vào đôi mắt tinh tường và đôi bàn tay khéo léo của những người thợ lành nghề.
Tiếp nối sự nghiệp của cha ông, anh Châu Thanh Bền, cháu đời thứ tư của cụ Châu Khoạnh, vẫn tất bật bên những chảo đậu mỗi ngày để cung ứng sản phẩm ra thị trường. Chia sẻ về quy mô sản xuất hiện tại, anh Châu Thanh Bền cho biết, với khoảng 20 chảo nấu, mỗi ngày cơ sở sử dụng hơn 100kg đậu nành để sản xuất khoảng 40kg tàu hũ ky thành phẩm cung cấp cho thương lái. Theo anh Bền, để gắn bó lâu dài với nghề, người thợ không chỉ cần sự kiên trì mà còn phải có khả năng chịu được sức nóng của bếp lửa và tình yêu sâu sắc đối với nghề truyền thống do ông cha để lại.
Bên cạnh nỗ lực của các hộ sản xuất, sự phát triển của làng nghề còn có sự đồng hành, hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Chia sẻ về định hướng này, ông Nguyễn Thành Phương, Chủ tịch UBND phường Cái Vồn, cho biết, sau sáp nhập, địa phương đã tiến hành khảo sát, nắm bắt nguyện vọng của người dân làng nghề để xây dựng các giải pháp hỗ trợ phù hợp. Theo đó, phường tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và hoàn thiện sản phẩm để đạt chứng nhận OCOP. Đồng thời, địa phương từng bước đầu tư hạ tầng cầu, bến, kết nối với các đơn vị lữ hành nhằm đưa làng nghề vào các tour du lịch, qua đó thu hút du khách và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Nhờ những nỗ lực bền bỉ đó, tàu hũ ky Mỹ Hòa đã ghi dấu nhiều cột mốc đáng tự hào trên hành trình khẳng định thương hiệu và chất lượng sản phẩm. Năm 2013, sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu tập thể; năm 2017 đạt giải thưởng Sản phẩm tiêu biểu ĐBSCL. Đặc biệt, ngày 4/8/2022, nghề làm tàu hũ ky xã Mỹ Hòa được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và chính thức công bố vào tháng 4/2023. Giữa nhịp sống hiện đại, những bếp lửa bên dòng Đông Thành vẫn đỏ mỗi ngày, tiếp tục gìn giữ hương vị truyền thống, thắp lên niềm tự hào và mở ra triển vọng phát triển bền vững cho làng nghề.







