| Hơn 86.000 ca sốt xuất huyết: "Thủ phạm" không chỉ là muỗi vằn Sốt xuất huyết gia tăng, bác sĩ khuyến cáo 5 biện pháp phòng bệnh an toàn Y tế cuối năm 2025: Đối mặt thách thức “dịch chồng dịch” |
Gánh nặng bệnh tật và bối cảnh cấp bách
Sốt xuất huyết Dengue từ lâu đã là một trong những vấn đề y tế công cộng trọng điểm tại Việt Nam và được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào 10 vấn đề sức khỏe toàn cầu. Bệnh ảnh hưởng tới hơn 100 quốc gia, với khoảng 100-400 triệu ca mắc hàng năm.
Tại Việt Nam, tình hình dịch bệnh đang diễn biến hết sức phức tạp. Theo thống kê mới nhất của Bộ Y tế, chỉ trong 10 tháng đầu năm 2025, cả nước đã ghi nhận 135.515 ca mắc, trong đó có 26 trường hợp tử vong. Riêng khu vực phía Nam chiếm tới hơn 76% tổng số ca bệnh (103.601 ca).
 |
| PGS Nguyễn Vũ Trung phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Diệu Linh |
Phát biểu tại Hội nghị triển khai nghiên cứu lâm sàng vaccine V181 (Mobilize-1) ngày 7/11 tại Đồng Tháp, PGS.TS Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM, nhấn mạnh: “Gánh nặng bệnh tật đối với sốt xuất huyết không chỉ ảnh hưởng đến y tế mà còn ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội”.
Đáng lo ngại hơn, PGS Trung cho biết chu kỳ và thời điểm bùng phát dịch hiện không còn tuân theo quy luật như trước, cho thấy nguy cơ dịch ngày càng phức tạp. Đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, mưa bão, lũ lụt khiến muỗi truyền bệnh phát triển mạnh, vaccine được xem là “vũ khí chiến lược” để kiểm soát dịch bệnh bền vững.
Nghiên cứu V181: Quy mô và kỳ vọng
Trước tình hình trên, việc Việt Nam tham gia nghiên cứu lâm sàng giai đoạn 3 vaccine V181 (Mobilize-1) được coi là bước đi quan trọng. Nghiên cứu này do Viện Pasteur TP.HCM chủ trì, sau khi được Bộ Y tế và Hội đồng đạo đức trong nghiên cứu y sinh học quốc gia phê duyệt.
Đây là chương trình nghiên cứu đa quốc gia, được triển khai tại 6 nước Đông Nam Á gồm Việt Nam, Malaysia, Philippines, Singapore, Indonesia và Thái Lan, với tổng số 12.000 trẻ em và thanh thiếu niên (từ 2-17 tuổi) tham gia.
Việt Nam đóng góp 4.000 người tham gia, chiếm khoảng một phần ba tổng số mẫu nghiên cứu. Cụ thể:
3.600 trẻ tại hai tỉnh trọng điểm dịch là Đồng Tháp và An Giang.
400 trẻ tại Thành phố Đà Nẵng.
Theo kế hoạch, hoạt động truyền thông và thu tuyển trẻ tham gia diễn ra từ tháng 10-11/2025 và bắt đầu tiêm thử nghiệm từ tháng 12/2025. Những người tham gia sẽ được theo dõi sức khỏe định kỳ trong 5 năm (từ 2026 đến 2030).
"Chúng tôi rất mong nhận được sự đồng hành của chính quyền địa phương, cơ sở y tế và sự tin tưởng, ủng hộ từ cộng đồng để nghiên cứu đạt mục tiêu và hoàn thành đúng tiến độ", PGS Trung bày tỏ.
 |
| Theo kế hoạch, hoạt động truyền thông và thu tuyển trẻ tham gia diễn ra từ tháng 10-11/2025 và bắt đầu tiêm thử nghiệm từ tháng 12/2025. (Ảnh minh họa) |
V181: Vaccine thế hệ mới một liều duy nhất
Vaccine V181 là loại vaccine ngừa sốt xuất huyết mới nhất hiện nay, được nghiên cứu và phát triển bởi Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) và hiện do MSD (Merck Sharp & Dohme) tiếp tục nghiên cứu, sản xuất.
