Đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin ngày càng cao của công dân

Tờ trình dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) do Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày cho biết, việc sửa đổi dự án Luật nhằm tiếp tục thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy rộng rãi dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ của Nhân dân, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân; tăng cường trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, góp phần phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Đồng thời, đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin ngày càng cao của công dân; đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin gắn với bối cảnh đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, công dân số và mô hình tổ chức của các cơ quan sau sắp xếp. Bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; tính thống nhất, đồng bộ với các luật, nghị quyết có liên quan, nhất là các luật, nghị quyết mới được Quốc hội ban hành trong thời gian qua; đồng thời, đáp ứng yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng luật và kỹ thuật lập pháp hiện nay…

Dự thảo Luật gồm 4 chương, 31 điều (giảm 1 chương, 6 điều so với Luật Tiếp cận thông tin năm 2016), với một số nội dung cơ bản, đó là: sửa đổi các quy định về tên và trách nhiệm của các cơ quan cho phù hợp với tên gọi và mô hình tổ chức sau sắp xếp (ví dụ như Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND cấp tỉnh). Điều chỉnh phạm vi thông tin mà UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp (Điều 10); không quy định cụ thể cơ quan đầu mối thực hiện cung cấp thông tin như khoản 2 Điều 9 Luật hiện hành, mà quy định UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã xác định đơn vị đầu mối cung cấp thông tin cho công dân (điểm d và điểm e khoản 2 Điều 10).

Dự thảo Luật cũng sửa đổi các quy định về thông tin công dân không được tiếp cận và thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện (Điều 15 và Điều 16) để bảo đảm cụ thể, đầy đủ, rõ ràng hơn và thống nhất, đồng bộ với quy định của pháp luật có liên quan. Việc tiếp cận thông tin thuộc dữ liệu cá nhân thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc tiếp cận có điều kiện đối với tài liệu lưu trữ quý hiếm thực hiện theo quy định của pháp luật về lưu trữ…

Tiếp tục rà soát, nghiên cứu, bổ sung các thông tin bắt buộc phải công khai trên nền tảng số

Báo cáo thẩm tra dự án Luật do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày nêu rõ, Ủy ban cơ bản tán thành với các nội dung của dự thảo Luật cụ thể như: Mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin đối với đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu (Điều 1).

Mở rộng một số chủ thể được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin (như người dân tộc thiểu số, người sinh sống ở khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn) (Điều 3). Không quy định cụ thể đơn vị đầu mối thực hiện cung cấp thông tin của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã, mà quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp xã xác định đơn vị đầu mối cung cấp thông tin cho công dân (Điều 10).

Quy định cụ thể các chủ thể có trách nhiệm giám sát việc bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công dân (Điều 12). Các thông tin công dân không được tiếp cận và được tiếp cận có điều kiện, việc công khai thông tin trên nền tảng số (các điều 15, 16 và 19).

Bên cạnh đó, Ủy ban đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện thêm một số nội dung sau đây, đó là: Nghiên cứu việc mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các tổ chức khác có sử dụng ngân sách nhà nước, tài chính, tài sản công (như các tổ chức chính trị - xã hội; các hội quần chúng được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ…) nhằm bảo đảm đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin ngày càng cao của công dân.

Nghiên cứu bổ sung đối tượng yếu thế khác (như người cao tuổi, người nghèo, trẻ em, người có hoàn cảnh khó khăn…) cũng được áp dụng các quy định đặc thù tại Điều 7, bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân.

Tiếp tục rà soát, nghiên cứu, bổ sung các thông tin bắt buộc phải công khai trên nền tảng số; các thông tin công dân không được tiếp cận và được tiếp cận có điều kiện để bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân. Tiếp tục rà soát, chỉnh lý một số nội dung của dự thảo Luật theo hướng quy định khái quát, mang tính nguyên tắc và giao Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành để thực hiện đúng yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật…