Theo quan niệm dân gian, trong những ngày đầu năm, việc lựa chọn thực phẩm và cách chế biến món ăn luôn được xem là yếu tố quan trọng, bởi có thể tác động đến vận may và sự hanh thông của những tháng còn lại trong năm. Chính vì vậy, nhiều gia đình thường đặc biệt chú trọng mâm cơm ngày Tết, ưu tiên những món ăn mang ý nghĩa tài lộc, cát lành với mong muốn “lấy hên” cho năm mới. Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng, đằng sau những quan niệm tưởng chừng vô hại ấy, không ít món ăn quen thuộc lại tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí chỉ cần sử dụng với lượng nhỏ cũng có thể gây hại.

Khi đó, mong muốn cầu may vô tình phản tác dụng, biến thói quen ăn uống đầu năm thành rủi ro sức khỏe, khiến các chuyên gia liên tục đưa ra những khuyến cáo cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng. Dưới đây là những món ăn thường xuất hiện trong dịp đầu năm mà người dân cần lưu ý, nên tránh xa hoặc chỉ sử dụng ở mức hạn chế, nhất là trong những ngày Tết khi chế độ ăn uống dễ mất cân đối và khó kiểm soát.

Tiết canh: “Lấy hên” bất thành, rủi ro cận kề

Ăn tiết canh đầu năm hoặc đầu tháng để cầu may là thói quen không còn xa lạ, thậm chí nhiều người còn sử dụng nhiều loại tiết khác nhau với mong muốn “đỏ” vận hơn trong năm mới. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây là món ăn cực kỳ nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ nhập viện, thậm chí đe dọa tính mạng. Trao đổi với PV, BSCK I Hồ Mạnh Linh – Trưởng Khoa Nội một bệnh viện tư nhân tại Hà Nội cho biết, mỗi dịp đầu năm, nhiều người, đặc biệt là nam giới, thường truyền tai nhau câu nói “làm tí cho đỏ” với ý nghĩa xua đi điều xui rủi. Thế nhưng, tiết canh lại là nguồn lây nhiễm nguy hiểm của nhiều loại vi khuẩn và ký sinh trùng, trong đó đáng lo ngại nhất là vi khuẩn liên cầu lợn. Vi khuẩn này tồn tại trong máu, đường hô hấp và đường tiêu hóa của lợn, kể cả những con trông hoàn toàn khỏe mạnh; khi ăn tiết canh hoặc thịt lợn chưa được nấu chín, vi khuẩn có thể xâm nhập trực tiếp vào cơ thể qua đường tiêu hóa hoặc các vết trầy xước ở niêm mạc.

Nhiễm liên cầu lợn có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan; viêm não – màng não để lại di chứng thần kinh trung ương; rối loạn ý thức, hôn mê. Trường hợp nặng có thể tử vong nhanh chóng nếu điều trị muộn. Vì vậy, bác sĩ Linh khuyến cáo người dân tuyệt đối không ăn tiết canh, kể cả khi lợn được cho là khỏe mạnh hoặc có nguồn gốc rõ ràng, đặc biệt trong dịp Tết – thời điểm các bữa ăn liên hoan diễn ra dày đặc.

Nước ép củ dền: Đừng quá tin vào “màu đỏ may mắn”

Trong dịp Tết, nước ép củ dền được nhiều người sử dụng với mong muốn mang lại may mắn. Trên các hội nhóm mạng xã hội, không ít ý kiến cho rằng màu đỏ của củ dền tượng trưng cho quyền lực, sự nhiệt huyết và dũng cảm, uống đầu năm sẽ giúp cả năm thuận lợi. Bên cạnh đó, loại nước ép này còn được lan truyền là tốt cho sức khỏe, giúp bổ máu nhờ chứa sắt cùng nhiều vitamin, khoáng chất, hỗ trợ cải thiện táo bón, huyết áp, gout hay xơ vữa động mạch.

Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định hiện chưa có cơ sở khoa học nào chứng minh việc uống nước ép củ dền giúp bổ máu, tốt cho tim mạch, huyết áp hay mang lại may mắn. Thực tế, không phải thực phẩm nào có màu đỏ cũng tốt cho máu. Các nghiên cứu cho thấy, màu đỏ của nước ép củ dền là do hợp chất betacyanon chứ không phải do hàm lượng sắt cao như nhiều người lầm tưởng; hơn nữa, loại nước ép này còn chứa nhiều nitrat tự nhiên – chất cần được kiểm soát trong chế độ ăn. Việc uống quá nhiều không những không mang lại lợi ích như mong đợi mà còn có thể gây hại cho cơ thể, nhất là trong dịp Tết khi khẩu phần ăn vốn đã dư thừa.

Đừng chủ quan với mứt Tết

Mứt là món ăn truyền thống, xuất hiện phổ biến trong mỗi gia đình dịp Tết Nguyên đán. Trên thị trường hiện có rất nhiều loại mứt với màu sắc bắt mắt như xanh, đỏ, vàng; không ít gia đình cũng tự làm mứt tại nhà với mong muốn đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, với các loại mứt công nghiệp, để tạo màu sắc hấp dẫn theo thị hiếu người tiêu dùng, nhiều sản phẩm sử dụng phẩm màu; ngay cả mứt làm thủ công, việc tạo màu từ nguyên liệu thực vật cũng chưa chắc đã an toàn nếu không kiểm soát tốt nguồn nguyên liệu.

PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) cho biết, để làm mứt, ngoài nguyên liệu từ các loại củ quả, người ta thường cho lượng đường rất lớn. Khi ăn có vị ngọt, nhiều người dễ ăn quá mức; chưa kể, một số loại mứt trôi nổi còn được ngâm tẩm phụ gia, gây hại “kép” cho sức khỏe. Theo bác sĩ Hưng, tiêu thụ quá nhiều đường là nguyên nhân hàng đầu gây tăng cân trong dịp Tết, đồng thời tạo gánh nặng cho người mắc bệnh tim mạch, huyết áp hoặc tiểu đường. Vì vậy, dù là mứt tự làm hay mứt mua sẵn, mọi người cũng chỉ nên ăn với lượng vừa phải, đặc biệt lưu ý với trẻ nhỏ.