Ưu điểm lớn nhất của V181 là chỉ cần tiêm một liều duy nhất và được kỳ vọng có thể bảo vệ cơ thể trước cả 4 chủng virus Dengue, bất kể người tiêm đã từng mắc bệnh hay chưa.
Trong một nghiên cứu giai đoạn 3 trước đó tại khu vực châu Mỹ Latin với hơn 16.235 người tham gia, V181 đã cho thấy hiệu lực bảo vệ ấn tượng:
80,1% ở nhóm trẻ 2-6 tuổi.
77,8% ở nhóm 7-17 tuổi.
Về tính an toàn, cho đến hiện tại, chưa ghi nhận bất kỳ phản ứng bất lợi nghiêm trọng nào liên quan đến vaccine V181 trong các nghiên cứu đã và đang triển khai.
Theo ThS.BS Nguyễn Trọng Toàn (Viện Pasteur TP.HCM), Việt Nam được chọn là quốc gia trọng điểm của nghiên cứu vì có tỷ lệ lưu hành bệnh cao, hệ thống y tế dự phòng mạnh, cùng năng lực triển khai và giám sát tốt, đặc biệt là tỷ lệ duy trì người tham gia luôn ở mức cao, đảm bảo chất lượng dữ liệu.
Thử nghiệm lâm sàng không phải là 'thí nghiệm trên người'
Để cộng đồng hiểu đúng về chương trình, các chuyên gia đã đặc biệt nhấn mạnh về tính khoa học và an toàn của nghiên cứu.
Bác sĩ Lương Chấn Quang, Trưởng khoa Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật (Viện Pasteur TP.HCM), khẳng định: "Thử nghiệm lâm sàng không phải là ‘thí nghiệm trên người’. Đây là hoạt động khoa học được kiểm soát nghiêm ngặt, nhằm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của vaccine trước khi được cấp phép lưu hành".
Mọi hoạt động đều tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế bắt buộc "Thực hành tốt lâm sàng" (GCP). Quyền lợi của người tham gia được đặt lên hàng đầu:
Hoàn toàn tự nguyện: Người tham gia và gia đình được tư vấn kỹ càng, có quyền rút khỏi nghiên cứu bất cứ lúc nào.
Đảm bảo quyền lợi: Được hỗ trợ chi phí đi lại, bồi hoàn ngày công và được chi trả toàn bộ chi phí y tế nếu có sự cố sức khỏe liên quan đến vaccine.
Quy trình đồng thuận chặt chẽ: Đối với trẻ em, quy trình lấy ý kiến được thực hiện kỹ lưỡng (cha mẹ ký đồng ý cho trẻ 2-7 tuổi; trẻ 7-15 tuổi phải thể hiện sự đồng thuận; trẻ 16-17 tuổi cần chữ ký của cả phụ huynh và chính trẻ).
"An toàn và quyền lợi của người tham gia luôn là ưu tiên tuyệt đối trong mọi nghiên cứu lâm sàng", bác sĩ Quang nhấn mạnh.
Việc Việt Nam tham gia thử nghiệm vaccine V181 không chỉ đóng góp dữ liệu khoa học cho thế giới mà còn nâng cao năng lực nghiên cứu y sinh học trong nước. Nếu kết quả tại Đông Nam Á tiếp tục khả quan, dự kiến sau 5-6 năm nữa, người dân Việt Nam có thể tiếp cận một loại vaccine mới, mang lại niềm hy vọng lớn trong hành trình đẩy lùi căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này.
 Hà Nội ghi nhận 161 ca sốt xuất huyết trong một tuần, nguy cơ bùng phát cao |
 Chủ động phòng bệnh hiệu quả trong mùa mưa bão |
 Ngăn chặn dịch bệnh sau bão lũ: Hướng dẫn từ Bộ Y tế |
