Bệnh viện tuyến cuối "căng mình", bệnh nhân nhập viện vì biến chứng nặng
Theo thông tin từ Bộ Y tế, tính từ đầu năm 2025 đến nay, cả nước đã ghi nhận hơn 132.000 trường hợp mắc cúm mùa, trong đó có 3 ca tử vong. Dù so với cùng kỳ năm 2024 (với hơn 267.000 ca mắc và 6 ca tử vong), số ca mắc đã giảm 54,8%, nhưng diễn biến dịch trong ba tháng gần đây lại cho thấy xu hướng tăng đột biến, với 8.500 - 11.000 trường hợp mỗi tháng.
 |
| Theo thông tin từ Bộ Y tế, tính từ đầu năm 2025 đến nay, cả nước đã ghi nhận hơn 132.000 trường hợp mắc cúm mùa. |
Các chủng virus lưu hành chủ yếu tại Việt Nam vẫn là cúm A(H1N1), A/H3N2 và cúm B, và Bộ Y tế khẳng định chưa ghi nhận sự thay đổi về độc lực. Tuy nhiên, hệ thống giám sát y tế đã ghi nhận sự gia tăng cục bộ các ca bệnh cúm mùa, virus hợp bào hô hấp (RSV) và tay chân miệng tại nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực phía Bắc.
Thực tế tại các bệnh viện tuyến cuối đang cho thấy rõ áp lực. Tại Hà Nội, Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đang trong tình trạng quá tải. Chỉ riêng tuần đầu tháng 11, Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận hơn 1.500 trẻ dương tính với cúm, tăng 20-30% so với cùng kỳ tháng trước. Đáng lo ngại, trong số đó có hơn 150 em phải nhập viện điều trị vì các biến chứng nặng như viêm phổi, viêm tai giữa hoặc co giật do sốt cao.
Tình hình tại TP. HCM cũng không khả quan hơn. Một loạt bệnh viện tuyến cuối như ba bệnh viện Nhi đồng, Thống Nhất, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Quân y 175, Nhân dân Gia Định, Bệnh Nhiệt đới, Tâm Anh... đều ghi nhận số ca cúm mùa, viêm phổi và viêm đường hô hấp tăng mạnh trong khoảng một tháng qua. Nhiều bệnh nhân sau khi hết sốt vẫn phải nhập viện điều trị vì ho kéo dài, bội nhiễm hoặc các biến chứng ở phổi.
Bác sĩ Đoàn Thị Phương Lan, Phó giám đốc Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo cúm lây lan rất nhanh qua đường hô hấp, đặc biệt trong các cộng đồng có tỷ lệ tiêm chủng thấp. Bác sĩ Lan nhấn mạnh, dù cúm mùa thường khởi phát với các triệu chứng như sốt, ho khan, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi, nhưng ở các nhóm nguy cơ cao (người cao tuổi, người mắc bệnh nền, phụ nữ mang thai và trẻ dưới 5 tuổi), bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi nặng, suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm não, hoặc bội nhiễm vi khuẩn đường hô hấp.
Trên phạm vi toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính hàng năm có khoảng một tỷ ca mắc cúm mùa, cướp đi sinh mạng của 290.000 đến 650.000 người. Dữ liệu giám sát mới nhất cho mùa cúm 2025-2026 cho thấy chủng cúm A(H3N2) đang chiếm ưu thế ở nhiều khu vực, bao gồm cả Đông Nam Á.
Mùa cúm đến sớm và những lầm tưởng "chết người" về virus hô hấp
Lý giải về đợt bùng phát hiện tại, các chuyên gia y tế đã chỉ ra nhiều nguyên nhân cộng hưởng. Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP. HCM, nhận định mùa cúm năm nay đến sớm hơn thường lệ, ngay từ tháng 9 thay vì cuối tháng 10 như mọi năm.
 |
| Trên phạm vi toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính hàng năm có khoảng một tỷ ca mắc cúm mùa. |
Một giả thuyết đáng chú ý được ông Khanh đưa ra là khả năng một số chủng virus cúm cũ đang quay lại sau thời gian dài vắng bóng. "Khi chủng cúm đã lâu không lưu hành, miễn dịch cộng đồng với nó giảm đi, nên khi quay lại, nhiều người dễ mắc hơn và bệnh cũng kéo dài hơn", ông nói.
Bên cạnh đó, các yếu tố thời tiết và xã hội cũng góp phần làm dịch lan nhanh. Tại miền Nam, thời tiết mưa liên tiếp tạo điều kiện cho virus phát tán. Tại miền Bắc, giai đoạn giao mùa Thu - Đông với nhiệt độ và độ ẩm thay đổi thất thường là môi trường lý tưởng cho các tác nhân gây bệnh hô hấp phát triển. Hơn nữa, cuối năm là thời điểm gia tăng đột biến các hoạt động đi lại, giao lưu, tổ chức sự kiện đông người như hội nghị, tổng kết, tiệc cưới... làm tăng nguy cơ lây lan virus từ môi trường công cộng về các hộ gia đình, đe dọa trực tiếp trẻ em và người già.
Song song với cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV) cũng đang là một tác nhân gây bệnh phổ biến, đặc biệt nguy hiểm khi có thể gây biến chứng nặng ở người cao tuổi và là nguyên nhân khiến khoảng 3,6 triệu trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn thế giới phải nhập viện mỗi năm (với khoảng 100.000 ca tử vong).
Tuy nhiên, một khảo sát toàn cầu mới đây (thực hiện tại 8 quốc gia với hơn 4.600 người từ 50 tuổi) được công bố nhân Tuần lễ Nâng cao nhận thức về RSV cho thấy sự chủ quan và thiếu hiểu biết đáng báo động. Hơn 40% người lớn từ 50 tuổi trở lên có bệnh lý mạn tính đánh giá thấp nguy cơ cá nhân của họ đối với RSV. Cứ 10 người có bệnh nền thì 8 người lo ngại, nhưng gần một nửa (45%) lại cho rằng bệnh do RSV "không nghiêm trọng".
Đáng chú á, 63% người tham gia khảo sát thuộc nhóm nguy cơ cao chưa từng trao đổi về RSV với bác sĩ. Các lầm tưởng phổ biến bao gồm: 26% hiểu sai RSV là một dạng virus cúm và 27% nghĩ rằng RSV chỉ ảnh hưởng đến phổi, đánh giá thấp nguy cơ kéo dài của bệnh. Các chuyên gia cảnh báo, nhóm mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, hoặc suy tim có nguy cơ nhiễm RSV mức độ nặng cao hơn nhiều.
Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh hô hấp, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần chủ động phòng bệnh bằng các biện pháp:
Vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng. Che miệng khi ho hoặc hắt hơi. Không đưa tay lên mắt, mũi, miệng khi chưa rửa sạch.
Bảo vệ cộng đồng: Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi có triệu chứng nghi ngờ. Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh.
Vệ sinh môi trường: Thường xuyên lau chùi các bề mặt hay tiếp xúc (tay nắm cửa, bàn phím...). Làm thông thoáng phòng ốc, đón ánh sáng tự nhiên để tiêu diệt mầm bệnh.
Nâng cao thể trạng: Thực hiện lối sống lành mạnh, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, tăng cường vận động thể lực.
Khi có triệu chứng (ho, sốt, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi): Cần liên hệ ngay cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc, đặc biệt là thuốc kháng virus, để điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
