Thực trạng hàng giả tràn lan và những thách thức quản lý

Trong bối cảnh những ngày cuối năm 2025 và cận kề Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, thị trường mua sắm tại các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh và TP. Hà Nội đang trở nên náo nhiệt hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, đi cùng với nhu cầu tiêu dùng tăng cao là sự xâm nhập mạnh mẽ của các loại hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Tại các điểm nóng như chợ Bến Thành hay Trung tâm Thương mại Saigon Square, hàng loạt sản phẩm từ áo thun, kính mắt đến túi xách mang thương hiệu nổi tiếng như Adidas, Louis Vuitton, Gucci hay Christian Dior được bày bán công khai với mức giá rẻ hơn hàng chục lần so với sản phẩm chính hãng. Anh T., một tiểu thương kinh doanh mắt kính tại chợ Bến Thành, không ngần ngại thừa nhận toàn bộ mắt kính tại sạp của anh đều là hàng “fake”. “Hàng này giống hàng thật đến 99%, đeo vào không khác gì đồ hiệu nhưng giá thì rẻ bèo nên khách mới mua. Chứ giờ bán đúng giá hàng thật thì ai mà vào chợ mua làm gì”, anh T. nói.

Không chỉ xuất hiện tại các điểm bán lẻ trực tiếp, tình trạng này còn phổ biến ở các tuyến phố du lịch và chợ truyền thống như An Đông. Nhiều chủ sạp cho biết họ buộc phải bán hàng nhái giá rẻ do phần lớn khách hàng không mặn mà với hàng thật có giá cao. Đáng chú ý, hàng giả không chỉ tồn tại ở các sạp hàng truyền thống mà còn lan rộng sang môi trường thương mại điện tử, thông qua các hình thức livestream bán hàng. Các đối tượng lợi dụng lòng tin của người mua để quảng cáo thực phẩm, mỹ phẩm hay thực phẩm chức năng kém chất lượng dưới danh nghĩa hàng xách tay hoặc đặc sản vùng miền.

Theo báo cáo tổng kết năm 2025, toàn lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 27.540 vụ và xử lý 23.402 vụ vi phạm, thu nộp ngân sách gần 372 tỷ đồng. Riêng tại TP. Hà Nội, chỉ trong tháng 11/2025, lực lượng chức năng đã phát hiện 2.498 vụ vi phạm với tổng số tiền thu nộp ngân sách trên 330 tỷ đồng. Nhiều vụ việc chấn động đã được triệt phá, như vụ thu giữ hơn 1.000 sản phẩm iPhone và iPad trị giá trên 4 tỷ đồng tại Thanh Hóa vào đúng ngày 1/1/2026, hay vụ thu giữ 35.000 sản phẩm quần áo giả mạo tại Hà Nội.

Tại khu vực miền Trung, lực lượng Quản lý thị trường Đà Nẵng cũng liên tiếp xử lý các cơ sở vi phạm tại Hội An và Hòa Xuân, thu giữ gần 200 túi xách giả cùng hàng nghìn kg đường lậu. Những con số này cho thấy hàng giả đang thực sự bủa vây mọi ngóc ngách của thị trường. Nhận định về tình hình này, ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh, cho rằng những tháng cuối năm 2025 và giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhu cầu tiêu dùng tăng đột biến sẽ làm gia tăng nguy cơ hàng giả, hàng lậu xâm nhập thị trường. “Các đối tượng thường lợi dụng các chương trình khuyến mại, giảm giá sốc để tiêu thụ hàng kém chất lượng”, ông Huy cho biết.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử trong năm 2025 đang đặt ra áp lực rất lớn cho công tác quản lý và kiểm soát thị trường. Các đối tượng gian thương không chỉ dừng lại ở phương thức bán hàng truyền thống mà ngày càng tinh vi hơn, khi triệt để lợi dụng các nền tảng mạng xã hội để livestream bán hàng. Thậm chí, họ sẵn sàng chi tiền lớn để thuê các KOL, KOC có sức ảnh hưởng nhằm quảng bá sản phẩm, tạo dựng lòng tin giả tạo đối với người tiêu dùng. Những chiêu trò quảng cáo thổi phồng như “hàng xách tay chính hãng” hay “đặc sản sạch 100%” được tung ra liên tục nhằm tiêu thụ thực phẩm giả và hàng kém chất lượng. Chính sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và tâm lý ham rẻ của một bộ phận người tiêu dùng đã tạo điều kiện để hàng giả bủa vây và tấn công trực diện thị trường mua sắm trực tuyến trong dịp cao điểm Tết.

