Diện tích mở rộng nhưng lo đầu ra

Cổ Đạm từ lâu đã khẳng định vị thế là vùng đất truyền thống gắn liền với cây dưa bở nhờ điều kiện thổ nhưỡng phù hợp. Với đặc thù đất cát pha tơi xốp và khả năng thoát nước tốt, cây dưa nơi đây luôn cho trái có hương thơm đặc trưng cùng vị ngọt thanh khó trộn lẫn. Năm nay, toàn xã duy trì diện tích canh tác các loại dưa như dưa bở, dưa đỏ và dưa lê lên đến gần 30ha, tập trung chủ yếu tại các khu vực như Vân Thanh Bắc, Vân Thanh và Kỳ Tây. Theo đánh giá chung của bà con nông dân, thời tiết năm nay diễn biến khá thuận lợi với nhiều nắng và mưa xen kẽ hợp lý, giúp cây dưa sinh trưởng khỏe mạnh, ít sâu bệnh. Nhờ sử dụng giống tốt và tuân thủ quy trình kỹ thuật chăm sóc, năng suất dưa đạt mức ổn định, tạo tâm lý phấn khởi cho bà con ngay từ những lứa hái đầu tiên.

Ghi nhận thực tế tại các xứ đồng cho thấy, không khí lao động diễn ra từ sáng sớm đến chiều muộn để kịp đưa nông sản về điểm tập kết. Ông Hoàng Văn Đường, một hộ trồng dưa lâu năm tại thôn Vân Thanh Bắc, cho biết dưa bở đang vào đầu vụ nên giá bán dao động từ 20.000 đến 25.000 đồng/kg. Trung bình mỗi sào cho sản lượng từ 1 đến 1,2 tấn và sau khi trừ chi phí, người trồng có thể thu lãi trên 10 triệu đồng/sào. Theo ông Đường, thời điểm này thương lái vào tận ruộng thu mua nên bà con không lo đầu ra, bởi dưa vừa cắt xong là có người cân chở đi ngay. Việc tiêu thụ thuận lợi ngay từ đầu vụ cũng giúp người dân yên tâm sản xuất và kỳ vọng vào một mùa thu hoạch kéo dài, hiệu quả.

Cùng chung niềm vui trúng mùa, ông Phan Văn Du, trú tại thôn Vân Thanh Bắc, cho biết vụ dưa năm nay gia đình ông xuống giống trên diện tích 1,5 ha. Trong đó, dưa bở chiếm khoảng 0,8 ha và hiện đang vào kỳ thu hoạch rộ với chất lượng quả to đẹp, mã ngoài bắt mắt. Theo ông Du, năm nay dưa được mùa, giá bán cao nên mang lại nguồn thu nhập khá, giúp gia đình chủ động hơn trong chi tiêu. Ngoài việc bán sỉ cho các mối thu mua lớn, nhiều hộ dân còn lựa chọn những quả dưa đẹp để bán trực tiếp cho khách qua đường, qua đó gia tăng giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, dù năng suất và giá cả đang ở mức tốt, người dân vẫn lo ngại về tính ổn định lâu dài của đầu ra khi bước vào chính vụ.

Bên cạnh những tín hiệu tích cực từ thị trường, bà con cũng mong muốn nhận được thêm sự hỗ trợ để hạn chế rủi ro “được mùa rớt giá”. Hiện nay, dưa Cổ Đạm chủ yếu tiêu thụ qua thương lái truyền thống hoặc bán lẻ tại các chợ trong và ngoài tỉnh. Sự phụ thuộc vào một số kênh phân phối nhất định tiềm ẩn rủi ro khi thị trường biến động hoặc sản lượng tăng mạnh cùng lúc. Một số hộ dân đã chủ động sử dụng mạng xã hội để quảng bá và tiếp cận khách hàng ở xa như Hà Nội, Nghệ An, Đà Nẵng. Tuy nhiên, những cách làm này vẫn mang tính nhỏ lẻ, chưa hình thành được chuỗi liên kết đủ mạnh để bảo vệ lợi ích lâu dài cho người sản xuất.

Giải pháp nâng cao giá trị bền vững

Để hướng tới phát triển bền vững, chính quyền địa phương đang khuyến khích người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Việc chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang quy trình an toàn giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, đồng thời bảo vệ môi trường đất. Các biện pháp như sử dụng màng phủ nông nghiệp để giữ ẩm, hạn chế cỏ dại hay bón phân cân đối đang được áp dụng rộng rãi và mang lại hiệu quả rõ rệt. Ông Bùi Phi Long, Chủ tịch Hội Nông dân xã Cổ Đạm, đánh giá cây dưa là cây trồng chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho địa phương. Theo ông Long, đây là cây ngắn ngày, dễ trồng, ít công chăm sóc và chỉ mất khoảng 50–60 ngày là có thể thu hoạch.

Nhằm chủ động đầu ra, bà con nông dân đã linh hoạt chia nhiều đợt xuống giống trong cùng một vụ để thuận tiện chăm sóc và thu hoạch. Cách làm này giúp sản lượng được phân bổ theo thời gian, tránh tình trạng thu hoạch dồn dập. Ông Bùi Phi Long cho biết, việc bố trí thời vụ hợp lý giúp đáp ứng liên tục nhu cầu thị trường trong mùa hè, đồng thời góp phần giữ giá bán ổn định. Nhờ đó, người dân cũng dễ dàng hơn trong việc sắp xếp nhân công và tổ chức sản xuất. Sự chủ động này đang góp phần nâng cao giá trị nông sản và củng cố uy tín dưa Cổ Đạm trên thị trường.

Ngoài dưa bở, dưa lê cũng mang lại nguồn thu đáng kể cho nhiều hộ dân tại các xứ đồng thôn Kỳ Tây và Vân Thanh. Ông Lê Văn Trong, một hộ dân tại thôn Kỳ Tây, cho biết sau khi thu hoạch dưa bở, gia đình tiếp tục thu hái dưa lê để kịp cung ứng cho các đơn đặt hàng. So với dưa bở, dưa lê có năng suất thấp hơn nhưng quả to, đều và vị ngọt đậm nên thường có giá cao hơn, dao động từ 25.000 đến 30.000 đồng/kg. Theo ông Trong, thời gian qua gia đình đã xuất bán khoảng 5 tạ dưa lê, sau khi trừ chi phí thu về gần 10 triệu đồng. Việc đa dạng cây trồng giúp tăng thu nhập và giảm rủi ro khi thị trường biến động.

Về phía chính quyền địa phương, ông Ngô Đức Tài, Trưởng Phòng Kinh tế UBND xã Cổ Đạm, nhận định vụ dưa năm nay thắng lợi đã góp phần thúc đẩy kinh tế nông nghiệp. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ mở rộng diện tích, đồng thời chú trọng xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Theo ông Tài, việc kết nối tiêu thụ theo chuỗi giá trị và tăng cường liên kết với doanh nghiệp là hướng đi cần thiết để nâng tầm dưa Cổ Đạm. Cùng với đó, các hoạt động quảng bá cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ. Sự phối hợp đồng bộ giữa người dân và chính quyền đang tạo nền tảng vững chắc cho nông sản địa phương phát triển ổn định, lâu dài.