Làng nghề đối mặt nguy cơ mai một và bài toán đầu ra

Theo Báo Cần Thơ, làng nghề đan đát truyền thống tại xã Thuận Hòa từng trải qua giai đoạn vô cùng khó khăn. Việc sản xuất các vật dụng quen thuộc như cần xé, rổ, rá rơi vào bế tắc khi phải cạnh tranh gay gắt với các mặt hàng công nghiệp hiện đại. Đầu ra bấp bênh khiến nhiều hộ gia đình buộc phải bỏ nghề, đội ngũ lao động trẻ lần lượt rời quê hương để tìm kiếm cơ hội việc làm khác. Trong khi đó, những nghệ nhân lớn tuổi vẫn kiên trì bám trụ nhưng cuộc sống không tránh khỏi nhiều bấp bênh. Sinh ra trong gia đình có truyền thống đan đát ở Cà Mau, chị Trương Thị Bạch Thủy sớm nhận ra rằng nếu chỉ giữ cách làm cũ thì làng nghề rất khó tồn tại.

Đứng trước nguy cơ mai một của nghề truyền thống, chị Trương Thị Bạch Thủy đã lựa chọn khởi nghiệp từ chính nghề gắn bó với tuổi thơ. Việc thành lập Hợp tác xã Mây tre đan Thủy Tuyết vào năm 2023 được xem là bước chuyển quan trọng, đưa mô hình sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị. Bước đi này không chỉ giúp tập hợp các hộ làm nghề mà còn thống nhất quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và chủ động tìm kiếm thị trường tiêu thụ.

Để sản phẩm chinh phục được khách hàng, hợp tác xã tập trung nâng cao chất lượng ngay từ khâu chọn nguyên liệu đến kỹ thuật xử lý tre. Chị Trương Thị Bạch Thủy cho biết, để tạo ra sản phẩm chất lượng, từ quy trình chọn tre, chẻ tre đến cách xử lý nguyên liệu đều phải thực hiện cẩn thận nhằm hạn chế mối mọt, giúp sản phẩm bền hơn theo thời gian. Đồng thời, tùy từng dòng sản phẩm, hợp tác xã sẽ lựa chọn loại tre phù hợp để bảo đảm chất lượng và tính thẩm mỹ.

Song song với việc nâng cao kỹ thuật, hợp tác xã cũng mạnh dạn đổi mới tư duy sản xuất để đáp ứng thị hiếu hiện đại. Thay vì chỉ làm các vật dụng sinh hoạt thông thường, đơn vị chuyển sang phát triển các sản phẩm trang trí nội thất, quà tặng và hàng thủ công mỹ nghệ cao cấp. Nhờ hướng đi phù hợp, mỗi tháng hợp tác xã cung ứng hàng nghìn sản phẩm ra thị trường với giá từ vài chục nghìn đồng đến hàng chục triệu đồng. Các mặt hàng không chỉ có mặt tại nhiều tỉnh, thành trong nước mà còn được xuất khẩu sang các thị trường như Campuchia, Trung Quốc và Mỹ.

Nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ

Sự phát triển của Hợp tác xã Mây tre đan Thủy Tuyết đã tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc Khmer. Khi tham gia chuỗi liên kết, các hộ dân được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ nguyên liệu và bao tiêu toàn bộ sản phẩm, nhờ đó thu nhập ổn định hơn. Hiện hợp tác xã có khoảng 70 hộ tham gia sản xuất thường xuyên và tạo việc làm cho hơn 200 lao động tại địa phương.

Sự hỗ trợ từ hợp tác xã đã mang lại những thay đổi tích cực trong đời sống người dân. Chị Thạch Thị Hường cho biết, trước đây gia đình chị chủ yếu làm thuê theo thời vụ nên cuộc sống rất bấp bênh. Từ khi tham gia hợp tác xã, chị được hướng dẫn kỹ thuật, cung cấp nguyên liệu và thu mua toàn bộ sản phẩm sau khi hoàn thành.

Chia sẻ thêm về niềm vui này, chị Thạch Thị Hường cho biết giờ đây chị chỉ tập trung đan sản phẩm theo đơn hàng của hợp tác xã mà không còn phải lo lắng về đầu ra. Có công việc ngay tại nhà giúp chị vừa tạo được nguồn thu nhập ổn định, vừa có thêm thời gian chăm lo chu đáo cho gia đình.

Nhằm phát triển bền vững, chị Trương Thị Bạch Thủy tiếp tục mở rộng không gian phát triển cho làng nghề bằng những hướng đi mới. Hợp tác xã đang xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề đan đát. Bên cạnh đó, kế hoạch đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử cũng đang được triển khai nhằm tăng khả năng tiếp cận khách hàng và quảng bá rộng rãi thương hiệu mây tre đan Thuận Hòa.

Những nỗ lực chuyển đổi hiệu quả đã mang lại nhiều thành tích đáng tự hào cho tập thể hợp tác xã và cá nhân chị Bạch Thủy. Hợp tác xã hai lần liên tiếp nhận Giải thưởng Mai An Tiêm của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam. Nhiều sản phẩm của hợp tác xã đạt chứng nhận OCOP và sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Bản thân chị Trương Thị Bạch Thủy được công nhận là Nghệ nhân cấp quốc gia ngành mây tre đan, đồng thời đạt giải Nhất cuộc thi Phụ nữ khởi nghiệp phát huy tiềm năng bản địa cấp quốc gia. Đây là nền tảng vững chắc để hợp tác xã tiếp tục mở rộng vùng nguyên liệu, đa dạng hóa sản phẩm và chinh phục thêm nhiều thị trường mới.