Vì sao từ cuối tháng 10 miền Bắc đã rét sâu?

Miền Bắc đón rét sâu sớm bất thường

Thông thường, phải đến cuối tháng 11 hoặc tháng 12, miền Bắc mới đón các đợt rét rõ rệt. Tuy nhiên, trong tháng 10 năm nay, khu vực này đã chịu ảnh hưởng của ba đợt không khí lạnh (KKL) cường độ mạnh:

Thông thường, phải đến cuối tháng 11 hoặc tháng 12, miền Bắc mới đón các đợt rét rõ rệt.

Đợt 1 (ngày 19/10): Gây giảm nhiệt sâu, đồng bằng phổ biến 18–20°C, vùng núi 15–17°C. Nhiều nơi ghi nhận mức nhiệt rất thấp như Mẫu Sơn (Lạng Sơn) 9°C, Tam Đảo (Phú Thọ) và Sìn Hồ (Lai Châu) khoảng 12°C.

Đợt 2 (ngày 26/10): Nhiệt độ thấp nhất phổ biến 19–22°C, vùng núi 17–19°C.

Đợt 3 (từ 30/10): Tiếp tục duy trì nền nhiệt thấp, Hà Nội khoảng 17°C, Mẫu Sơn 10°C, người dân phải mặc áo ấm khi ra đường vào sáng sớm và tối.

TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu, phân tích rằng gió mùa đông bắc năm nay đến xấp xỉ trung bình nhiều năm (TBNN), nhưng cường độ mạnh ngay từ đầu đã tạo cảm giác mùa đông đến sớm.

Đặc biệt, các khối KKL lệch đông mang hơi ẩm từ biển vào khiến miền Bắc trải qua kiểu "rét ẩm" (mưa nhỏ, sương mù, ẩm ướt kéo dài), khác với kiểu rét khô thường gặp. Sự cộng hưởng giữa rét và ẩm khiến cảm giác lạnh "thấm" và kéo dài hơn.

Vì sao mùa đông đến sớm và lạnh hơn?

Nguyên nhân chính được xác định là do ảnh hưởng của hiện tượng La Nina (pha lạnh). Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, điều kiện khí quyển – đại dương hiện đang trong trạng thái La Nina và có khả năng cao (xác suất 60-75%) sẽ duy trì đến đầu năm 2026.

Trong những năm La Nina, mùa đông ở Việt Nam thường lạnh hơn so với TBNN. Dự báo, nhiệt độ trung bình trên toàn quốc trong tháng 11 và 12/2025 có xu hướng thấp hơn TBNN khoảng 0,5°C.

Các chuyên gia nhận định, do ảnh hưởng của La Nina, mùa đông 2025-2026 sẽ lạnh hơn năm ngoái. Các đợt rét đậm (nhiệt độ trung bình ngày từ 15°C trở xuống), rét hại (từ 13°C trở xuống) có thể xuất hiện dày hơn vào giữa và cuối mùa, tập trung từ tháng 12/2025 đến tháng 2/2026.

Các chuyên gia nhận định, do ảnh hưởng của La Nina, mùa đông 2025-2026 sẽ lạnh hơn năm ngoái.

Dự báo chi tiết các tháng chính đông

Các mô hình dự báo cho thấy KKL sẽ gia tăng cả về tần suất và cường độ trong những tháng tới:

Tháng 11/2025: Dự kiến có ba đợt KKL, đợt mạnh nhất vào giữa tháng. Miền Bắc có thể trải qua những ngày rét khô, trời âm u.

Tháng 12/2025: KKL hoạt động mạnh và liên tục với ba đợt rét rõ rệt. Đáng chú ý, đợt rét cuối tháng 12 kéo dài sang đầu tháng 1/2026 được dự báo là đợt rét đậm, rét hại diện rộng đầu tiên của mùa. Vùng núi cao có khả năng xuất hiện sương muối hoặc băng giá.

Tháng 1/2026: Tiếp tục là giai đoạn cao điểm của mùa đông với ba đợt KKL, trong đó đợt cuối tháng được dự báo là mạnh và kéo dài, gây ra tiết trời rét khô, ít mưa và hanh.

Từ tháng 2/2026: Cường độ KKL giảm dần. La Nina có khả năng chuyển về trạng thái trung tính. Khu vực Bắc Bộ sẽ xuất hiện mưa nhỏ, mưa phùn đặc trưng của cuối mùa đông.

La Nina và biến đổi khí hậu gia tăng thời tiết cực đoan

Báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC AR6) chỉ ra rằng, sự nóng lên toàn cầu đang làm thay đổi các hệ thống hoàn lưu quy mô lớn. Nền khí hậu ấm và bất ổn hơn khiến các "sóng lạnh" trở nên biến động, có thể xuất hiện mạnh hoặc kéo dài bất thường.

Không chỉ gây rét đậm ở miền Bắc, La Nina còn khiến miền Trung tiếp tục là tâm điểm mưa lớn của cả nước.

Mưa lớn ở miền Trung: Trong tháng 11, KKL kết hợp với hoàn lưu bão hoặc dải hội tụ nhiệt đới có thể gây mưa lớn diện rộng cho các tỉnh từ Hà Tĩnh đến Đắk Lắk. Tháng 12, khu vực từ Quảng Trị đến Đà Nẵng và phía đông Quảng Ngãi đến Đắk Lắk có thể đón lượng mưa 250–580 mm, cao hơn TBNN từ 50–150%.

Bão và ATNĐ: Tháng 11 vẫn là giai đoạn thời tiết phức tạp. Dự kiến có 2-3 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông (cao hơn TBNN là 1,5 cơn), trong đó 1-2 cơn có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền.

Nam Bộ: Mùa khô có khả năng đến muộn. Trong tháng 1/2026, khu vực này có khả năng xuất hiện mưa trái mùa.

Chủ động các biện pháp phòng chống rét

Thời tiết lạnh, ẩm và thiếu nắng kéo dài được cảnh báo sẽ làm gia tăng các bệnh về đường hô hấp, tim mạch, xương khớp, đặc biệt nguy hiểm với người già, trẻ nhỏ và người có bệnh nền.

Đối với sản xuất nông nghiệp, rét sớm và kéo dài có thể khiến cây trồng vụ đông sinh trưởng chậm, giảm năng suất. Gia súc, gia cầm, đặc biệt là trâu bò chăn thả rông, dễ mắc bệnh và giảm sức đề kháng.

Các chuyên gia khuyến nghị chính quyền và người dân cần chủ động triển khai các biện pháp phòng chống rét toàn diện:

Với người dân: Cập nhật thường xuyên thông tin dự báo; chuẩn bị đủ áo ấm, giữ ấm cơ thể, đặc biệt là người già và trẻ nhỏ.

Với nông nghiệp: Chủ động che phủ, bảo vệ cây trồng; gia cố chuồng trại, dự trữ thức ăn và sưởi ấm cho vật nuôi trong những ngày rét đậm, rét hại.

Với các ngành chức năng: Ngành y tế và giáo dục cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn giữ ấm; chủ động điều chỉnh lịch học và lao động ngoài trời khi nhiệt độ xuống quá thấp.

Bão số 12 áp sát: Miền Trung chuẩn bị cho kịch bản mưa trên 900mm

Miền Bắc sắp đón không khí lạnh tăng cường

Miền bắc se lạnh đón nắng, miền trung mưa lớn cảnh báo lũ quét, sạt lở đất