Quy mô thương mại ngành điện tử tăng mạnh, vượt mốc 170 tỷ USD

Bức tranh thương mại của ngành điện tử Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 hết sức sôi động, thể hiện qua con số xuất khẩu và nhập khẩu tăng kỷ lục so với cùng kỳ năm ngoái.

Dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy tổng quy mô xuất nhập khẩu của ngành đã vượt 170 tỷ USD, tăng gần 54 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 82,6 tỷ USD, bao gồm nhóm điện tử, máy tính và linh kiện đạt gần 56,2 tỷ USD; điện thoại các loại và linh kiện đạt 26,37 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu điện tử, máy tính và linh kiện tăng mạnh lên 88,2 tỷ USD, tăng 57,1%.

Như vậy, cán cân thương mại của ngành hiện đang thâm hụt khoảng 5,6 tỷ USD. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chuyên môn, ngành điện tử Việt Nam qua chặng đường gần nửa đầu năm 2026 tạm thời nghiêng về nhập siêu nhưng thực tế này phản ánh một giai đoạn “tích lũy đầu vào” cho một chu kỳ xuất khẩu mới.

Trao đổi với báo chí về con số nhập siêu của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm nay, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho biết một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhập siêu là các doanh nghiệp FDI, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử và linh kiện máy tính, đã đẩy mạnh nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện phục vụ sản xuất và tích trữ hàng tồn kho trước nguy cơ giá tiếp tục tăng.

Bên cạnh đó, việc giải ngân vốn FDI tích cực cùng nhu cầu đầu tư cho chuyển đổi số, khoa học công nghệ gia tăng đã thúc đẩy nhập khẩu máy móc, thiết bị và linh kiện công nghệ cao.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA), tình trạng nhập siêu hiện nay không đáng ngại bởi đặc thù của ngành điện tử là chu trình sản xuất có độ trễ rõ rệt giữa nhập khẩu linh kiện và xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh. Doanh nghiệp thường phải nhập trước linh kiện, bán thành phẩm và thiết bị sản xuất từ hai đến bốn tháng trước khi sản phẩm được lắp ráp hoàn chỉnh và xuất khẩu ra thị trường.

Thực tế nhiều năm qua, ngành điện tử thường trải qua chu kỳ nhập siêu trong giai đoạn đầu năm trước khi chuyển sang xuất siêu mạnh từ giữa năm khi các đơn hàng xuất khẩu bước vào mùa cao điểm. Vì vậy, hiện tượng này về bản chất là một phần của chu trình vận hành quen thuộc trong chuỗi cung ứng điện tử.

Triển vọng xuất khẩu tích cực nhờ đơn hàng và dịch chuyển chuỗi cung ứng

Năm ngoái, xuất khẩu điện tử đã bùng nổ khi mang về gần 165 tỷ USD. Trong đó, nhóm máy tính, điện tử và linh kiện lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 tỷ USD, trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của hoạt động thương mại.

Dựa trên hoạt động sản xuất và đơn hàng hiện có, VEIA đánh giá triển vọng xuất khẩu của ngành điện tử Việt Nam trong năm 2026 vẫn khá tích cực. Với đà tăng trưởng mạnh của nhóm máy vi tính và linh kiện ngay từ đầu năm, khả năng thiết lập một kỷ lục mới trong năm nay hoàn toàn khả thi nếu xu hướng đơn hàng hiện tại tiếp tục được duy trì.

Không chỉ được hỗ trợ bởi nhu cầu thị trường, ngành điện tử Việt Nam còn đang hưởng lợi từ những thay đổi trong cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng theo mô hình “China + 1” cùng việc thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đang mở ra không gian phát triển lớn cho doanh nghiệp tại Việt Nam.

Nhiều tập đoàn công nghệ quốc tế tiếp tục mở rộng sản xuất tại Việt Nam, đồng thời tìm kiếm các nhà cung ứng nội địa đủ năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Đây được xem là cơ hội quan trọng để ngành điện tử Việt Nam gia tăng năng lực sản xuất, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tiếp tục duy trì vai trò là một trong những động lực tăng trưởng xuất khẩu hàng đầu của nền kinh tế.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện trong 5 tháng đầu năm 2026 vì vậy đã xác lập cột mốc kỷ lục mới, vượt 170 tỷ USD, với xuất khẩu đạt 82,56 tỷ USD và nhập khẩu hơn 88 tỷ USD, cho thấy quy mô ngày càng lớn của ngành điện tử Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.