Theo Báo Thái Nguyên, sau quá trình sáp nhập các đơn vị hành chính, xã Phú Bình vẫn duy trì và bảo tồn hiệu quả hai làng nghề tiêu biểu là tương Úc Kỳ và mộc mỹ nghệ Phương Độ. Những làng nghề truyền thống này không chỉ tạo việc làm thường xuyên mà còn mang lại nguồn thu nhập khá cho người dân, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển theo hướng bền vững. Nghề làm tương Úc Kỳ nổi bật với quy trình sản xuất tỉ mỉ, công phu trong từng mẻ sản phẩm của các hộ gia đình.

Điển hình là cơ sở sản xuất của gia đình chị Dương Thị Hương, nơi gần 500 chum tương được xếp kín khu sản xuất. Mỗi chum tương đều đòi hỏi sự cẩn trọng trong từng công đoạn, từ lựa chọn nguyên liệu, chế biến đến theo dõi quá trình lên men, giúp gia đình duy trì mức thu nhập bình quân 20 triệu đồng mỗi tháng. "So với chỉ làm nông nghiệp, nghề làm tương mang lại thu nhập tốt và ổn định hơn. Hiện mỗi tháng, gia đình xuất bán khoảng 3.000 lít sản phẩm. Điều tôi mong muốn là con cháu và thế hệ trẻ trong làng tiếp tục học nghề, giữ nghề, bởi khi sản phẩm còn thị trường, nghề truyền thống vẫn có thể nuôi sống người làm nghề", chị Hương chia sẻ.

Sức sống của làng nghề tương Úc Kỳ còn được thể hiện qua quy mô sản xuất tập trung chủ yếu tại hai xóm Hồng Kỳ 1 và Hồng Kỳ 2, với 130 hộ tham gia. Hoạt động sản xuất tại đây tạo việc làm ổn định cho khoảng 250 đến 300 lao động, với mức thu nhập bình quân từ 8 đến 15 triệu đồng mỗi người mỗi tháng. Bên cạnh việc duy trì nghề truyền thống, sản xuất tương Úc Kỳ ngày càng gắn kết chặt chẽ với hoạt động nông nghiệp tại địa phương. Gạo nếp Thầu Dầu được trồng ngay trên địa bàn, cung cấp nguyên liệu cho nghề làm tương. Đáng chú ý, vùng sản xuất loại nếp này đã được chứng nhận VietGAP và cấp mã số vùng trồng, góp phần kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc nguyên liệu.

Nếu tương Úc Kỳ phát triển dựa trên lợi thế nông sản bản địa thì mộc mỹ nghệ Phương Độ cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt thông qua đổi mới công nghệ và phương thức sản xuất. Được công nhận làng nghề năm 2010, Phương Độ từng có 62 hộ sản xuất, hiện tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 125 lao động và có thể sử dụng trên 200 lao động vào dịp cuối năm. Thu nhập bình quân đạt từ 10 đến 18 triệu đồng mỗi người mỗi tháng. Các sản phẩm chủ yếu gồm bàn ghế, trường kỷ, tủ, kệ, sập và đồ nội thất, được tiêu thụ rộng rãi tại Thái Nguyên, Hà Nội, Bắc Ninh cùng nhiều địa phương khác.

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy tại Phương Độ là việc đưa máy móc, thiết bị hiện đại vào sản xuất. Các loại máy CNC và thiết bị chuyên dụng hỗ trợ những công đoạn đòi hỏi nhiều thời gian, công sức, góp phần nâng cao năng suất. Tuy nhiên, để tạo nên đường nét tinh xảo và giá trị thẩm mỹ cho sản phẩm, kinh nghiệm cùng đôi bàn tay khéo léo của người thợ vẫn giữ vai trò quan trọng. Đánh giá về triển vọng phát triển của nghề mộc, ông Đồng Văn Tin, Nghiệp đoàn Làng nghề Mộc Phương Độ, cho rằng đồ gỗ nội thất vẫn có thị trường tiêu thụ do nhu cầu của người dân còn lớn. Đây là cơ sở để những người gắn bó với nghề thêm tin tưởng, tiếp tục đầu tư sản xuất.

Thực tế từ hai làng nghề tiêu biểu cho thấy, nghề truyền thống chỉ có thể tồn tại bền vững khi tạo ra giá trị kinh tế thiết thực cho người dân, đồng thời gắn với định hướng phát triển chung của cấp ủy, chính quyền địa phương. Việc duy trì nghề không chỉ góp phần tạo sinh kế mà còn mở ra cơ hội khai thác tốt hơn giá trị sản phẩm và lợi thế sẵn có của địa phương. Về định hướng phát triển trong thời gian tới, ông Trần Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Bình, cho biết địa phương xác định hai làng nghề là những lĩnh vực cần được quan tâm trong phát triển kinh tế. Xã sẽ tiếp tục định hướng các hộ ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất; hướng dẫn chấp hành các quy định, nhất là về bảo vệ môi trường và nguồn gốc nguyên liệu; đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP, tăng cường kết nối thị trường và từng bước mở rộng tiêu thụ trên các nền tảng thương mại điện tử.