Trong văn bản trình Thủ tướng chính phủ do thứ trưởng Bộ Tài Chính Huỳnh Quang Hải ký về việc đề nghị Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương xây dựng lộ trình để thực hiện việc xuất khẩu gạo cho những hợp đồng đã được ký từ thàng 6/2020 đến tháng 12/2020. Trong hoàn cảnh dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp ở Việt Nam và trên toàn thế giới, Bộ Công Thương cần xây dựng lộ trình phù hợp và có kế hoạch đảm bảo an ninh lương thực nhằm đối mặt với khả năng diễn ra cuộc khủng hoảng lương thực sau đại dịch.

Được biết, nguyên nhân của sâu xa của động thái trên là do Bộ Tài Chính đánh giá phương án điều hành xuất khẩu gạo của Bộ Công Thương còn chưa phù hợp, điều đó có thể khiến cho doanh nghiệp bị động.

"Với phương án điều hành được nêu trong dự thảo của Bộ Công Thương, doanh nghiệp rất bị động trong quyết định phương án kinh doanh, thậm chí có thể phải đền bù hợp đồng do không còn số lượng gạo được xuất khẩu", Bộ Tài chính cho hay.

Bên cạnh đó, trong văn bản nêu trên, Bộ Tài chính cũng chỉ rõ, Bộ Công Thương chỉ lập đoàn liên ngành, làm việc nửa ngày với địa phương, DN xuất khẩu về nguồn cung lúa gạo là chưa thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng.

"Bộ Công Thương chủ trì chỉ thực hiện một cuộc họp trong nửa ngày. Thực chất chưa phải thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ", trích văn bản của Bộ Tài chính.

Doanh nghiệp xuất khẩu gạo gặp khó khăn do các Bộ thiếu sự phối hợp trong chỉ đạo.Nguồn ảnh Dân Việt.

Trước tình hình trên, ngày 15/4, Bộ Công Thương đã có văn bản hỏa tốc gửi Bộ Tài chính, Bộ NN&PTNT. Theo đó, Bộ Công Thương yêu cầu Bộ Tài Chính "công bố công khai danh sách các thương nhân đã đăng ký tờ khai hải quan xuất khẩu theo hạn ngạch 400.000 tấn trong tháng 4-2020". Cụ thể là đề nghị cung cấp rõ tên, số lượng, thị trường xuất khẩu, cảng/cửa khẩu xuất khẩu… đến thời điểm hiện nay.

Đồng thời xin ý kiến Bộ Tài chính, Bộ NN&PTNT cho ý kiến về việc gạo nếp có tính trong lượng gạo dự trữ phục vụ an ninh lương thực quốc gia hay không? Tác động và ảnh hưởng của gạo nếp được trồng tại tỉnh Long An và An Giang đối với an ninh lương thực quốc gia. Bởi trước đó, tỉnh Long An đã có kiến nghị cho cơ chế xuất khẩu lại gạo nếp không giới hạn sản lượng. Bởi hiện nay tỉnh này có khoảng 65.000ha diện tích trồng gạo nếp, mà với hạn ngạch xuất khẩu 400.000 tấn gạo vừa qua, không nhắc đến việc xuất khẩu gạo nếp, gây khó khăn cho doanh nghiệp trên địa bàn.

Các bộ cần có sự phối hợp nhằm gỡ thế bị động cho doanh nghiệp và nông dân. Nguồn ảnh Tuổi trẻ.

Trong văn bản trả lời, Bộ NN&PTNT kiến nghị, tiếp tục cho phép xuất khẩu lượng gạo nếp hàng hóa của vụ Đông Xuân 2019 - 2020 đồng thời đề nghị Bộ Công Thương cung cấp tình hình xuất khẩu, nhu cầu của thị trường để làm cơ sở điều tiết tỉ lệ diện tích và sản lượng lúa nếp trong các vụ tiếp theo.

Qua các động thái trên cho thấy, việc phối hợp thực hiện giữa các Bộ còn thiếu tính logic, chưa có sự kết hợp đồng bộ để xảy ra tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” khiến cho nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gạo lao đao đứng trước nguy cơ phá sản. Mới đây, Công ty TNHH Dương Vũ, một DN xuất khẩu gạo nếp, tấm nếp trung bình 220.000 tấn/năm đã phải gửi đơn cầu cứu đến Thủ tướng Chính phủ, Bộ Trưởng Công Thương, Bộ NN&PT NT, Bộ Tài chính,…

Đại diện Công ty TNHH Dương Vũ cho hay, DN này đang đứng trên bờ vực phá sản. Cụ thể, theo Quyết định của Thủ tướng đã được Bộ Công Thương đề xuất việc áp dụng hạn ngạch 400.000 tấn xuất trong tháng 04/2020, nhằm đảm bảo an ninh lương thực quốc gia. Trong khi đó gạo nếp và tấm nếp không phải mặt hàng thuộc diện dự trữ lương thực quốc gia. Do đó, việc xuất khẩu sang Trung Quốc sẽ không làm ảnh hưởng đến an ninh lương thực quốc gia.

Trước việc mặt hàng chủ lực "tiến thoái lưỡng nan", Công ty có nguy cơ phá sản. Điều này kéo theo nhiều hệ luỵ như hộ nông dân đã được bao tiêu trồng lúa nếp không thể tiêu thụ, ngân hàng không thu được nợ và có thể khiến 400 công nhân viên thất nghiệp.

Linh Hương (t/h)