Mộc bản triều Nguyễn là khối di sản quý giá có giá trị trên nhiều phương diện như lịch sử, địa lý, chính trị - xã hội, quân sự, pháp chế... ghi chép về việc giao thương kinh tế, văn hóa giữa Việt Nam với các nước trên thế giới như Mỹ, Pháp, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Campuchia.

Ngoài giá trị về mặt sử liệu, tài liệu mộc bản còn có giá trị về nghệ thuật chế tác, thể hiện sự phát triển nghề khắc in bản gỗ của nền văn minh, văn hóa nhân loại. Chính vì những tính chất quan trọng đó mà mộc bản triều Nguyễn đã được UNESCO xếp hạng trong di sản tư liệu thế giới ngày 31/7/2009. Đây cũng chính là Di sản tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam.

Tháng 7/2020, Quỹ Bảo tồn Văn hóa của Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam đã tài trợ Cục Văn thư lưu trữ Nhà nước 88.209 USD để bảo tồn 500 mộc bản triều Nguyễn đã xuống cấp tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia số IV.

Ông Đặng Thanh Tùng- Cục trưởng Cục Văn thư & Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ) phát biểu tại buổi lễ.

Hiện nay, Trung tâm lưu trữ Quốc gia IV đang lưu giữ 34.555 mộc bản triều Nguyễn khắc chữ Hán và Nôm. Nội dung của mộc bản triều Nguyễn phản ánh mọi mặt của xã hội Việt Nam thời Nguyễn, được khắc chữ ngược trên chất liệu gỗ, sử dụng để in sách ở Việt Nam trong thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX.

Mộc bản triều Nguyễn được tạo ra trong quá trình hoạt động của Quốc sử quán triều Nguyễn, sử dụng để nhân bản tư liệu nhằm phổ biến các chuẩn mực xã hội, lưu truyền công danh, sự nghiệp của các bậc vua chúa, các sự kiện lịch sử, các biến cố thời cuộc, các cuộc tiểu trừ giặc giã...

Các đại biểu nghe giới thiệu về mộc bản.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư & Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ) chia sẻ, Dự án Bảo tồn mộc bản do AFCP viện trợ năm 2020 đã được thực hiện thành công với sự tham gia của nhiều chuyên gia, cán bộ lưu trữ tay nghề cao và giàu kinh nghiệm.

Tuy nhiên thành công lớn nhất của dự án là góp phần nâng cao nhận thức của của cán bộ quản lý di sản và người dân trong việc bảo tồn di sản, rèn luyện kỹ năng bảo quản mộc bản cho cán bộ tại Trung tâm lưu trữ Quốc giá IV. Sự hỗ trợ quý báu ấy góp phần thắt chặt giao lưu văn hoá và củng cố tình hữu nghị giữa hai quốc gia.

Theo ông Marc Evans Knapper - Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, mộc bản triều Nguyễn là một loại hình tài liệu đặc biệt về hình thức, nội dung và phương thức chế tác. Được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thế giới, mộc bản là nguồn tài liệu tin cậy quý giá phục vụ cho việc học và nghiên cứu lịch sử Việt Nam.