Nguy cơ làm giả thương hiệu khi thị trường mở rộng

Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tại thành phố Đà Nẵng thời gian qua đã từng bước hình thành và phát triển nhiều thương hiệu đặc trưng, truyền thống gắn với lợi thế địa phương. Đến nay, toàn thành phố có 473 sản phẩm OCOP còn thời hạn công nhận. Trong số đó, Đà Nẵng tự hào có 4 sản phẩm OCOP đạt 5 sao cấp quốc gia, 78 sản phẩm đạt 4 sao và 391 sản phẩm đạt 3 sao. Tuy nhiên, khi quy mô thị trường ngày càng được mở rộng, đặc biệt là sự bùng nổ mạnh mẽ của các kênh thương mại điện tử, bài toán bảo vệ thương hiệu lại càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Việc đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ của các chủ thể, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm OCOP hay nông sản tiêu biểu đã trở thành yêu cầu sống còn. Đây là chìa khóa để các chủ thể sản xuất giữ vững tài sản vô hình và bảo vệ uy tín đối với người tiêu dùng. Bà Thái Thị Nhị, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Mẹ Mít Hội An chia sẻ, việc khẳng định quyền sở hữu là ưu tiên hàng đầu của đơn vị. Hiện tại, doanh nghiệp của bà đang sản xuất và kinh doanh nhiều dòng sản phẩm chất lượng từ ngũ cốc, trà thảo mộc và yến sào. Đặc biệt, công ty có 2 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao là ngũ cốc hạt sen mè đen và thọ mộc trà.

Theo bà Nhị, dù quy mô doanh nghiệp còn khiêm tốn, song nếu không có biện pháp bảo hộ tài sản trí tuệ ngay từ giai đoạn đầu, rủi ro bị làm giả nhãn hiệu và chất lượng sản phẩm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín đã dày công xây dựng. Trên các sàn thương mại điện tử và website, việc được bảo hộ tài sản trí tuệ sẽ giúp chủ thể an tâm hơn trước sự cạnh tranh không lành mạnh trên không gian số.

Bà Võ Thị Lệ, Giám đốc Hợp tác xã Nông sản sạch Gò Nổi cho biết, đơn vị đang nỗ lực hoàn thiện thủ tục sở hữu trí tuệ cho sản phẩm OCOP chủ lực là “Tương ớt rim Gò Nổi”. Bà Lệ nhận định đây là hành trình thử thách lòng kiên trì vì hồ sơ bảo hộ phải kéo dài đến 3 năm mới có kết quả. Sau đợt sáp nhập các đơn vị hành chính và tổ chức lại hợp tác xã, đơn vị phải làm lại hồ sơ bảo hộ nhãn hiệu từ đầu. Khó khăn lớn nhất chính là thủ tục đăng ký đòi hỏi người nộp phải có kiến thức chuyên môn sâu mới có thể tự thực hiện.

“Hợp tác xã đang đẩy mạnh bán hàng qua nền tảng mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, do vậy, việc giả mạo thương hiệu nông sản địa phương là điều rất dễ xảy ra. Bảo hộ sở hữu trí tuệ là căn cứ pháp lý duy nhất để ngăn chặn các đơn vị khác giả mạo tên tuổi đặc sản Gò Nổi. Đây cũng là bước đệm quan trọng để hợp tác xã xây dựng website chuyên nghiệp và mở rộng thị trường”, bà Lệ nói.

Đẩy mạnh chính sách hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ

Để nông sản thành phố tiếp tục vươn tầm, cộng đồng doanh nghiệp, chủ thể OCOP rất cần sự đồng hành, hỗ trợ thiết thực hơn nữa từ ngành chức năng. Qua đó, tạo thuận lợi hơn trong việc tư vấn thủ tục, rút ngắn thời gian xét duyệt, giúp “lá chắn” sở hữu trí tuệ thực sự phát huy hiệu quả, bảo vệ bền vững giá trị nông sản. Bà Nguyễn Thị Thúy, Phụ trách Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại Đà Nẵng cho biết, trong môi trường số hiện nay, các rủi ro doanh nghiệp phải đối mặt ngày càng lớn và diễn biến nhanh hơn. Đặc biệt tại miền Trung - Tây Nguyên, nhiều sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương, nông sản, thủ công mỹ nghệ đang được kinh doanh mạnh trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội nên nguy cơ bị giả mạo thương hiệu, sao chép hình ảnh, bao bì, nhãn mác là rất phổ biến.

Theo bà Thúy, nhu cầu đăng ký bảo hộ tài sản sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố và khu vực có xu hướng tăng, đặc biệt ở các nhóm: doanh nghiệp sản xuất nông sản, thực phẩm, đặc sản địa phương; chủ thể OCOP; doanh nghiệp khởi nghiệp; hợp tác xã và hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình số. Riêng tại Đà Nẵng, số lượng đơn đăng ký nhãn hiệu vẫn chiếm tỷ lệ lớn nhất. Ngoài ra, nhu cầu đăng ký kiểu dáng công nghiệp và bảo hộ phần mềm, nền tảng số cũng đang gia tăng cùng với sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại địa phương.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ, thành phố đã ban hành và triển khai nhiều cơ chế, chính sách cụ thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất kinh doanh đăng ký bảo hộ, khai thác và bảo vệ tài sản sở hữu trí tuệ. Nổi bật là Quyết định số 3026/QĐ-UBND phê duyệt Chương trình phát triển tài sản trí tuệ thành phố Đà Nẵng đến năm 2030; Nghị quyết số 62/2021/NQ-HĐND quy định mức hỗ trợ đăng ký bảo hộ tài sản sở hữu trí tuệ đến năm 2030 trên địa bàn thành phố.

Trong đó, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp được hỗ trợ kinh phí cho nhiều hoạt động đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ; hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, chỉ dẫn địa lý; thiết kế hệ thống nhận diện thương hiệu, tem truy xuất nguồn gốc thông qua thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Lê Thị Thục nhận định, giá trị và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ dựa vào tài sản hữu hình mà ngày càng chuyển dịch sang tài sản vô hình. Trong đó, tài sản sở hữu trí tuệ là yếu tố cốt lõi, nguồn lực chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế tri thức, kinh tế số phát triển mạnh mẽ.