Kỷ nguyên bùng nổ của siêu thị mini và bán lẻ đa kênh

Bức tranh toàn cảnh về sự dịch chuyển kênh phân phối vừa được các chuyên gia mổ xẻ chi tiết tại tọa đàm chuyên đề “Biến động kênh bán lẻ và Ecommerce: Doanh nghiệp nên thích ứng ra sao?”, diễn ra trong khuôn khổ Lễ hội kỷ niệm 30 năm Hàng Việt Nam chất lượng cao (do Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao tổ chức) ngày 10/10 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tại tọa đàm, đưa ra dự báo về sự bùng nổ của kênh bán lẻ hiện đại, ông Phạm Trọng Chinh, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA) nhận định số lượng siêu thị mini ở Việt Nam có thể vượt mốc 30.000 cửa hàng vào năm 2030, tăng gấp 3 lần so với con số 10.000 cửa hàng ở thời điểm hiện tại.

Tốc độ tăng trưởng của kênh này được kỳ vọng sẽ duy trì ở mức ấn tượng trên 20% mỗi năm. Ông Phạm Trọng Chinh cho biết: "Tốc độ mở mới trung bình mỗi ngày trong thời gian qua là 5 minimart nhưng hiện đã đạt 10 cửa hàng mỗi ngày". Các chuỗi bán lẻ nội địa lớn như WinMart/WinMart+, Bách Hóa Xanh, Co.op Food, và Satrafoods được đánh giá sẽ tiếp tục duy trì thế áp đảo trước các đối thủ ngoại ngày càng đông đảo.

Sự vươn lên mạnh mẽ này bắt nguồn từ thay đổi rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Nhiều cư dân thành thị hiện nay chọn ghé các siêu thị mini hoặc cửa hàng tiện lợi sau giờ làm (từ 17h đến 21h) để "mua sắm gấp gáp". Chuyên gia BSA phân tích: "Nhu cầu chuẩn bị bữa ăn sau giờ làm giúp điểm bán gần nhà có lợi thế. Người mua có thể ghé lấy món đồ còn thiếu mà không cần thực hiện một chuyến mua sắm lớn". Cùng với đó, tâm lý "chống lãng phí" khiến tỷ lệ dự trữ đồ tươi sống trong tủ lạnh của các gia đình giảm tới 20%, làm sụt giảm thói quen đi siêu thị lớn định kỳ.

Song song đó, bán lẻ đa kênh (Omni) đang nổi lên như một xu hướng rực rỡ. Nhờ mạng lưới cửa hàng phủ rộng, kênh Omni có lợi thế tổ chức giao hàng nhanh. Tốc độ tăng trưởng của kênh này trong hai năm gần đây cao gấp đôi so với kênh mua sắm trực tiếp, với khả năng giao hàng ấn tượng dưới 2 giờ, thậm chí dưới 1 giờ.

Kênh truyền thống tự nâng cấp để giữ vững vị thế

Mặc dù kênh bán lẻ hiện đại (MT) và thương mại điện tử (e-com) gia tăng sức ép, kênh bán lẻ truyền thống (GT) vẫn giữ vai trò chi phối. Ông Chinh dẫn số liệu cho thấy thị phần của kênh GT sẽ sụt giảm từ mức 68% trong năm nay xuống còn 60% vào năm 2030, trong khi MT sẽ tăng từ 16% lên 20% và e-com tăng từ 13% lên 17%. Dù tỷ trọng giảm, quy mô của GT vẫn là rất lớn.

Cũng chia sẻ tại tọa đàm, nhìn từ góc độ kênh truyền thống, ông Đinh Công Trí, Giám đốc chiến lược kinh doanh cấp cao TT Group cho biết thị trường bán lẻ Việt Nam hiện có khoảng 500.000 - 600.000 điểm bán, trong đó các cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ đã chiếm tới 70 - 75%.

Dự báo trong giai đoạn 2026 - 2030, kênh GT sẽ phát triển theo 4 xu hướng: hiện đại hóa, phân hóa, số hóa và chuyên biệt hóa. Đáng chú ý, mô hình tạp hóa gia đình quy mô lớn (family grocery) với cách tổ chức quầy kệ bài bản đang đứng trước cơ hội vươn lên. Dù chỉ chiếm 20 - 30% số lượng điểm bán, nhóm này được kỳ vọng sẽ chiếm tới 20% thị phần giá trị nhờ không gian lớn và khả năng tạo ra giá trị đơn hàng cao.

Một động lực lớn giúp GT duy trì sức cạnh tranh là sự chuyển giao thế hệ. Ngày càng nhiều người trẻ tuổi (từ 30 - 40 tuổi) nhạy bén công nghệ tiếp quản các cửa hàng truyền thống. Nhờ ứng dụng phần mềm quản lý tồn kho, lập nhóm Zalo, Facebook để nhận đơn trong khu dân cư và mạnh dạn livestream, tạp hóa truyền thống đã phát triển thành mô hình lai (hybrid), kết hợp hiệu quả giữa bán offline và online.

Chiến trường bán lẻ dịch chuyển về vùng cận thành thị

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, bài toán của doanh nghiệp không chỉ là mở rộng điểm bán bằng mọi giá mà là "tăng trưởng nhưng phải đạt lợi nhuận".

Để "khóa" nguồn tăng trưởng tương lai, các chuỗi siêu thị mini đang đẩy mạnh chiến lược mở rộng về khu vực cận thành thị và nông thôn nhằm tận dụng mặt bằng rẻ. Khảo sát cho thấy đến 70% địa chỉ minimart mở mới có từ "xã" trong địa chỉ. Nhờ độ phủ sóng sâu rộng này, tốc độ giao hàng tại các khu vực ngoại vi hiện đã rút ngắn chỉ còn trong vòng 2 tiếng đồng hồ thay vì 24 tiếng như trước.

Cuộc đua bán lẻ đến năm 2030 không chỉ là câu chuyện về số lượng cửa hàng mà là khả năng tối ưu trải nghiệm. Khả năng đáp ứng nhu cầu phân hóa của người tiêu dùng, tối ưu hóa công nghệ và sự nhạy bén trong việc phối hợp hiệu quả các kênh phân phối sẽ là chìa khóa sống còn đối với các doanh nghiệp FMCG.