Hiểm họa từ việc dùng quất, bưởi cảnh làm thực phẩm sau tết
Chuyên gia khuyến cáo tuyệt đối không ăn hoặc chế biến dược liệu từ cây cảnh trưng Tết như quất, phật thủ, hoa cúc do không đảm bảo quy trình an toàn thực phẩm và tồn dư thuốc bảo vệ thực vật liều cao.
Nguy cơ từ quy trình chăm sóc "siêu tốc"
Khác với các loại cây ăn quả hay thảo dược được trồng theo tiêu chuẩn nông nghiệp sạch, cây cảnh như quất, bưởi, phật thủ hay hoa cúc được chăm sóc với mục đích duy nhất là thẩm mỹ. Để cây có đủ "tứ quý" (nụ, hoa, quả xanh, quả chín), lá xanh mướt và giữ màu bền lâu suốt tháng Giêng, nhà vườn thường phải sử dụng quy trình phun thuốc đặc biệt.
Theo TS Nguyễn Văn Khải (nguyên cán bộ Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), các loại cây cảnh không phải tuân thủ nguyên tắc cách ly an toàn thực phẩm. Thuốc kích thích điều hòa sinh trưởng, thuốc trừ sâu liều cao và chất bảo quản thường được phun liên tục cho đến tận ngày cây lên xe về phố.
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội) phân tích thêm:
"Dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật có thể thẩm thấu qua lớp vỏ mỏng vào bên trong thịt quả. Việc ngộ độc có thể không diễn ra ngay lập tức nhưng các độc tố sẽ tích tụ lâu dài trong gan, thận, gây ra những hệ lụy sức khỏe khó lường."
Những sai lầm phổ biến khi tận dụng cây cảnh sau tết
Nhiều người cho rằng việc rửa kỹ hoặc ngâm muối có thể loại bỏ độc tố, nhưng thực tế các chuyên gia đã chỉ ra những rủi ro cụ thể:
Quất cảnh ngâm mật ong/Siro trị ho: Đây là sai lầm nguy hiểm nhất, đặc biệt khi dùng cho trẻ nhỏ. Quả quất cảnh thường nhạt mùi, thiếu hương thơm tự nhiên và chứa nhiều chất kích thích sinh trưởng.
Trà hoa cúc tự chế: Hoa cúc cắm Tết thường được phun thuốc để nở đều và giữ màu. Khi phơi khô, hóa chất có thể bị cô đặc lại, việc uống loại trà này chẳng khác nào "đánh cược" với sức khỏe.
Mứt phật thủ, vỏ bưởi: Mặc dù bưởi có vỏ dày, phần múi bên trong có thể ít bị ảnh hưởng hơn, nhưng TS Nguyễn Văn Khải khuyến cáo tuyệt đối không dùng vỏ bưởi cảnh để làm mứt, chiết xuất tinh dầu hay đun nước xông vì hóa chất tồn lưu trên vỏ rất cao.
Lời khuyên từ chuyên gia
Để đảm bảo an toàn cho gia đình, người tiêu dùng cần phân biệt rõ giữa "cây cảnh" và "thực phẩm":
Xác định mục đích: Khi cây đã hoàn thành vai trò trang trí, nếu không có ý định trồng lại, hãy bỏ đi đúng cách thay vì tiếc rẻ tận dụng làm món ăn.
Lựa chọn sản phẩm chuyên dụng: Nếu muốn dùng trà hoa cúc hay quất ngâm, hãy mua tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm.
Tái trồng tại gia: Với các gia đình tại các tỉnh thành như tỉnh Phú Thọ (bao gồm Vĩnh Phúc, Hòa Bình cũ) hay TP. Hồ Chí Minh (bao gồm Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương cũ) có không gian sân vườn, có thể cắt tỉa cành và trồng lại cây cảnh. Sau một năm chăm sóc tự nhiên, lứa quả năm sau sẽ an toàn để sử dụng.
Tiết kiệm là đức tính tốt, nhưng đừng để sự "tiếc rẻ" vô tình đưa hóa chất vào cơ thể. Bảo vệ sức khỏe bắt đầu từ việc tiêu dùng thông thái và đúng mục đích.
