Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài báo cáo và đề xuất giải pháp. Ảnh: Bộ Công Thương

Thị trường rộng lớn nhưng thách thức không nhỏ

Tại hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 8, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên chủ trì phiên thảo luận về giải pháp thúc đẩy xuất nhập khẩu. Ông Nông Đức Lai - Tham tán thương mại Việt Nam tại Trung Quốc, cho biết nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang mở rộng quan hệ đối ngoại, đặc biệt trong đầu tư và thương mại, nhưng đồng thời siết chặt giám sát chất lượng hàng nhập khẩu.

Dữ liệu Hải quan Việt Nam cho thấy, trong 7 tháng đầu năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam - Trung Quốc đạt 136,47 tỉ USD, tăng 21,3% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, xuất khẩu đạt 35 tỉ USD, tăng 7,1%; nhập khẩu đạt 101,4 tỉ USD, tăng 27,1%, dẫn đến nhập siêu hơn 66 tỉ USD.

Các nhóm nông lâm thủy sản tăng trưởng mạnh, với thủy sản tăng 44,1%, gạo tăng 92,2% và hạt điều tăng 47%, trong khi rau quả giảm 15,1% và gỗ, sản phẩm gỗ giảm 12,9%. Ngược lại, nhóm công nghiệp chế biến - chế tạo sụt giảm, đặc biệt là điện thoại, máy ảnh và linh kiện. Về nhập khẩu, phần lớn tăng do nhu cầu nguyên liệu, linh phụ kiện và máy móc phục vụ sản xuất, đồng thời tạo áp lực lên sản phẩm nội địa.

Ông Lai phân tích, nguyên nhân chính khiến xuất khẩu Việt Nam chưa đạt kỳ vọng gồm: ưu tiên sản phẩm nội địa của Trung Quốc, đồng Nhân dân tệ mất giá so với USD và siết chặt kiểm tra an toàn thực phẩm, dẫn đến nhiều lô hàng Việt Nam bị cảnh báo, đặc biệt sầu riêng.

Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu

Trung Quốc và Hoa Kỳ đều là những thị trường rộng lớn nhưng đòi hỏi cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và minh bạch sản phẩm.

Để khắc phục thách thức, ông Lai kiến nghị doanh nghiệp Việt cần nâng cao chất lượng nông lâm thủy sản, đảm bảo truy xuất nguồn gốc toàn diện; đầu tư công nghệ chế biến và bảo quản để tăng giá trị gia tăng; đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các tỉnh phía Bắc và Tây Bắc Trung Quốc, nơi nhu cầu thực phẩm cao cấp lớn; chú trọng bao bì, mẫu mã phù hợp thị hiếu. Đặc biệt, cần đầu tư logistics, kho lạnh để ổn định nguồn cung.

Về thị trường Hoa Kỳ, ông Đỗ Ngọc Hưng - Tham tán thương mại Việt Nam tại Hoa Kỳ cho biết, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ đạt 114,5 tỉ USD, tăng 41% so với cùng kỳ. Xuất khẩu Việt Nam đạt 106 tỉ USD, tăng 44%; nhập khẩu từ Hoa Kỳ đạt 8 tỉ USD, tạo xuất siêu 98 tỉ USD.

Ông Hưng nhấn mạnh, thị trường Hoa Kỳ vẫn còn nhiều thách thức với rào cản thuế quan, quy tắc xuất xứ và các vụ điều tra phòng vệ thương mại gia tăng. Để duy trì đà tăng trưởng, ông kiến nghị tiếp tục thúc đẩy đàm phán thỏa thuận thương mại; phối hợp liên bộ tháo gỡ tác động chính sách mới, đặc biệt trong lĩnh vực thủy sản; đẩy mạnh xúc tiến thương mại và cung cấp thông tin kịp thời. Với thủy sản, cần vận động cơ chế chuyển tiếp; với gỗ, doanh nghiệp phải minh bạch nguồn gốc và quy trình sản xuất, tăng cường dự báo và cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại.

Trung Quốc và Hoa Kỳ đều là những thị trường rộng lớn nhưng đòi hỏi cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và minh bạch sản phẩm. Do đó, để xuất khẩu bền vững, doanh nghiệp Việt cần chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, từ chất lượng sản phẩm, công nghệ chế biến, mẫu mã đến xây dựng thương hiệu, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường lớn.

Chủ động, quyết liệt, sát sao hơn nữa để hoàn thành các mục tiêu của năm 2025

Giao dịch gạo Việt diễn biến thế nào khi Philippines ngưng nhập?

Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn xanh để khai thác EFTA

Giải pháp nào để nông sản xuất khẩu đạt chuẩn bền vững?

Thủ tướng chỉ đạo hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy xuất khẩu, ổn định thị trường gạo