Đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao

Theo Báo Hànộimới, công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp, từ quản lý quy trình, kiểm soát chất lượng đến quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ còn tạo điều kiện để các hợp tác xã, doanh nghiệp mở rộng thị trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Ông Nguyễn Văn Tài - Giám đốc Hợp tác xã Chăn nuôi và tiêu thụ gà đồi Ba Vì (xã Ba Vì) cho biết, hợp tác xã đã từng bước ứng dụng công nghệ số vào quản lý sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Việc gắn mã QR giúp khách hàng dễ dàng tra cứu thông tin, truy xuất nguồn gốc, từ đó yên tâm hơn khi lựa chọn sản phẩm. Bên cạnh đó, ứng dụng công nghệ số còn hỗ trợ hợp tác xã quảng bá sản phẩm, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Bà Dương Thị Thu Huệ - Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Kinoko Thanh Cao (xã Hương Sơn) cho biết, doanh nghiệp đã đầu tư gần 70 tỷ đồng xây dựng hệ thống sản xuất nấm hoàn chỉnh trên tổng diện tích 3ha, gồm các khu vực cấy giống, ươm, thu hoạch và đóng gói. Riêng diện tích nuôi trồng nấm là 3.000m². Toàn bộ máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất và giống nấm đều được nhập khẩu từ Nhật Bản. Hiện nay, nấm kim châm chiếm khoảng 95% sản lượng của công ty; phần còn lại là nấm hương, nấm linh chi, nấm bào ngư… Năng suất đạt khoảng 3 tấn/ngày. Nhờ chú trọng chất lượng, sản phẩm nấm kim châm Kinoko Thanh Cao đã được UBND thành phố Hà Nội chứng nhận OCOP 4 sao và gắn mã QR truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh ngày càng cấp thiết, ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt. Định hướng này cũng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đến nay, Hà Nội đã hình thành 406 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, với giá trị sản phẩm chiếm khoảng 40% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn thành phố.

Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất đã ứng dụng công nghệ vào quản lý quy trình canh tác, giám sát môi trường, thanh toán không dùng tiền mặt, quảng bá sản phẩm và kết nối tiêu thụ trên các nền tảng trực tuyến. Tuy nhiên, để các mô hình phát huy hiệu quả và có khả năng nhân rộng, việc ứng dụng công nghệ cần gắn với tổ chức sản xuất, nhu cầu thị trường và năng lực của người sản xuất. Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi góp phần giảm chi phí, nâng cao chất lượng, tăng khả năng tiêu thụ và cải thiện hiệu quả kinh tế.

Giải pháp phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp

Một trong những trọng tâm của quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp là tăng cường quản lý chuỗi cung ứng thông qua truy xuất nguồn gốc. Hiện Hà Nội đang duy trì Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm sản, thủy sản, thực phẩm tại địa chỉ check.hanoi.gov.vn. Hệ thống đã cập nhật dữ liệu của 13.158 sản phẩm được cấp mã QRcode thuộc 3.323 cơ sở tham gia. Dữ liệu được tích hợp với ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi, góp phần minh bạch thông tin, hỗ trợ công tác quản lý và giúp người tiêu dùng tiếp cận thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất nông sản. Việc phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ đáp ứng nhu cầu tra cứu của người tiêu dùng mà còn tạo nền tảng quản lý chất lượng sản phẩm theo chuỗi.

Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, thông tin về cơ sở sản xuất, quá trình sơ chế, chế biến và lưu thông có thể được kiểm soát tốt hơn, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm và trách nhiệm của các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng. Định hướng ứng dụng công nghệ tiếp tục được cụ thể hóa tại Kế hoạch số 179/KH-UBND ngày 2-5-2026 của UBND thành phố Hà Nội về ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong nông nghiệp thông minh. Theo kế hoạch, đến năm 2030, thành phố phấn đấu có 50% vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung ứng dụng IoT ở mức cơ bản; 50% nông dân và hợp tác xã tại các vùng chuyên canh được hướng dẫn, hỗ trợ tiếp cận hạ tầng và ứng dụng IoT. Đồng thời, 80% công tác giám sát, dự báo và cảnh báo về sản xuất, thị trường nông, lâm, thủy sản sẽ hướng tới dựa trên phân tích dữ liệu lớn và IoT theo thời gian thực.

Ông Tạ Văn Tường - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, để hiện thực hóa các mục tiêu này, ngành Nông nghiệp cần chuyển từ mô hình tăng trưởng chủ yếu dựa vào quy mô và sản lượng sang phát triển dựa trên năng suất, chất lượng, công nghệ cao, chế biến sâu và giá trị gia tăng. Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế. Cùng với nâng cao chất lượng, giảm chi phí đầu vào và hạn chế tổn thất sau thu hoạch, Hà Nội cần đẩy mạnh chế biến sâu, tận dụng phụ phẩm và xây dựng thương hiệu nông sản. Thành phố cũng cần tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu với các trung tâm nghiên cứu, doanh nghiệp chế biến, hệ thống logistics và thị trường tiêu thụ, qua đó hình thành chuỗi giá trị có khả năng nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu nông nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng cảm biến, hệ thống tưới tiêu thông minh và công nghệ phân tích dữ liệu, đồng thời hỗ trợ nông dân, hợp tác xã nâng cao kỹ năng số. Sự kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị sản xuất và hệ thống phân phối cũng giữ vai trò quan trọng, giúp bảo đảm công nghệ được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, phát huy hiệu quả và có khả năng nhân rộng. Trong quá trình này, việc lựa chọn công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu sản xuất, quy mô và khả năng đầu tư của từng chủ thể, tránh chạy theo hình thức.

Cùng với hỗ trợ hạ tầng và đào tạo kỹ năng, cần thúc đẩy liên kết tiêu thụ để tạo đầu ra ổn định, giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân có nguồn lực tái đầu tư, duy trì việc ứng dụng công nghệ. Với nền tảng 406 mô hình nông nghiệp công nghệ cao cùng các chương trình thúc đẩy IoT và truy xuất nguồn gốc, Hà Nội có điều kiện tiếp tục đổi mới phương thức sản xuất, quản lý và tiêu thụ nông sản. Khi khoa học, công nghệ được gắn kết chặt chẽ với chuyển đổi số, chế biến sâu và liên kết chuỗi giá trị, nông nghiệp Thủ đô sẽ có thêm động lực gia tăng giá trị sản phẩm, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.