Sự kiện người sáng lập thương hiệu ẩm thực "Cà Mèn" - anh Nguyễn Đức Nhật Thuận - qua đời tại TP.HCM do đột quỵ đã gây bàng hoàng trong cộng đồng. Đây không còn là một câu chuyện cá biệt, mà là một lời nhắc nhở cấp thiết về mối nguy hiểm từ căn bệnh được mệnh danh là "sát thủ thầm lặng" này.
 |
| Anh Nguyễn Đức Nhật Thuận (34 tuổi) - Nhà sáng lập Cà Mèn qua đời do đột quỵ. Ảnh: Cà Mèn. |
Thực trạng đáng báo động về đột quỵ tại Việt Nam
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai và là nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế ở người trưởng thành trên toàn cầu. Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 12,2 triệu ca đột quỵ mới, tương đương cứ mỗi 3 giây lại có một người bị đột quỵ.
Tại Việt Nam, con số này cũng vô cùng đáng lo ngại. Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, dữ liệu từ Báo cáo Gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2019 chỉ ra đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, với hơn 135.000 ca mỗi năm. Đáng chú ý, độ tuổi trung bình của bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam chỉ khoảng 62 tuổi, thấp hơn gần 10 năm so với các quốc gia phát triển.
Thực tế tại các bệnh viện lớn cho thấy rõ sự quá tải và mức độ nguy hiểm của căn bệnh. Thạc sĩ, bác sĩ Đinh Trung Hiếu (Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ, mỗi ngày đơn vị tiếp nhận 50-60 bệnh nhân nghi đột quỵ, với 60 giường bệnh lúc nào cũng kín chỗ. Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Bệnh viện Thanh Nhàn (Hà Nội), nơi số ca đột quỵ tăng rõ rệt, đặc biệt khi thời tiết chuyển lạnh.
Vì sao người trẻ ngày càng dễ bị đột quỵ?
Theo Phó giáo sư Nguyễn Huy Thắng - Chủ tịch Hội Đột quỵ TP.HCM, dù tuổi trung bình mắc đột quỵ là 70-75, nhưng xu hướng trẻ hóa đang ngày càng rõ rệt do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Bệnh nền mạn tính trẻ hóa: Lối sống công nghiệp, công việc văn phòng ít vận động, chế độ ăn nhiều đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối đã khiến các bệnh như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu xuất hiện ở độ tuổi sớm hơn. Nhiều người trẻ chỉ phát hiện mình mắc bệnh nền khi đã nằm trên băng ca cấp cứu.
Lối sống thiếu lành mạnh: Áp lực công việc, căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá và các chất kích thích đang bào mòn sức khỏe của người trẻ. Bác sĩ Thắng cảnh báo, hút thuốc lá là "sát thủ" gây hại mạch máu, làm tăng nguy cơ đột quỵ lên gấp nhiều lần.
 |
| Nguyễn Đức Nhật Thuận vừa đột ngột qua đời. Ảnh: Cà Mèn. |
Những "quả bom hẹn giờ" trong cơ thể: Bác sĩ Đinh Trung Hiếu cho biết, có khoảng 10-15% bệnh nhân đột quỵ là người trẻ, và phần lớn đến viện muộn, bỏ lỡ "thời gian vàng". Nguyên nhân thường gặp ở nhóm này là các bất thường bẩm sinh như dị dạng mạch máu não, phình động mạch... vốn âm thầm tồn tại và có thể bùng phát bất cứ lúc nào.
Tâm lý chủ quan: Suy nghĩ "đột quỵ là bệnh của người già" khiến nhiều người trẻ bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm, dẫn đến chậm trễ trong việc tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp, làm tăng tỷ lệ tử vong và biến chứng.
“Cái bẫy” thầm lặng khi giao mùa
Nguy cơ đột quỵ không chỉ đến từ các yếu tố bên trong cơ thể mà còn bị ảnh hưởng bởi thời tiết, đặc biệt là thời điểm giao mùa thu-đông. Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh (thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam) phân tích, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, nhất là vào sáng sớm và ban đêm, có thể khiến mạch máu co lại, huyết áp tăng vọt. Điều này dễ dẫn đến vỡ mạch máu não hoặc hình thành cục máu đông gây nhồi máu não.
Một trong những sai lầm phổ biến là ra ngoài tập thể dục từ rất sớm khi trời còn lạnh mà không mặc đủ ấm. "Khi cơ thể còn đang 'ngủ đông', máu cô đặc hơn, nếu vận động mạnh hoặc hít khí lạnh đột ngột sẽ rất dễ hình thành huyết khối trong lòng mạch", bác sĩ Mạnh cảnh báo.
Phòng ngừa chủ động và nhận biết dấu hiệu vàng
Đột quỵ có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu chúng ta có nhận thức đúng đắn và hành động kịp thời. Các chuyên gia y tế khuyến cáo:
Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Đây là cách tốt nhất để phát hiện sớm các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu để có biện pháp can thiệp kịp thời.
Xây dựng lối sống lành mạnh: Duy trì chế độ ăn uống cân bằng, giảm muối, hạn chế đồ ăn nhanh, tăng cường rau xanh và hoa quả. Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày.
Từ bỏ thói quen xấu: Nói không với thuốc lá, hạn chế tối đa rượu bia và các chất kích thích.
Thận trọng khi thời tiết thay đổi: Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ, ngực, bàn tay, bàn chân. Trước khi ra ngoài vào sáng sớm, nên uống một cốc nước ấm và ăn nhẹ. Người lớn tuổi hoặc có bệnh nền chỉ nên ra ngoài sau 6 giờ sáng.
Ghi nhớ quy tắc F.A.S.T để nhận biết đột quỵ:
F (Face): Méo miệng, lệch mặt một bên.
A (Arm): Yếu hoặc liệt tay, chân một bên.
S (Speech): Nói khó, nói ngọng, không rõ lời.
T (Time): Thời gian là vàng, gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.
Mỗi phút trôi qua, có khoảng 1,9 triệu tế bào não chết đi. Vì vậy, việc nhận biết sớm dấu hiệu và hành động khẩn trương là yếu tố sống còn. Sự ra đi của doanh nhân Nguyễn Đức Nhật Thuận là một mất mát lớn, nhưng cũng là lời cảnh tỉnh sâu sắc nhất cho tất cả mọi người, đặc biệt là những người trẻ: Đừng chủ quan với sức khỏe của chính mình.
 Chủ động phòng đột quỵ từ những bước chân mỗi ngày |
 Cạm bẫy "chữa lành" từ nước chanh muối với bệnh mãn tính |
 Đột quỵ và chóng mặt: Những cập nhật y khoa mới giúp chẩn đoán và điều trị hiệu quả hơn |
