Gánh nặng bệnh tật và khoảng cách sinh tử giữa các quốc gia

Sự gia tăng đột biến của bệnh ung thư bắt nguồn từ tình trạng già hóa dân số cùng các yếu tố rủi ro quen thuộc như thuốc lá, rượu bia và béo phì. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại nhất trong báo cáo của WHO chính là sự bất bình đẳng y tế đang chia cắt ranh giới sinh tử một cách rõ rệt.

Tiến sĩ Andre Ilbawi, Trưởng nhóm Kiểm soát ung thư của WHO, nhấn mạnh rằng những công nghệ điều trị mới chưa mang lại lợi ích đồng đều cho tất cả mọi người. Bằng chứng là tại các nước thu nhập cao, tỷ lệ sống sót sau 5 năm của phụ nữ và trẻ em mắc ung thư vú lên tới hơn 85%. Ngược lại, tại các quốc gia nghèo, con số này tụt dốc thảm hại xuống dưới 30%. Thậm chí, nhóm nước thu nhập thấp chỉ tiếp cận được tối đa 54% các loại thuốc điều trị ưu tiên và hiện vẫn còn tới 23 quốc gia hoàn toàn không có bất kỳ một cơ sở xạ trị nào. Việc thiếu hụt hạ tầng y tế và thiết bị tầm soát khiến phần lớn bệnh nhân ở các khu vực như châu Phi cận Sahara chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, dẫn đến tỷ lệ tử vong cao bất thường.

Rào cản tài chính và những hệ lụy khốc liệt từ chi phí điều trị

Bên cạnh sự thiếu hụt về cơ sở vật chất, áp lực kinh tế đang trở thành "lưỡi hái tử thần" thứ hai tước đi cơ hội sống của hàng triệu người. Khoảng 2/3 số quốc gia trên thế giới hiện vẫn chưa đưa điều trị ung thư vào danh mục bảo hiểm y tế toàn dân.

Sự đắt đỏ của các phác đồ điều trị đã đẩy người bệnh vào bước đường cùng. Tại nhiều khu vực, có tới 90% bệnh nhân phải buông xuôi, từ bỏ hy vọng sống vì không kham nổi chi phí. Khảo sát toàn cầu cho thấy nhiều gia đình phải đối mặt với áp lực tài chính kiệt quệ và những lựa chọn xót xa, chẳng hạn như việc phụ huynh phải cân nhắc giữa chi trả viện phí cứu con hay để con cái tiếp tục đến trường. Kèm theo đó, định kiến xã hội tại một số khu vực cũng cản trở quá trình điều trị, khiến nhiều phụ nữ chọn cái chết thay vì chấp nhận phẫu thuật cắt bỏ vú.

Điểm sáng hy vọng và giải pháp thay đổi cục diện

Dù bức tranh hiện tại còn nhiều mảng tối, cơ quan nghiên cứu của WHO vẫn chỉ ra những tín hiệu tích cực để nhân loại xoay chuyển tình thế. Đáng chú ý nhất là việc 40% số ca ung thư mới có liên quan trực tiếp đến các yếu tố nguy cơ hoàn toàn có thể kiểm soát được.

Tiến sĩ Isabelle Soerjomataram từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) nhận định rằng, việc hạn chế tiêu thụ thuốc lá, rượu bia, kiểm soát tình trạng thừa cân, béo phì và ngăn ngừa nhiễm trùng sẽ giúp giảm đáng kể gánh nặng bệnh tật trong tương lai. Nhiều quốc gia đã bắt đầu ghi nhận sự sụt giảm tỷ lệ hút thuốc và tiến gần hơn đến mục tiêu loại trừ ung thư cổ tử cung.

Để thực sự chiến thắng trong cuộc chiến này, các chuyên gia kêu gọi chính phủ các nước cần cấp bách đầu tư toàn diện cho hệ thống y tế – từ khâu dự phòng, tầm soát sớm đến chăm sóc giảm nhẹ. Chỉ khi các dịch vụ y tế được phân bổ công bằng và người bệnh không còn bị áp lực tài chính dồn vào chân tường, nhân loại mới có thể ngăn chặn thành công thảm họa y tế được dự báo trong 25 năm tới.