Giải pháp đồng bộ ngăn chặn hàng giả và bảo vệ thị trường

Để đối phó với vấn nạn hàng giả, Bộ Công Thương cùng các cơ quan chức năng đã và đang triển khai nhiều giải pháp quyết liệt, đồng bộ từ hoàn thiện khung pháp lý đến tăng cường nghiệp vụ thực tiễn. Đề cập cụ thể đến xu hướng thị trường, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, thương mại điện tử tại Việt Nam đang tăng trưởng mạnh, dự kiến đạt mức 25–27% trong năm 2025. Đây là kênh kinh doanh hiệu quả, giúp hàng hóa tiếp cận người tiêu dùng thuận tiện, qua đó góp phần thúc đẩy thương mại nội địa. Tuy nhiên, song hành với cơ hội là thực trạng hàng gian, hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng vẫn tồn tại trên các sàn thương mại điện tử. Để ngăn chặn tình trạng này, Bộ Công Thương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó có việc đề xuất hoàn thiện hành lang pháp lý quản lý thương mại điện tử, tăng cường xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ở góc độ quản lý chuyên ngành, ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), cho rằng tình trạng hàng gian, hàng giả và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn ra khá phổ biến trên thị trường. Bên cạnh nhận thức của người tiêu dùng, trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử đối với hàng hóa được kinh doanh trên nền tảng là yếu tố then chốt. Theo ông Thành, khi cơ quan chức năng phát hiện hoặc có yêu cầu xử lý, chủ sàn và đơn vị vận hành nền tảng phải gỡ bỏ thông tin, nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ.

Đồng thời, các sàn có trách nhiệm cung cấp, lưu trữ và báo cáo đầy đủ các thông tin liên quan đến giao dịch. Tuy nhiên, ông Thành cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng chừng đó vẫn chưa đủ để giải quyết triệt để vấn nạn hàng giả trên môi trường mạng. “Điều cần thiết là hành động mạnh mẽ, đồng bộ và liên tục từ cơ quan quản lý, các nền tảng cho đến người bán và người tiêu dùng. Thách thức lớn trong công tác chống hàng giả hiện nay nằm ở chính hành vi tiêu dùng. Không ít trường hợp người tiêu dùng biết rõ đó là hàng giả nhưng vì giá rẻ vẫn chấp nhận mua”, ông Thành nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Đức Lê, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, nhận định mỗi dịp Tết đến, xuân về, nhu cầu mua sắm của người dân tăng cao khiến các sản phẩm làm giả ngày càng tinh vi. Trước thực tế đó, đơn vị đã triển khai nhiều biện pháp cụ thể nhằm giúp người dân và doanh nghiệp có một cái Tết an toàn, đầy đủ. Trong đó, lực lượng Quản lý thị trường tại 34 tỉnh, thành được yêu cầu tăng cường rà soát, kiểm tra, giám sát thị trường, bảo đảm nguồn cung hàng hóa an toàn, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng. Song song với đó, cục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận biết và phân biệt hàng giả, hàng thật, đồng thời ứng dụng công nghệ AI trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Các mặt hàng thiết yếu như rượu bia, bánh kẹo và thực phẩm tươi sống phục vụ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cũng được đưa vào diện giám sát đặc biệt về an toàn vệ sinh thực phẩm. Ở góc độ chuyên gia pháp lý, Tiến sĩ Nguyễn Phan Khôi, Đại học Cần Thơ, đề xuất cần sớm sửa đổi Nghị định 98/2020/NĐ-CP theo hướng tăng nặng mức xử phạt hành chính, bảo đảm tính răn đe, với mức phạt cao hơn nhiều lần so với lợi nhuận bất hợp pháp mà các đối tượng vi phạm thu được.

Ở góc nhìn chuyên sâu hơn, TS Nguyễn Phan Khôi, Trưởng Bộ môn Luật Kinh tế, Khoa Luật, Đại học Cần Thơ, nhấn mạnh để giải quyết tận gốc nạn hàng nhái, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cần có một giải pháp đồng bộ về pháp lý. Trước mắt, cần khẩn trương sửa đổi Nghị định 98/2020/NĐ-CP theo hướng tăng mạnh mức xử phạt hành chính, bảo đảm số tiền phạt tương xứng, thậm chí vượt xa lợi nhuận bất hợp pháp mà gian thương thu được. Đi kèm với đó là biện pháp tịch thu, tiêu hủy toàn bộ tang vật vi phạm. Ông Khôi cũng cho rằng cần có hướng dẫn thống nhất trong việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự đối với tội sản xuất, buôn bán hàng giả, đồng thời đơn giản hóa thủ tục tố tụng dân sự trong các tranh chấp sở hữu trí tuệ nhằm giảm gánh nặng cho các chủ thể quyền.

Tại Đà Nẵng, ông Phạm Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Đà Nẵng, cho biết các Đội Quản lý thị trường trực thuộc đang tiếp tục tăng cường kiểm tra, kiểm soát thị trường, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về thương mại. Trọng tâm là kiểm tra, xử lý các tổ chức, cá nhân lợi dụng nhu cầu tiêu dùng tăng cao dịp Tết để tăng giá bất hợp lý, gây bất ổn thị trường, đặc biệt đối với các mặt hàng được tiêu dùng nhiều trong dịp Tết.

Bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, nhận thức của người tiêu dùng vẫn đóng vai trò mang tính quyết định. Việc kiên quyết nói không với hàng giả giá rẻ, đồng thời ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, sẽ là “vũ khí” hiệu quả nhất để làm lành mạnh hóa môi trường kinh doanh. Chỉ khi có sự phối hợp nhịp nhàng giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân, cuộc chiến chống hàng giả mới có thể đạt được kết quả bền vững, qua đó mang lại một cái Tết an toàn và trọn vẹn cho mọi gia đình Việt Nam.