Nhằm khắc phục triệt để tình trạng này và hướng tới mục tiêu giải ngân đạt 100% kế hoạch năm 2026, Bộ Tài chính đã tham mưu ban hành Chỉ thị 22 của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời đề xuất đồng bộ 6 nhóm giải pháp cốt lõi.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết, nguyên nhân của việc chậm trễ bao gồm cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Đáng chú ý, năng lực tổ chức triển khai, công tác chỉ đạo điều hành ở một số nơi còn nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, tình trạng một bộ phận cán bộ có tâm lý né tránh, đùn đẩy trách nhiệm khi thực thi công vụ vẫn đang là rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung.

Với tinh thần “nguyên nhân nào thì giải pháp đó”, Bộ Tài chính nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi phương thức tiếp cận và nâng cao tính quyết liệt trong hành động của các bộ, ngành, địa phương từ Trung ương đến cơ sở.

Sáu giải pháp trọng tâm tháo gỡ điểm nghẽn giải ngân

Để tối ưu hóa nguồn lực tài chính, không để tình trạng “vốn chờ dự án” kéo dài, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi đã chỉ rõ các nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện ngay:

Một là, khẩn trương hoàn thiện cơ chế, chính sách: Các bộ, ngành theo chức năng nhiệm vụ phải rà soát, sửa đổi và bổ sung kịp thời các văn bản hướng dẫn còn thiếu hoặc chưa đồng bộ. Các quy định pháp lý cần đảm bảo tính dễ hiểu, dễ thực hiện và chỉ được hiểu theo một nghĩa duy nhất. Điều này giúp các địa phương tự tin áp dụng, chấm dứt tình trạng phải hỏi - đáp nhiều lần gây lãng phí thời gian.

Hai là, đề cao trách nhiệm người đứng đầu: Việc triển khai các CTMTQG và tiến độ giải ngân vốn sẽ được gắn chặt thành một tiêu chí cứng để đánh giá năng lực, mức độ hoàn thành nhiệm vụ định kỳ của cán bộ. Đơn vị nào để xảy ra chậm trễ, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm và bị xử lý nghiêm theo quy định của Đảng và Nhà nước.

Ba là, tăng cường phân cấp, phân quyền mạnh mẽ: Đi đôi với phân quyền là công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Các địa phương cần chủ động giải quyết dứt điểm các vướng mắc thuộc thẩm quyền ngay tại cơ sở, tránh tâm lý trông chờ, ỷ lại vào hướng dẫn từ cấp trên.

Bốn là, nâng cao năng lực cán bộ cơ sở: Thực tế cho thấy, cùng một khung pháp lý nhưng có nơi làm tốt, có nơi lại chậm trễ. Điểm khác biệt chính là năng lực của đội ngũ thực thi trong các lĩnh vực quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính, ngân sách và thanh quyết toán. Do đó, việc bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ cho khâu này là yêu cầu cấp bách.

Năm là, quán triệt toàn diện Chỉ thị 22 của Thủ tướng: Tất cả tổ chức, cá nhân và người dân cần nhận thức rõ mục tiêu, hiệu quả của dòng vốn đầu tư. Phải hành động quyết liệt để đưa dòng vốn tồn đọng đi vào thực tế, tạo ra giá trị kinh tế - xã hội cụ thể cho cộng đồng.

Sáu là, công khai, minh bạch thông tin kết quả: Kết quả giải ngân của từng bộ, ngành, địa phương sẽ được công bố công khai. Đây là công cụ giám sát xã hội hiệu quả, giúp nâng cao tinh thần trách nhiệm của tập thể và cá nhân trong việc tập trung nguồn lực thực hiện nhiệm vụ.

Kỳ vọng chuyển biến tích cực cuối năm 2026

Đại diện Bộ Tài chính bày tỏ sự tin tưởng rằng, nếu toàn hệ thống chính trị triển khai một cách nghiêm túc, đồng bộ và quyết liệt các nhóm giải pháp nêu trên, tiến độ giải ngân vốn của các CTMTQG trong thời gian còn lại của năm 2026 sẽ có sự bứt phá mạnh mẽ, đảm bảo nguồn lực nước nhà được sử dụng một cách hiệu quả và tiết kiệm nhất.