Nguồn cây thuốc tự nhiên ở Việt Nam đang suy giảm nghiêm trọng

Từ năm 1988, Viện Dược liệu - Bộ Y tế đã được Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước (nay là Bộ KH&CN) giao cho nhiệm vụ là đầu mối thực hiện công tác Bảo tồn nguồn gen và giống cây thuốc Việt Nam, cả về xây dựng hệ thống mạng lưới và công tác bảo tồn, tư liệu hóa...

Với mục tiêu bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe và phát triển kinh tế xã hội, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển dược liệu đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 (tại Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 30.10.2013) và Chương trình bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen đến năm 2025 và định hướng đến năm 2035 (tại Quyết định số 1671/QĐ-TTg ngày 28/9/2015).

PGS.TSKH. Nguyễn Minh Khởi, Viện trưởng Dược liệu, cho biết, đến nay, hệ thống mạng lưới bảo tồn nguồn gen dược liệu do Viện Dược liệu làm đầu mối đã lưu giữ và bảo tồn được gần 1.000 loài ở các vùng sinh thái khác nhau.

Bên cạnh đó, nhiều Vườn quốc gia đã tham gia vào công tác bảo tồn nguyên vị một số loài cây thuốc quý: Vườn Quốc gia Hoàng Liên (tỉnh Lào Cai); Vườn Quốc gia Cát Bà (TP. Hải Phòng); Vườn Quốc gia Pù Mát, Pù Hoạt (tỉnh Nghệ An); Khu Bảo tồn Thiên nhiên Xuân Liên (Thanh Hóa), Vườn Quốc gia Cát Tiên, Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa tỉnh Đồng Nai (Đồng Nai)... Tuy vậy, cho đến nay ở Việt Nam chưa xây dựng được hệ thống vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc Quốc gia.

Việc xây dựng các khu sản xuất, nuôi trồng cây thuốc tập trung đã giúp khôi phục, bảo tồn và phát triển một số loài cây thuốc có giá trị

Sau khi rà soát, đánh giá, các nhà khoa học tại Viện Dược liệu (Bộ Y tế) đã xác định Đồng Nai là nơi có tiềm năng để đầu tư, phát triển thành vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc quốc gia đại diện cho vùng Nam Bộ.

Đồng Nai là một trong số ít địa phương còn giữ được diện tích rừng tự nhiên rộng lớn, với hơn 150.000 ha rừng liền mạch, được các tổ chức khoa học trong nước, ngoài nước đánh giá là khu vực quan trọng và rất tiềm năng về giá trị tài nguyên đa dạng sinh học.

Trong đó, Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai ở huyện Vĩnh Cửu, có diện tích đủ lớn (100.571,9 ha) để xây dựng Vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc quốc gia. Đây là một trong những khu rừng đặc dụng có diện tích tự nhiên lớn nhất Việt Nam.

Việc xây dựng Vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc quốc gia tại Đồng Nai góp phần bảo tồn và phát triển bền vững các loài cây dược liệu trên địa bàn Đồng Nai nói riêng và khu vực Nam bộ nói chung. Đồng thời, hỗ trợ phát triển kinh tế cho cộng đồng dân cư tại địa phương, tạo ra một địa điểm du lịch sinh thái kết hợp với du lịch thám hiểm rừng hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Hiện nay, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai và Bộ Y tế đã giao cho Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai phối hợp với Viện Dược liệu xây dựng dự án tiền khả thi để trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Mai Quỳnh