Nông dân lao đao vì dứa rớt giá

Thực tế tại các vùng chuyên canh dứa lớn của tỉnh Thanh Hóa đang diễn ra khung cảnh vô cùng ảm đạm. Khắp các cánh đồng, dứa chín rộ nhuộm vàng nhưng lại vắng bóng hoàn toàn thương lái thu mua. Với mức giá chạm đáy thê thảm, chỉ còn khoảng bốn nghìn đồng mỗi ký, hàng trăm nông dân trồng dứa đối mặt với nguy cơ thua lỗ nặng nề.

Bà Nguyễn Thị Đang, một người trồng dứa tại xã Hà Long, cho biết chưa bao giờ thấy cảnh tượng bế tắc như hiện tại. Với năm hecta dứa, bà đành bán tống bán tháo mới tiêu thụ được một phần nhỏ. Sản lượng sụt giảm nghiêm trọng, giá bán chỉ loanh quanh vài triệu đồng mỗi tấn khiến gia đình bà gánh khoản lỗ lên tới gần bốn trăm triệu đồng.

Cùng chung hoàn cảnh bi đát đó, anh Nguyễn Mạnh Cường ở xã Hà Long cũng khốn đốn vì diện tích dứa chín rộ nhưng đành bỏ mặc ngoài đồng. Anh xót xa chia sẻ mỗi hecta đầu tư hàng trăm triệu tiền giống, nhưng giờ giá quá rẻ mà bán chẳng ai mua, đẩy gia đình vào cảnh trắng tay với mức thiệt hại ước tính gần một tỷ đồng.

Những người nông dân khác như ông Vũ Xuân Hải ở thôn Đồng Hậu thì đang phải vất vả dùng lưới đen che phủ diện tích dứa chờ bán để trái không bị nám hỏng do thời tiết nắng nóng. Ông bày tỏ sự lo lắng tột độ khi chi phí đầu tư và nhân công ngày càng tăng vọt, trong khi giá sụt giảm xuống mức kỷ lục khiến thu nhập hoàn toàn tan biến.

Cơn mưa rào vừa dứt, anh Mai Văn Thành ở thôn Đồng Toàn lại tất bật ra đồng thu hoạch nốt diện tích dứa còn lại của gia đình. Anh trăn trở rằng vụ này gia đình trồng tới ba hecta nhưng thương lái đến mua nhỏ giọt, dứa lại chín rộ trên cây nên bản thân chỉ biết cầu mong tiêu thụ hết để tránh tình trạng hư hỏng vứt bỏ đầy đồng.

Thương lái Trần Thị Quyên ở xã Hà Long ngán ngẩm thừa nhận sức mua của thị trường năm nay sụt giảm một cách bất thường. Chị cho hay vào thời điểm chính vụ năm ngoái, mỗi ngày chị xuất đi hàng chục tấn khắp mọi miền, nhưng hiện tại các đầu mối lớn đều cắt giảm đơn hàng, khiến chị chỉ tiêu thụ được một số lượng vô cùng ít ỏi, chủ yếu mang bán lẻ.

Lý giải nghịch lý mức giá chênh lệch cực kỳ lớn khi đem ra Hà Nội bán tới hai mươi lăm nghìn một ký, tiểu thương Nguyễn Thị Hường khẳng định đây là kết quả của việc đội giá qua nhiều khâu trung gian. Chị phân tích rằng khi ra đến Thủ đô, người kinh doanh gánh thêm vô số khoản phí như cước vận tải, hao hụt dập nát, bến bãi, nên việc bán giá cao là bắt buộc.

Giải pháp ổn định thị trường dứa

Để giải quyết bài toán nghịch lý giá và xây dựng nền tảng vững chắc cho sản phẩm dứa, cơ quan quản lý cần có những bước đi chiến lược. Chênh lệch cung cầu không chỉ xuất phát từ biến động nhất thời mà còn bắt nguồn từ tư duy sản xuất tự phát, thiếu quy hoạch và liên kết lỏng lẻo.

Nhìn nhận về nguyên nhân cốt lõi, lãnh đạo Phòng Trồng trọt thuộc Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa chỉ ra rằng diện tích dứa đã tăng quá nhanh. Việc nhà máy chế biến trái cây chậm tiến độ, chưa hoạt động đã khiến sản lượng vượt xa nhu cầu tiêu thụ tươi, đẩy nông dân vào thế phụ thuộc thương lái tự do.

Để đồng hành cùng bà con, ông Tống Văn Tuyên, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hà Long, cho biết chính quyền đang tích cực làm cầu nối liên hệ doanh nghiệp thu mua. Ông nhấn mạnh về tầm nhìn dài hạn, địa phương đang dốc lực tạo mọi điều kiện để doanh nghiệp sớm được giao đất, đẩy nhanh xây dựng nhà máy chế biến dứa trên địa bàn.

Cùng chung quan điểm chỉ đạo đó, ông Hoàng Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hà Long, chia sẻ thêm về những nỗ lực tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Ông khẳng định chính quyền đang tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân chủ động điều chỉnh thu hẹp diện tích ở vùng trũng thấp dễ phát sinh sâu bệnh, đồng thời khuyến khích mạnh dạn chuyển đổi sang các loại cây trồng khác mang lại hiệu quả cao hơn.

Dưới góc độ quản lý chuyên ngành, ông Trịnh Văn Chất, Trưởng phòng Trồng trọt tỉnh Thanh Hóa, cho biết Sở Nông nghiệp và Môi trường luôn theo sát tình hình và đưa ra những khuyến cáo kịp thời. Ông khuyên bà con nông dân nên áp dụng linh hoạt kỹ thuật thâm canh rải vụ trên cùng một diện tích canh tác, tuyệt đối tránh tình trạng thu hoạch ồ ạt cùng một thời điểm nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro mất giá.

Đánh giá khách quan về bản chất sản phẩm trên thị trường, Thạc sĩ Phạm Đức Ngà, Giảng viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhận định dứa vốn là loại quả phục vụ khâu chế biến công nghiệp là chủ yếu. Ông phân tích sắc bén rằng khi xuất khẩu đồ hộp suy yếu, giá thu mua chắc chắn rớt thảm, do đó giải pháp căn cơ nhất là cần sự quản lý sát sao của cơ quan chức năng để chặn đứng tình trạng thương lái ép giá người trồng.

Sự phát triển bền vững của nông sản địa phương đòi hỏi một chuỗi liên kết khép kín hoàn chỉnh từ khâu sản xuất đến tận tay người tiêu dùng. Ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa đang chỉ đạo quyết liệt các địa phương tập trung kiểm soát chặt chẽ việc mở rộng diện tích, đồng thời nỗ lực hỗ trợ phát triển nguồn giống nuôi cấy mô. Chỉ khi sản xuất thực sự gắn liền với thị trường tiêu thụ, thương hiệu dứa nội địa mới có thể đứng vững và tỏa sáng mạnh mẽ.