Những điểm nghẽn khiến sản phẩm chưa vươn xa

Hà Nội hiện sở hữu hệ sinh thái sản phẩm đặc trưng phong phú nhất cả nước với 3.463 sản phẩm OCOP. Trong đó có 9 sản phẩm 5 sao, 19 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.576 sản phẩm 4 sao và 1.859 sản phẩm 3 sao. Riêng trong năm 2025, thành phố đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường công nhận thêm 3 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 5 sao, cùng với 10 sản phẩm tiềm năng 5 sao và 108 sản phẩm 4 sao. Kết quả này giúp Hà Nội hoàn thành mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025 trước một năm, đồng thời tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu cả nước về số lượng sản phẩm OCOP.

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, tiềm năng lớn này vẫn chưa được khai thác một cách triệt để. TS. Bùi Quý Thuấn, Phó Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Xúc tiến Đầu tư Thương mại Quốc tế, nhận định rằng điểm nghẽn lớn nhất nằm ở tư duy sản xuất và cách thức tiếp cận thị trường. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã, đặc biệt là các cơ sở sản xuất tại làng nghề, vẫn duy trì phương thức sản xuất truyền thống với tâm lý mạnh ai nấy làm. Bên cạnh đó, họ còn thiếu sự đầu tư bài bản vào thiết kế bao bì, chưa chuẩn hóa các tiêu chuẩn chất lượng, và đặc biệt là thiếu hệ thống chứng nhận quốc tế cần thiết để tiếp cận các thị trường khó tính.

Thực tế cho thấy, nhiều sản phẩm của Hà Nội có chất lượng tốt và hàm lượng giá trị văn hóa cao. Tuy nhiên, khi chào hàng tại những thị trường khắt khe như EU, Hoa Kỳ hay Nhật Bản, các sản phẩm này vẫn gặp không ít rào cản. TS. Bùi Quý Thuấn nhấn mạnh rằng nguyên nhân chủ yếu là do chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như yêu cầu về truy xuất nguồn gốc. Nếu không sớm nâng cấp quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu một cách chuyên nghiệp, thành phố sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã dày công ký kết.

Đáng chú ý, đã qua rồi thời kỳ doanh nghiệp chỉ cần mang hàng đến hội chợ, bày biện sản phẩm và chờ khách mua. Xúc tiến thương mại hiện đại đòi hỏi một chiến lược tổng thể cùng mức độ chuyên nghiệp cao. Các đơn vị tư vấn thường khuyến nghị doanh nghiệp cần được hỗ trợ xây dựng bộ nhận diện thương hiệu đạt chuẩn quốc tế, thiết kế ấn phẩm quảng bá đa ngôn ngữ và sản xuất video giới thiệu sản phẩm chất lượng cao. Thông qua các hoạt động này, đơn vị tư vấn sẽ đóng vai trò kết nối trực tiếp doanh nghiệp với các tham tán thương mại và hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài, qua đó mở ra con đường ngắn nhất để đưa sản phẩm địa phương thâm nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nhờ những hoạt động kết nối và hỗ trợ này, nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã OCOP tại Hà Nội đã bắt đầu thay đổi diện mạo và tiếp cận được các đơn hàng có giá trị cao. Thực tế cho thấy, khi sản phẩm được chuẩn hóa dữ liệu và thông tin, việc tham gia vào hệ thống phân phối hiện đại cũng như các sàn thương mại điện tử trở nên thuận lợi hơn rất nhiều.

Chiến lược kép đưa hàng hóa Thủ đô ra thế giới

Để tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do như EVFTA hay CPTPP, sản phẩm không chỉ cần đảm bảo chất lượng mà còn phải chứng minh được quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Theo TS. Bùi Quý Thuấn, yếu tố xanh hiện nay không còn dừng lại ở mức khuyến khích mà đã trở thành “tấm hộ chiếu” bắt buộc để hàng hóa có thể thông quan. Trong bối cảnh đó, các đối tác quốc tế sẵn sàng từ chối nhập khẩu nếu doanh nghiệp không minh bạch được lượng phát thải carbon hoặc quy trình xử lý chất thải trong sản xuất.

Bên cạnh yêu cầu về sản xuất xanh, chuyển đổi số cũng đang mở ra phương thức xúc tiến thương mại hoàn toàn mới. TS. Bùi Quý Thuấn cho rằng đây là công cụ quan trọng giúp rút ngắn khoảng cách địa lý và xây dựng niềm tin với đối tác quốc tế. Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống dữ liệu số toàn diện cho sản phẩm, bao gồm hồ sơ kỹ thuật, hình ảnh và video giới thiệu quy trình sản xuất. Khi đối tác nước ngoài có thể tiếp cận trực quan toàn bộ quy trình thông qua dữ liệu số, mức độ tin cậy đối với sản phẩm sẽ được thiết lập nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Trên thực tế, việc ứng dụng công nghệ đã mang lại hiệu quả rõ rệt tại nhiều đơn vị sản xuất. Giám đốc Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn, ông Hoàng Văn Thám, cho biết đơn vị đã áp dụng trạm cảnh báo thời tiết iMetos cùng cụm công nghệ eGAP. Nhờ đó, các hộ thành viên có thể quản lý quá trình sản xuất, điều chỉnh kế hoạch gieo trồng và chăm sóc cây trồng kịp thời trước những biến động của thời tiết. Đồng thời, việc dán tem điện tử QR trên từng sản phẩm cũng giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc và kiểm tra thông tin chất lượng.

Đồng quan điểm về hiệu quả của công nghệ, Chủ tịch UBND xã Bình Minh, ông Nguyễn Đăng Việt, cho biết địa phương đã khuyến khích các chủ thể OCOP đầu tư thiết kế bao bì hiện đại và tham gia mạnh mẽ vào các kênh bán hàng trực tuyến. Nhờ chủ động quảng bá trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử, nhiều sản phẩm OCOP của xã đã kết nối được với khách hàng tiềm năng ở ngoài địa bàn. Đồng thời, quá trình chuyển đổi số cũng buộc các cơ sở sản xuất phải thay đổi tư duy, chú trọng hơn đến an toàn thực phẩm và minh bạch hóa thông tin sản phẩm.

Song song với đó, công tác xúc tiến thương mại đang được đẩy mạnh theo hướng kết hợp cả hình thức trực tiếp và trực tuyến. Phó Giám đốc Sở Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, ông Tạ Văn Tường, thông tin rằng trong năm 2025, thành phố đã tổ chức 4 sự kiện quảng bá theo vùng miền, 2 tuần hàng OCOP và 5 tuần hàng OCOP với tổng cộng 250 gian hàng, giới thiệu hơn 1.000 sản phẩm. Bên cạnh đó, Hà Nội còn tham gia nhiều hội chợ lớn như Vietfood, Việt Nam EXPO, Hội chợ Hàng Việt Đà Nẵng 2025; đồng thời triển khai hoạt động xúc tiến tại Hoa Kỳ và chuẩn bị tham gia Hội chợ Thủ công mỹ nghệ quốc tế tại Milan.

Việc kết nối song song trên các nền tảng số, kết hợp với hình thức livestream quảng bá sản phẩm, đã giúp các sản phẩm OCOP của Hà Nội từng bước tiếp cận thị trường toàn cầu. Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố dự kiến tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu sản phẩm, đào tạo kỹ năng số cho các chủ thể OCOP và gắn kết chương trình OCOP với phát triển du lịch, qua đó tạo thêm động lực mới cho kinh tế nông thôn.